İzmir’in Aliağa ilçesi Bozköy Mahallesi’ndeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda meydana gelen patlama ve ardından çıkan yangında 10 işçi hayatını kaybetti. Enkaz altında kalan 4 kişiye ulaşmak için arama kurtarma çalışmaları sürerken, ilk belirlemelere göre patlamanın sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesi sonucu meydana geldiği bildirildi.
Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’na (DİSK) bağlı Birleşik Metal-İş Sendikası Genel Başkanı Özkan Atar, bianet’e yaptığı değerlendirmede HABAŞ’ın geçmişte de iş cinayetleriyle gündeme geldiğine dikkat çekerek işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemleri ile denetim ve yaptırım mekanizmalarındaki eksiklikleri eleştirdi.
“Alınabilecek önlemlerin alınmadığını görüyoruz”
Atar, olayın hemen ardından henüz kesin bilgilerin tümüne ulaşamadıklarını belirterek şöyle konuştu:
“Bu iş cinayetinde henüz kesin bilgiler alabilmiş değiliz. Yapılan resmi açıklamalarda on işçinin ne yazık ki hayatını kaybettiği bilgisini aldık. Yaralılar var. Çok büyük bir iş cinayetiyle, bir faciayla karşı karşıyayız. Demir-çelik sektörü çok tehlikeli işler sınıfında ve bu tür iş cinayetlerinin tekrar tekrar yaşandığı bir sektör. Ama bunların temeline baktığımızda, diğer iş cinayetlerinde olduğu gibi, zamanında ve yeterince alınabilecek önlemlerin alınmadığını görüyoruz. Bunun bedelini de emekçiler, çelik işçileri canlarıyla ödüyor.”
HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda geçmişte de iş cinayetleri yaşandığını söyleyen Atar, pota devrilmesi ve ocak patlaması gibi olaylarda işçilerin hayatını kaybettiğini hatırlattı.
HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda geçmişte de bu tür iş cinayetleri yaşandı. Pota devrilmesi ya da ocak patlaması gibi olaylarda birçok işçi kardeşimiz yaşamını yitirdi. Bu fabrika geçmişten bu yana işçi ölümlerinde, iş cinayetlerinde sabıkalı, sicili son derece kötü ve kabarık bir fabrika diyebiliriz.
HABAŞ’ın Aliağa tesislerinde yıllara yayılan iş kazaları ve ölümler
“Cezasızlık, yaptırımsızlık ve denetimsizlik”
Atar, iş cinayetlerinin önlenememesinde denetim ve yaptırım mekanizmalarının etkili biçimde işletilmemesinin önemli rol oynadığını söyledi.
Geçmiş yıllarda yaşanan toplu iş cinayetlerini hatırlatan Atar, alınabilir önlemlerin alınmaması, denetimlerin yapılmaması ve sorumlulara yönelik etkili yaptırımların hayata geçirilmemesi nedeniyle işçilerin hayatını kaybetmeye devam ettiğini belirtti:
“Saymakla bitiremeyeceğimiz toplu iş cinayetleri yaşandı. Alınması gereken tedbirlerin alınmaması, gerekli denetimlerin ve incelemelerin yapılmaması, yaptırımların hayata geçirilmemesi nedeniyle her gün işçiler iş cinayetlerinde can veriyor. Cezasızlık, yaptırımsızlık, denetimsizlik ve yargının gerçek adaleti ortaya çıkaracak şekilde işlememesi sonucunda tedbirler ya alınmıyor ya da eksik alınıyor. Sonra da bu acı tablolar ortaya çıkıyor.”
“İşyeri yetkililerinden kaç kişi gözaltına alındı?”
Patlamanın ardından fabrikanın ihmalleri olduğuna dikkat çeken Ege İşçi Birliği Sözcüleri Yücel Memiş ve Sonay Tezcan, Aliağa Devlet Hastanesi önünde polis tarafından gözaltına alındı.
Gözaltılara tepki gösteren Atar, iş cinayetinin meydana gelmesinde sorumluluğu bulunanların araştırılması gerektiğini söyledi:
Böyle bir duruma sebebiyet verenlerden, görevini eksik yerine getirenlerden ya da işyeri yetkililerinden kaç kişi gözaltına alındı acaba? Ben bunu soruyorum. Protesto edenleri gözaltına almakla mı iş cinayetlerini ortadan kaldıracaksınız?
Atar, Soma Katliamı’nın ardından hayatını kaybeden madencilerin ailelerinin haklarını savunan avukatlara yönelik yargı süreçlerini de hatırlatarak, iş cinayetlerinde sorumluların cezalandırılmamasının benzer olayların devam etmesine yol açtığını söyledi:
“İş cinayetlerinde, geçmişte Soma’da yitirdiğimiz 301 insanın avukatlığını ısrarla yapan, oradaki insanların ve acılı ailelerin haklarını arayan, sorumluların gerektiği şekilde cezalandırılması için mücadele eden avukatlar yıllardır cezaevinde. Böyle olunca neticede iş cinayetleri de ne yazık ki önlenemiyor ve bu acı facialar yaşanmaya devam ediyor.”
İzmir'de fabrikada patlama: En az 10 işçi hayatını kaybetti
Patlamaya ilişkin teknik inceleme vurgusu
Atar, ilk bilgiler doğrultusunda patlamanın olası teknik boyutuna ilişkin de değerlendirmede bulundu. Demir-çelik fabrikalarında hurda çeliğin yüksek sıcaklıkta eritildiğini ve ergimiş metalin potalar aracılığıyla taşındığını anlatan Atar, kendilerine ulaşan ilk bilginin vincin koparak ark ocağına düşmesi sonucu patlamanın meydana geldiği yönünde olduğunu söyledi.
Atar, bununla birlikte olay yerindeki teknik inceleme tamamlanmadan patlamanın mekanizmasına ilişkin kesin bir değerlendirme yapılamayacağını özellikle vurguladı:
“Bildiğim kadarıyla, edindiğimiz bilgi vincin koparak madeni eriten ark ocağına düşmesi sonucu patlamanın meydana geldiği yönünde. Böyle bir durumda etrafa ergimiş metal sıçramış olabilir.”
Ergimiş çeliğin işçiler açısından yaratabileceği tehlikeye de dikkat çeken Atar şöyle devam etti:
1400 derecede ergimiş metalin etrafa sıçradığını düşünün. 100 derecede kaynamış bir su insanın vücuduna değdiği zaman nasıl bir yanığa sebebiyet veriyorsa, o metal insan vücuduna temas ettiğinde ölümüne sebebiyet verebilir. Ama ocağın patlayarak etrafa ne şekilde sirayet ettiğini, nasıl bir duruma yol açtığını bilmediğim için yorum yapamıyorum.
Atar, patlamanın nasıl meydana geldiğinin ve sonuçlarının iş müfettişleri ile bilirkişilerin yapacağı teknik incelemelerin ardından daha sağlıklı biçimde ortaya konulabileceğini söyledi.
(NÖ)
