Civîna COP31ê ya ku li Antalyayê didome, dê îro jî bi Lûtkeya Rêberan berdewam bike. Beşa Lûtkeya Rêberan a civîna du hefteyî ku duh dest pê kiribû, dê bi civînên îro bi dawî bibe. Hat ragihandin ku zêdetirî 100 rêber beşdarî COP31ê bûne. Lêbelê ji Yekitiya Ewropayê tenê rêberên Awistirya, Rêveberiya Başûrê Qibrisê ya Rûman, Fînlandiya, Malta û Slovenyayê ligel Seroka Komîsyona YEyê Ursula von der Leyen beşdarî civînê bûn.
Tora Avhewayê: Di plana enerjiya neteweyî de sotemeniya fosîl û nûkleerî heye
Serokkomar Recep Tayyip Erdogan di vekirina Lûtkeya Rêberan de axivî û di axaftina xwe de cih da Xezeyê û got: "Li Xezeyê ne tenê qirkirinek, di heman demê de qirkirina hawirdorê jî pêk hat. Darên zeytûnan ên sedsalî hatin birîn, av hat qirêjkirin, bajar veguherîn girên mezin ên kavilan."
Herweha Erdogan di axaftina xwe de behsa armanca Tirkiyeyê ya Net Sifir a 2053an jî kir, lêbelê derbarê girtina santralên termîk ên bi komirê de tu tiştek negot.
Tevî akredîtasyonê jî çapemenî di Lûtkeya Rêberan a COP31ê de hat sînordarkirin
Sekreterê Giştî yê NYyê Antonio Guterres jî diyar kir ku erka wan a ewil di mijara avhewayê de gotina rastiyê ye û wiha axivî: “Rastiya tal ew e ku krîza avhewayê ji me leztir bi pêş ve diçe. Emîsyonên sala 2025an gihîştin asta herî bilind a hemû deman. Rekorên germahiyê hê jî tên şikandin. Çar salên dawî bûn salên herî germ ên dîrokê. Û komên berjewendiyên sotemeniyên fosîl, dema ku gerstêrka me tune dikin, hê jî qezencên mezin bi dest dixin.”
Guterres peyameke tund da lobiyên sotemeniyên fosîl û got: “Divê sotemeniyên fosîl li pey şopa dînozoran biçin. Lê ev yek dê ji ber xwe ve pêk neyê. Komeke lobiyê ya dînozoran tunebû lê ya sotemeniyên fosîl heye. Û stratejiya wan hêsan e: Berevajîkirina zanistê, derengxistina polîtîka, çalakî û hesabdayînê. Êdî dema wê hatiye ku em ji vê xûyî rizgar bibin û dawî li girêdayîbûna sotemeniyên fosîl bînin.”
COP31 a fermî îro dest pê dike
Guterres diyar kir ku yên herî zêde ji sotemeniyên fosîl qezenc dikin, divê bibin alîkar ku bedela zirara ku dane bidin û got tenê di çarêka dawî de, neh şîrketên herî mezin ên petrolê 95 milyar dolar qezenc bi dest xistine, lê li hemberî vê nêzîkî 600 milyon dolar ji bo Fona Zirar û Ziyanê hatiye veqetandin ku ev jî dike qezenca 14 saetan a wan şîrketan.
Carbon Briefê ragihand ku hejmara kesên ku ji bo civîna COP31ê ya li Antalyayê qeyda xwe çêkirine 92 hezar e. Bi vê beşdariyê COP31 dibe civîna COPê ya herî qerebalix. 14 hezar beşdar xwediyê rozeta "welatê mazûvan" in ku ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye dayîn. Par di civîna li Brezîlyayê de hejmara rozetên ku Brezîlyayê dabûn 1300 bû. Hejmara rojnamegerên ku civîn şopandine jî bi 3 hezar û 645 kesan li gorî civînên din ên COPê zêdetir bû, lê belê neşandina nûçegihanên pispor a gelek ajansên navneteweyî yên ku mijara avhewayê ji nêz ve dişopînin bo Tirkiyeyê, bal kişand.
Bernameya Lûtkeya Avhewayê ya Gelan
Rojeva sereke ya roja çaremîn a COP 31ê bi vî rengî ye:
- Hikûmeta Brezîlyayê ku mazûvaniya civîna COPê ya berê kiribû, dê di saetên sibehê de bi civaka sivîl re civîneke diyalogê li dar bixe.
- Greta Thunberg dê ligel nûnerên ji Filistîn, Nepal û Komara Rwandayê civîneke çapemeniyê li dar bixe.
- Foruma Cîhana Kar a COP31ê dê li Salona Civata Giştî ya Deryaya Spî bê lidarxistin.
- Serokê Brezîlyayê Lula dê di saetên êvarê de li yek ji salonên civata giştî bi civaka sivîl re civîneke mezin pêk bîne.
- Di bin navê Diyalogên Geşepêdanê yên Stenbolê de, ji bo pêkanîna tedbîrên neteweyî yên avhewayê dê civîneke ku sermayeya taybet a cîhanî tîne cem hev bê lidarxistin.
(ÖG/AY)
