Ekim ayının dikkat çeken gök olaylarından Orionid meteor yağmuru için geri sayım başladı. NASA’ya göre 2 Ekim-7 Kasım arasında etkin olan meteor yağmurunun bu yıl en yoğun dönemi 21-22 Ekim gecesi yaşanacak.
Dünya’nın, Halley Kuyruklu Yıldızı’nın yörüngesinde bıraktığı toz ve küçük kaya parçacıklarının arasından geçmesiyle oluşan Orionidler, gökyüzünde Avcı (Orion) Takımyıldızı yönünden geliyormuş gibi görünüyor. Ancak meteorları görmek için doğrudan bu takımyıldıza bakmak gerekmiyor; parlak izler gökyüzünün farklı bölgelerinde ortaya çıkabiliyor.
Türkiye’den ne zaman izlenebilecek?
Orionid meteor yağmuru, hem Kuzey hem de Güney Yarımküre’den gözlemlenebildiği için Türkiye’nin tamamından izlenebilecek.
TÜBİTAK, 21-22 Ekim gecesini meteor yağmurunun en etkin olduğu dönem olarak gösteriyor. Gözlem için gece yarısından şafak öncesine kadar olan saatler öneriliyor.
Ancak bu yıl Ay ışığı gözlemi zorlaştırabilir. 22 Ekim’de Ay’ın aydınlık yüzeyi yaklaşık yüzde 86,5 olacak. Bu nedenle özellikle daha sönük meteorların görülmesi güçleşebilir.
En iyi gözlem saati kaç?
İstanbul’da Ay’ın 22 Ekim sabahı yaklaşık 03.01’de batması, şafak öncesi saatleri gözlem açısından daha elverişli hale getiriyor. Astronomik alacakaranlığın yaklaşık 05.51’de başlaması bekleniyor.
Buna göre İstanbul’da karanlık bir gözlem noktası bulanlar için 03.00-05.30 arası öne çıkıyor. Ankara’da ise Ay’ın yaklaşık 02.46’da batması bekleniyor.
Gözlem saatleri konuma ve hava koşullarına göre değişebileceğinden, mümkün olduğunca karanlık bir noktaya gitmek ve şafak başlamadan önceki zamanı değerlendirmek önem taşıyor.
Saatte kaç meteor görülebilir?
NASA ve TÜBİTAK’a göre Orionid meteor yağmuru, ideal ve karanlık gökyüzü koşullarında saatte yaklaşık 10-20 meteor görülmesini sağlayabilir. Ancak bu sayı kesin bir gözlem garantisi değil. Işık kirliliği, hava durumu ve Ay’ın parlaklığı görülebilen meteor sayısını azaltabiliyor.
Orionidleri dikkat çekici kılan özelliklerden biri de hızları. Halley Kuyruklu Yıldızı’ndan kopan parçacıklar Dünya atmosferine saniyede yaklaşık 66 kilometre hızla giriyor. Bu hızlı giriş sırasında bazı meteorlar, gökyüzünde birkaç saniye boyunca görülebilen parlak izler bırakabiliyor.
Orionid meteor yağmurunun kaynağı, Güneş Sistemi’nin en tanınmış kuyruklu yıldızlarından Halley. Dünya’dan en son 1986’da görülen kuyruklu yıldızın bir sonraki yakın geçişinin 2061’de gerçekleşmesi bekleniyor.
Halley’in yörüngesinde bıraktığı parçacıklar ise her yıl Dünya atmosferiyle buluşuyor. Bu parçacıklar ekim ayında Orionid, mayıs ayında da Eta Aquariid meteor yağmurunu oluşturuyor.
Orionid meteor yağmuru nasıl izlenir?
Meteor yağmurunu gözlemlemek için teleskop ya da dürbün gerekmiyor. Çıplak gözle izlenebilen gök olayını daha iyi gözlemlemek için şu noktalara dikkat etmek gerekiyor:
· Şehir ışıklarından uzak, gökyüzünü geniş açıyla görebileceğin bir yer seç.
· Gözlerinin karanlığa alışması için 20-30 dakika bekle.
· Bu sırada telefon ekranına bakmaktan ve parlak ışıklardan kaçın.
· Yalnızca Orion Takımyıldızı’na odaklanma; meteorlar gökyüzünün farklı bölgelerinde görülebilir.
· Hava durumunu kontrol et ve bulutsuz bir gözlem noktası seç.
Hava koşulları elverişli olursa 21 Ekim’i 22 Ekim’e bağlayan gece, Halley Kuyruklu Yıldızı’nın geride bıraktığı parçacıkların Dünya atmosferine girerken oluşturduğu ışık izlerini Türkiye’nin dört bir yanından izlemek mümkün olacak.
(EMK)
