Li Îranê xwepêşandan di roja şeşemîn de didome. Xwepêşandan ji ber daketina nirxê diravê neteweyî li hemberî diravên biyanî û krîza aborî dest pê kiribû.
Meclisa Partiya Jiyana Azad a Demokratîk (PJAK) têkildarî xwepêşandanên gel yên li seranserî Îran û rojhilatê ku nêzî 6 roj in didomin û her ku diçe belav dibin daxuyaniyek da.
Donald Trump gef li Îranê xwar
Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê PJAKê bal kişand ku raperîna nû ya gelan ya 28ê Kanûna 2025an ji bo şermezarkirina siyaseta Komara Îslamî ya aborî jiyana civakê ya herêmê destpê kir û weha gotiye:
“Komara Îslamê nêzîkî nîv sedsale bi rêya polîtkayên qetilkirin, çewsandin, bêdengkirin û parçekirina civakê hemû civakên Îranê ji hev parçe bike. Komara Îslamî ya Îranê bi şêwazên cuda cuda ya siyasî krîzên civakî çêdike ku li ser desthilatê bimîne. Di nêzîkî nîv sedsalî de, Komara Îslamî hewl daye ku bi rêya polîtîkayên kuştin, tepeserkirin û bêdengkirinê, û her weha bi rêya polarîzasyona civakê û feqîrkirina xelkê, hêza civaka Îranê parçe bike.”
“Komara Îranê di warê aborî de bi talankirina hemû dewlemendiyên Îranê, bikaranîna wê ya ji bo şer, destwerdanên karubarên welatên din û piştgirîkirina komên çete yên tundraw bûye sedemê krîzên aborî li Îranê.
Her cure helwest, têkoşîn û serhildana gel, nasname û neteweyekê di vê rewşa bê çalak û krîzê de wê bibe denge têkoşîna hemû beşên din yên civaka Îranê ku zext û zilm lê tê kirin. Ji bo derbasbûna ji krîzan û çareserkirina pirsgirêkan ji derveyî yekitî û xwedîderketina li hev ti rêyek din nîne. Ev berdewama Şoreşa Jin, Jiyan Azadî ye. Pêkhate çiqasî yekgirtî be çarenûsa me jî bi têkoşîneke pir reng û yekgirtî ve girêdayî ye. Em PJAK ku felsefeya me ya serekî ‘Jin, Jiyan, Azadî’ ye, li gel pir rengiyê ne û piştgiriya xwe ya temam ji bo hemû hewldanên demokratîk yên li dijî dîktatoriyê nîşan didin û balê dikişinin ser van xalan:
* Wê hemû hewldanên Komara Îsalmî ya ji bo bêdengkirina daxwazên rewa yên gel bê encam bimînin. Divê em bizanibin ku di encam têkoşîn û îradeya gel de desthilatê denge şoreşa gel bihîstiye û ji bilî teslîmbûna li hemberî daxwazên gel tu çareyek ya wan nemaye.
* Her serhildan û tevgerek ku li Îranê pêk were, berdewama Şoreşa ‘Jin, Jiyan, Azadî’ ye û daxwaza azadiyê û redkirina navendîbûn, cudakariyê ye. Her hewldanek berovajî vê hewldana şaşkirin û dizîna rastiya şoreşa gelane.
* Şoreşa ‘Jin, Jiyan, Azadî’ li ser prensîba tu nasname, têkoşîn û daxwazên biçûk bê wate nabîne. Neteweyên li Îranê 100 salin di bin zilm, zoriyê de ne û îro mafê xwe dixwazin. Her têkoşînek li dijî dîtatoriyê weke gaveke ya bi dest xistina maf û azadiyê dibine.
* Ji bo ev serhildana gel bi awayeke baş li ser bingehek demokratîk berdewam bike, divê pêşengtiya jin û ciwanan ji xwe re esas bigirin. Tişta ku jiyaneke azad garantî dike û destkeftiyan diparêze têkoşîna azadiya jinê ye. Jin, xwedevanên zanîngehê û xwendevan hem rêber û hem jî hêza şoreşê ne.
Em di vê baweriyê de ne ku gelên Îranê Şoreşa ‘Jin, Jiyan Azadî’ vebijêrka xwe ya dawî dizanin ji bo demokrasî û jiyana azad. Meşa azadiyê ya gelên Îranê wê bi yekitiya demokraîtk bi ser bikeve.”
Xwepêşandanên li Îranê
Li Îranê ji ber xirabûna rewşa aborî û daketina asta standartên jiyanê xwepêşandanên dest pê kiribûn.
Di Yekşema 28ê Kanûna Pêşîn a 2025an de di dîrokê de cara yekem ewqas zêde nirxê pereyê neteweyî riyal daket xwarê û enflasyon di Kanûnê Pêşîn de ji sedî 40 derbas bû û bû sedema zêdebûna bihayên xurakê. Ev jî bû sedema nerazîbûnan. Xwepêşandanan li Tehranê dest pê kir û li hemû Îranê belav bû.
Xwepêşandan li bajarên wekî Kirmaşan, Loristan, Îlam, Çarmehal û Bextyarî, Qûm, Xûzistan, Fars, Îsfehan, Hemedan û Meşhedê belav bûn û heta niha li hinek bajaran alozî derketiye.
Piştî destpêkirina nerazîbûnan, Serokê Banka Navendî ya Îranê dest ji kar berda û Ebdulnasir Himetî bû Serokê nû yê Banka Navendî ya Îranê.
Himetî roja Çarşemê ragihand, ew dê bihayê tumen û rewşa bazarê aram bikin û rê li ber gendeliya li bazara diravan bigirin.
Li gorî zanyariyên nefermî yên ku heta niha hatine belavkirin, ji bilî 4 kesên li Loristanê, li bajarê Lordeganê yê Çarmehal û Bextyariyê du ciwanên 21 û 28 salî hatine kuştin.
Her wiha li Fûladşehra Îsfehanê kesekî bi navê Daryûş Ensarî û li bajarê Fesayê yê parêzgeha Farsê jî xwenîşanderekî 18 salî bi guleyên hêzên ewlehiyê yên Îranê hatine kuştin.
Heta niha hejmara kuştiyan bi hûrgilî û fermî nehatiye ragihandin.
(TY/AY)
