Polislikten Dolmakalem Tamirciliğine

* Bu ropörtaj 2 Temmuz 1947 tarihli Akşam gazetesinde yayınlandı.

Tamam 13 sene geçim zorluğu İçin­de kıvranmış, "Sabırla koruk helva, dut yaprağı da atlas olur" diyerek dişini sıkmış, fakat bakmış ki 47 Lira maaşla hayatını idameye imkân yok, basmış istifayı...

Arkasındaki polis elbisesini de çıkardıktan sonra koltu­ğunun altına aldığı bir ufacık çanta, birkaç bozuk dolmakalemle soluğu Merkez Postahanesinin mermer merdivenlerinden birinin basamağında almış ve basmış feryadı:

- Bozuk dolmakalemler tâmir ediyorum! İşlemiyen kalemlerinizi, yazmıyan uçları bana getirin!...

- "Sabrın sonu selâmettir" derler, biraz daha bekleseydiniz belki maaşı­nız artar, yahut da mesleğinizde iler­lemek İmkanını bulurdunuz; dedim.

Bay Seyfi Ebcioğlu, acı bir gülüm­seme ile cevap verdi:

- 13 sene bu, dedi, dile kolay!... Maaşım artmaz da artmaz, hep 47 Lira... İnsan tek başına olsa da yemese gene 47 Lira İle geçinemez.

- Amma o zamanın 47 lirası, bu­günün 47 lirası değildi ki...

- Evet öyle... Aşağı yukarı 14 sene evveline kadar 47 Lira, para sayılırdı amma, bir aile geçindiremezdi.

- Polislik ilk mesleğiniz mi?

Elâzığ'dan Istanbul'a

- Biz buraya Elâzığ'dan geldik. İda­di dörde kadar tahsil ettim. 20 yaşın­da askere gittim. Dört sene de Rusya'da kaldım. İstanbul'a dönünce de ilk defa polisliğe girdim. 13 sene bu devam etti.

- 14 seneden beri de dolmakalem tamirciliği yaptığınıza göre, şimdi 51 yaşındasınız öyle mi?

- Evet...

- Dolmakalem tamir etmesini na­sıl öğrendiniz?

- Rusya'da bulunduğum zaman, oradaki kalem tamircileri yanına gi­der, onların işlerine dikkat ederdim. Böylelikle epeyce bir şeyler kaptım onlardan. Fakat ne yalan söyliyeyim, burada bir dükkân açıp da kalem ta­mirciliği yapmağı hiç düşünmemiştim Polisliğin karnımı doyurmadığını gö­rünce «Köşe başında kalem tamir et­sem bundan fazla para kazanırım» dedim ve istifada bir an bile tereddüd etmedim.

- Şimdi hayatınızdan memnun musunuz?

- Allaha çok şükür... Geçinip gi­diyoruz işte... Şunu da söyliyeyim ki polislikten çekildiğim gün cebimde 15 kuruşum vardı ve o ay kalem tami­rinden 69 lira kadar para kazandım. Yani polis maaşım olan 47 liradan 22 Lira fazla... Bu, büsbütün cesaretimi arttırdı. İkinci ay da öyle, üçüncü ay daha fazla derken dolmakalem ta­mirciliği bana nefes aldırmağa baş­ladı.

Ayda 200 - 300 lira

- Şimdi ne kazanıyorsunuz?

- Yalanı sevmem. Maliyeciler ha­ber alacaklar da vergiyi arttıracaklar diye de düşünmem. Muayyen bir vergi tarhetmişler verip duruyorum, şimdi benim İçin kanun değiştirecek değil­ler ya... Yazın ayda 150 - 200, kışın da 200 - 300 lira arasında para kazanıyorum.                       _

- Masraf dışında mı?

- 60 Lira dükkân kirası ve sair ufak tefek malzeme masrafları ha­ricinde tabii...

- Eviniz kira mı?

- Hamdolsun, işte bu kalem tamirciliği sayesinde bir ev sahibi de ol­dum.

- Niçin yazın kazananız 150 - 200 Lira arasında da kışın 200 - 300 Lira... Mevsimin bunda rolü ne?...

- Yazın mektepler tatil, memur­lardan bir kısmı da izinli oluyor. Halbuki kışın herkes şehirdedir," daha fazla bir hareket ve iş vardır da on­dan...

- Daha fazla talebeler mi, memur­lar mı kalemlerini tâmire getiriyor?

- Buna dikkat etmişimdir, kalem­leri en çok bozulanlar memurlardır. Ya dairenin hokka mürekkebini ka­lemlerini doldurdukları için, yahut da kullanmasını bilmedikleri için çabuk bozuyorlar. Talebeler ise öyle değil... Onlar kalem kullanmasını daha iyi biliyorlar..

Çöpçü ve küfecide de dolmakalem

Dolmakalem kullanmada ne gibi şeylere dikkat etmek lazım geldiğini sordum. Bay Seyfi Ebcioğlu diyor ki:

Hiç bir sanatkâr, işinin sır ta­rafını söylemek istemez amma, ben böyle şeylere ehemmiyet veren in­sanlardan değilim. 18 milyonun 10 milyonunun cebinde ve çantasında şimdi bir, hattâ bir çoklarında iki üç dolmakalem var. Nasıl olsa ekmek paramızı çıkarırız. Hattâ dolmaka­leni kullananlar arasında şimdi hiç ummadığımız insanlar bile var. Meselâ bana küfeci ve çöpçüler de gel­miş, kalemlerini tâmir ettirmişlerdir.

