Arjantin'de 1976-1983 yılları arasındaki askeri diktatörlük döneminde zorla kaybedilen yakınlarının akıbetini öğrenmek için mücadele eden Plaza de Mayo Anneleri'nin (Madres de Plaza de Mayo) Mendoza temsilciliğinin simge isimlerinden María Assof de Domínguez, 11 Kasım'da 95 yaşında hayatını kaybetti.

Plaza de Mayo Anneleri’nin simge ismi Lidia “Taty” Almeida hayatını kaybetti
Yaklaşık yarım asır boyunca oğlu Walter Hernán Domínguez ile gelini Gladys Cristina Castro'nun akıbetini öğrenmek için mücadele eden María, 2015 yılında diktatörlük döneminde alıkonulan torunu Claudia Domínguez Castro'nun kimliğinin belirlenmesiyle ona kavuşmuştu.
1978'den itibaren Plaza de Mayo Anneleri'nin çalışmalarına katılan María, Mendoza kentindeki San Martín Meydanı'nda düzenlenen haftalık eylemlerin öncü isimlerinden biriydi.
María'nın ölümünün ardından Plaza de Mayo Anneleri ve Plaza de Mayo Büyükanneleri (Abuelas de Plaza de Mayo), yayımladıkları açıklamalarla onu andı.

Plaza de Mayo Anneleri’nden Sara Luján hayatını kaybetti
Oğlu ve altı aylık hamile gelini 1977'de kaçırıldı
María Assof de Domínguez, 30 Eylül 1931'de Arjantin'in Mendoza eyaletine bağlı Guaymallén'de doğdu. Yaşamı, 9 Aralık 1977'de oğlu Walter Hernán Domínguez ile gelini Gladys Cristina Castro'nun askeri diktatörlük döneminde zorla kaybedilmesiyle değişti.
O tarihte 22 yaşında olan Walter ile altı aylık hamile eşi Gladys, Mendoza'nın Godoy Cruz kentindeki evlerinden kaçırıldı. Her ikisi de Marksist-Leninist Komünist Parti'de siyasi faaliyet yürütüyordu. Gladys'in Mart 1978'de doğum yapması bekleniyordu. Ancak çiftin kaçırılmasının ardından kendilerinden haber alınamadı.
María, oğlunun ve gelininin akıbetini öğrenmek, doğması beklenen torununu bulmak için insan hakları mücadelesine katıldı.

Plaza de Mayo Anneleri’nden Mirta Baravalle hayatını kaybetti
Her perşembe meydandaydı
María, 1978'de Plaza de Mayo Anneleri'ne katıldı. Arjantin'de askeri diktatörlüğün zorla kaybettiği çocuklarının akıbetini öğrenmek isteyen kadınların oluşturduğu hareket, 1977'den itibaren Buenos Aires'teki Plaza de Mayo Meydanı'nda düzenlediği eylemlerle tanındı.
Hareket zamanla ülkenin farklı kentlerine yayıldı. María, Mendoza'daki San Martín Meydanı'nda her perşembe düzenlenen yürüyüş ve buluşmalara katıldı.
Yıllar içinde örgütün Mendoza temsilciliğinin başkanlığını üstlendi ve bölgedeki insan hakları mücadelesinin tanınan isimlerinden biri oldu.
Kayıpların akıbetinin açıklanması, sorumluların yargılanması ve zorla kaybedilen çocukların kimliklerinin geri verilmesi için yürütülen çalışmalarda yer aldı.

Plaza de Mayo Anneleri’nden dayanışma: Cumartesi Anneleri’nin yanındayız
38 yıl sonra torununa kavuştu
María'nın yaklaşık dört on yıl süren arayışında önemli bir gelişme 2015'te yaşandı. Arjantin Ulusal Genetik Veri Bankası aracılığıyla yürütülen DNA incelemeleri sonucunda Claudia Domínguez Castro'nun, Walter Domínguez ile Gladys Castro'nun kızı olduğu belirlendi.
Claudia, Plaza de Mayo Büyükanneleri'nin çalışmalarıyla gerçek kimliği belirlenen 117'nci torun olarak kayıtlara geçti. María, yıllarca haber alamadığı torununun yaşadığını öğrendi.
Plaza de Mayo Büyükanneleri Başkanı Estela de Carlotto, María'yı telefonla arayarak torununun bulunduğu haberini verdi. María, o dönem Página/12 gazetesine yaptığı açıklamada, yıllarca torununun akıbetini merak ettiğini ve DNA incelemesinin sonucunu büyük bir heyecanla beklediğini anlatmıştı.
Torununun bulunması, María'nın yaşamındaki en önemli dönüm noktalarından biri oldu. Ancak oğlu Walter ile gelini Gladys'in akıbeti açıklığa kavuşmadı.

