Polonya’da hükümet ile muhalefet arasında uzun süredir devam eden yargı krizi, Anayasa Mahkemesi’nin yönetimine ilişkin anlaşmazlıkla yeni bir aşamaya girdi.
Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Święczkowski’nin görevden uzaklaştırıldığına ilişkin bir duyurunun 30 Ekim Cuma günü mahkemenin internet sitesinde yayımlanmasının ardından çevik kuvvet ekipleri Varşova’daki mahkeme binasının çevresinde ve yerleşkesinde konuşlandı.
Associated Press’in aktardığına göre mahkemenin internet sitesi duyurunun yayımlanmasından kısa süre sonra erişilemez hale geldi. Bu nedenle görevden uzaklaştırma kararının gerekçesi bağımsız olarak doğrulanamadı.
Polis, mahkeme önündeki protestolar sırasında bazı kişilerin yerleşkenin çitlerini aşmaya çalıştığını ve polislere cisimler fırlatıldığını açıkladı. Üç kişi gözaltına alındı.
Halkın yüzde 57'si erken seçim istiyor; parlamentoda ülkeyi seçime götürme iradesi yok
PiS “darbe girişimi” dedi
2015-2023 yılları arasında ülkeyi yöneten ve halen ana muhalefette bulunan Hukuk ve Adalet Partisi (PiS), gelişmelere tepki gösterdi.
Parti destekçilerini Anayasa Mahkemesi önünde protestoya çağırırken yaşananların “darbe girişimi” niteliğinde olabileceğini savundu. PiS lideri Jarosław Kaczyński de hükümeti anayasal düzene müdahale etmekle suçladı.
Anayasa Mahkemesi'nin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada da Święczkowski ve Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański’nin görevlerinin sürdüğü savunuldu.
Tusk: Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek görevimiz
Başbakan Donald Tusk ise hükümetinin attığı adımları “hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etme” çabasının bir parçası olarak savundu.
Tusk, PiS iktidarı döneminde yargının siyasallaştırıldığını öne sürerek, sürecin “zor ve zaman zaman acı verici” olabileceğini ancak kararlı davranılması gerektiğini söyledi.
Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski de polis müdahalesini savundu. Sikorski, yeni parlamento çoğunluğu tarafından seçilen yargıçların görevlerini yerine getiremediğini ve mahkemenin karar alamaz hale geldiğini belirtti.
Sikorski, müdahalenin “mahkemenin yeniden çalışmasını sağlamak” amacıyla yapıldığını söyledi.
Almanya: AfD'nin dijital arşivi, protofaşizmin röntgeni ve AfD'yi "normalleştirme" çıkmazı
Cumhurbaşkanı Senegal ziyaretini yarıda kesti
PiS’in desteklediği Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, gelişmeler üzerine Senegal’e yaptığı yolculuğu yarıda keserek Polonya’ya döndü.
Nawrocki, “Böyle bir anda cumhurbaşkanının Polonya’da olması gerekir” açıklamasını yaptı.
Cumhurbaşkanı daha sonra Anayasa Mahkemesi’ndeki gelişmeleri “anayasal düzenin ihlali” ve “anayasal bir devlet organının zorla ele geçirilmesi” olarak nitelendirdi ve siyasi partilerle acil görüşme çağrısı yaptı.
Krizin geçmişi
Anayasa Mahkemesi, Polonya’da 2015’ten bu yana süren yargı tartışmalarının merkezindeki kurumlardan biri.
PiS hükümeti döneminde yapılan yargı düzenlemeleri, Avrupa Birliği kurumları tarafından yargı bağımsızlığını zayıflattığı gerekçesiyle eleştirildi.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Avrupa Birliği Adalet Divanı da PiS döneminde Anayasa Mahkemesi’ne yapılan bazı yargıç atamalarında hukuka aykırılıklar bulunduğuna hükmetti.
2023’te iktidara gelen Donald Tusk hükümeti ise yargı kurumlarını yeniden yapılandırmayı ve PiS döneminde yapılan değişiklikleri geri çevirmeyi hedeflediğini söylüyor.
Hükümetin bu yöndeki bazı girişimleri, PiS çizgisindeki önceki cumhurbaşkanı Andrzej Duda ile mevcut Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin vetolarıyla karşılaştı.
(NÖ)