- Ya kadınlar?

- Kadınlar da erkekler kadar dol­makaleme merak sardırdılar. Dolmakalem kullananlardan yüzde otuz beşini kadınlar teşkil ediyor diyebi­lirim. Müşterilerim içinde o derece meraklılar vardır ki ikide bir gelir ve kalemlerini bırakarak «sen şuna bakıver, bir kusuru var mı?» derler. Şimdi isim olarak pek aklıma gelmi­yorlar amma, mühendis mektebi mu­allimlerinden bay Alişan, dolmaka­lem meraklılarındandır.

Kalem nasıl kullanılır?

Dolmakalemin çabuk bozulmama­sı için ne gibi şeylere dikkat edilmesi icabettiğlnl öğrenmek istediğim za­man:

- Buna dair ufacık bir kart bas­tırayım da kalemlerini tâmire geti­renlere vereyim diye düşünmüştüm. Bu fikrimi açıkladığım bazı kimseler bana "sakın ha" dediler ve kalem ne kadar çok bozulursa o kadar çok kazancım olacağım söylediler. Hal­buki ben katiyen bu fikirde bir insan değilim. Müsait bir  zamanda bu­nu yapacağım.

- Meselâ, neler tavsiye edeceksi­niz?

- Dolmakalem kullananlar, ka­lemlerinin çabuk bozulmasın bir takım sakat tavsiyelere riayet etme­lerinde aramalıdırlar. Bir bardak suya sirke veya alkol konularak kalemin yıkanmasını tavsiye edenler vardır. Asla doğru bir şey değildir bu... Asit ve alkol dolmakalemin en birinci düşmanıdır. Kaleminin çabuk bozul­masını istemiyenler onu hiç değilse iki veya bir ayda bir sade su ile yıkamalıdırlar. Yani mürekkep yerine su çekip boşaltmalı ve bu ameliyeyi, kalemden temiz su akıncaya kadar devam. ettirmelidir. Bu suretle haz­nesinde biriken tortu çıkar ve ka­lem güzel güzel yazar, ucu da çabuk bozulmaz.

İş beraberliği

Bay Seyfi, yaşının ilerlediğinden ve bir Türk gencini bu işte yetiştiremediğinden üzgün:

- Yabancılara bu işi kaptırmak is­temiyorum, diyor, bana sadık bir çı­rak, fakat Türk oğlu Türk bir çırak lâzım. Lâkin kimse heves etmiyor bu işe...

Karısının tam mânasıyla bir ha­yat arkadaşı olduğundan bahisle de:

- İşte, diyor, karımla iş beraber­liği yaptık. O da benini gibi kalemleri tamir etmesini pekâlâ beceriyor. Ak­şamları eve bir tomar kalemle gide­riz. Karşılıklı oturur, İşimizi görürüz. O kadar çok iş var ki elimde yetiş­tiremiyorum...

- Bu işin bir sır tarafı mı var ki yabancılara kaptırmaktan çekiniyorsunuz?

- Tabiî var. Meselâ, kalemin pis­tonu ucundaki mantar var ya... İşte en çok bozulan şey odur. Mantar pis­ton ucundan kopuverir. Böyle olunca da kalem mürekkep çekmez. Onu ora­ya yapıştırmanın bir kolayı ve bu kolaylığı temin eden bir madde var­dır ki bu, benim icadımdır. Benim diyen adam ve sanatkâr onu  bile­mez. Tâmir edenler belki bulunur amma ömrü pek kısa olur. İşte kalem tamirciliğinin sır tarafı budur. Bunu da yabancılara veremem. Hattâ 1000 lira para da vadettiler, yine söyleme­dim ve öğretmedim... Ben para de­ğil, sanat âşıkıyım. Harbden evvel İdi. Birkaç yabancı sermayedar Mer­kez Bankasına 25 bin lira yatırdılar: «Git Almanya'dan makineleri al gel de burada dolmakalem fabrikası aça­lım» dediler. Bunu da kabul etme­dim. Halbuki bu pek basit işi burada yapmak pekâlâ mümkündür. Fakat istiyorum ki bir Türk sermayedara bu iş nasibolsun...

Birçok işler görür ve onu küçümseyerek  " bu İşten de para kazanı­lır ve geçinilir ml?" deriz. Pekâlâ ka­zanılıyor ve geçiniliyor da... Netekim bu dolmakalem tâmircisi bugünkü hayatını, polisliğe değil, komiserliğe bile değişmiyor...

- İyi ki, diyor; günün birinde silkinip arkamdaki o elbiseyi çıkardım ve istifa ettim de bu işe atıldım. Yok­sa 47 lira maaşla habre çalışacak ve hayli yıpranacaktım.

Karı koca dükkânlarının kepenklerini kapatırken, içinde tâmir edile­cek 85 kalem bulunan çantalarını da almağı unutmamışlardı. Gece karşı­lıklı oturacaklar, konuşa konuşa on­ları tamir edecekleri... Güzel bir ha­yat... Dolmakalem tamirciliği de para kazandıran bir iş imiş meğer..,

(CB/HK)

Kaynak: Akşam Gazetesi 2 Temmuz 1947