Plaza de Mayo annesi Hebe de Bonafini hayatını kaybetti
Plaza de Mayo Büyükanneleri: Mücadelesini unutmayacağız
Plaza de Mayo Büyükanneleri, María'nın ölümünün ardından yayımladığı mesajda onun onlarca yıl boyunca sürdürdüğü arayışı hatırlattı.
Açıklamda, María'nın 2015'te torunu Claudia'ya kavuştuğunu belirtilerek ailesine başsağlığı diledi. Açıklamada María'nın cesareti, kararlılığı ve hafıza, hakikat ve adalet mücadelesine bağlılığı vurgulandı.
Plaza de Mayo Anneleri'nin Mendoza temsilciliği de María için bir anma mesajı yayımladı. Mesajda, María'nın kaybedilen çocuklarının izini süren annelerin mücadelesinde bıraktığı izlere dikkat çekildi.
“Hafıza, hakikat ve adalet” mücadelesi
María Assof de Domínguez'in yaşamı, Arjantin'de askeri diktatörlük döneminde zorla kaybedilenlerin yakınlarının yürüttüğü mücadelenin bir parçasıydı.
1976-1983 yılları arasında iktidarda bulunan askeri cunta döneminde binlerce kişi gözaltında kaybedildi, işkence gördü veya yargısız infaz edildi.
İnsan hakları örgütleri, diktatörlük döneminde yaklaşık 30 bin kişinin zorla kaybedildiğini belirtiyor. Bu süreçte hamile kadınların gözaltında doğurduğu çocukların ailelerinden koparılarak başka ailelere verilmesi, Arjantin'in yüzleşmeye çalıştığı ağır insan hakları ihlallerinden biri oldu.
Plaza de Mayo Anneleri ve Büyükanneleri, kayıpların bulunması, çocukların gerçek kimliklerine kavuşturulması ve sorumluların yargılanması için çalışmalarını sürdürdü.
Beyaz başörtüleriyle tanınan Plaza de Mayo Anneleri, yıllar boyunca gerçekleştirdikleri eylemlerle zorla kaybetmelere karşı uluslararası insan hakları mücadelesinin simgelerinden biri haline geldi.
🖤 ¡Hasta siempre, María Assof de Domínguez! Histórica referente de Madres de Plaza de Mayo de Mendoza, buscó incansablemente a su hijo Walter, a su nuera Gladys y al bebé que esperaban. En 2015 pudo abrazar a su nieta Claudia. 👉https://t.co/EDmrHDq5Iu https://t.co/XVYpqv6mEP
— Abuelas de Plaza de Mayo (@abuelasdifusion) November 12, 2026
Ne olmuştu?
Arjantin'de 24 Mart 1976'da gerçekleştirilen askeri darbeyle başlayan diktatörlük, 1983 yılına kadar sürdü.
Askeri yönetim, siyasi muhalifleri ve toplumsal hareketlerde yer alan kişileri hedef alan sistematik gözaltı, işkence ve zorla kaybetme uygulamaları gerçekleştirdi.
30 Nisan 1977'de çocuklarının akıbetini öğrenmek isteyen bir grup anne, Buenos Aires'teki Plaza de Mayo Meydanı'nda bir araya geldi.
Zamanla Plaza de Mayo Anneleri adıyla örgütlenen kadınlar, diktatörlüğün baskılarına rağmen eylemlerini sürdürdü.
1977'de kurulan Plaza de Mayo Büyükanneleri ise özellikle zorla kaybedilen hamile kadınların çocuklarını bulmak ve gerçek kimliklerini geri kazandırmak için çalışmalar yürüttü.
María Assof de Domínguez, 1978'de bu mücadelenin Mendoza'daki çalışmalarına katıldı.
2015'te torunu Claudia'nın kimliğinin belirlenmesiyle onlarca yıllık arayışının bir bölümünde sonuca ulaştı.
Ancak 11 Kasım 2026'da, 95 yaşında hayatını kaybettiğinde, oğlu Walter ve gelini Gladys'in akıbeti hâlâ bilinmiyordu.
(FY)







