Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Ekoloji Komisyonu, Bolu F Tipi Kapalı Hapishanesi bitişiğinde faaliyet gösteren beton santralinin mahpusların yaşam ve sağlık haklarını tehdit ettiği gerekçesiyle yürüttükleri başvuru sürecine ilişkin kamuoyuna açıklama yaptı.
Bilgilendirme notuna göre, ÖHD’nin 28 Kasım 2025’te yaptığı başvurunun ardından çeşitli idari kurumlar tarafından denetim ve değerlendirmeler gerçekleştirildi.
Bolu İl Özel İdaresi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü, tesisin Bolu Belediyesi sorumluluk alanında bulunduğunu belirtirken Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, tesisin mevcut çevre izin belgelerine sahip olduğunu ve üretim kapasitesinde değişiklik bulunmadığını bildirdi. Bununla birlikte yeniden hava emisyon ölçümleri yapılması ve akustik rapor hazırlanması talep edildi.
İl Sağlık Müdürlüğü yerinde inceleme yapıldığını açıklarken, ölçüm yetkisinin esas olarak çevre ve belediye birimlerinde olduğunu kaydetti. İl İnsan Hakları Kurulu ise belediye tarafından teknik inceleme yapılarak sonucunun Kurula sunulmasına karar verdi.
Devletin pozitif yükümlülüğü
Meselenin yalnızca idari izin belgeleriyle sınırlı teknik bir konu olmadığını vurgulayan ÖHD Ekoloji Komisyonu’nun açıklaması özetle şöyle:
Yaşam hakkı bağlamında devletin pozitif yükümlülüğü, yalnızca zararın gerçekleşmesinden sonra tazmin edici mekanizmaları işletmekten ibaret değildir. Aksine, ciddi ve öngörülebilir bir risk söz konusu olduğunda, bu riskin gerçekleşmesini engelleyecek önleyici ve koruyucu tedbirleri alma yükümlülüğünü içerir. Eğer mevcut faaliyetler mahpusların sağlığını uzun vadede tehdit edebilecek nitelikteyse, idarenin yalnızca rapor beklemekle yetinmesi değil; gerekli görülmesi halinde faaliyetlerin sınırlandırılması, çalışma saatlerinin düzenlenmesi, ek filtre ve kapatma sistemlerinin zorunlu kılınması veya daha ileri tedbirlerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, öngörülebilir bir risk karşısında pasif kalınması, yaşam hakkının ihlali sonucunu doğurabilecek bir idari ihmale işaret edebilir.
Hapishanede bulunan mahpusların sağlıklı ve güvenli bir çevrede yaşamalarını sağlamak, devletin temel yükümlülüklerinden biridir. Mahpusların özgürlüklerinden yoksun bırakılmış olmaları, diğer temel haklarının askıya alındığı anlamına gelmez. Aksine, devletin gözetim ve denetimi altındaki bireylerin haklarının korunması, demokratik hukuk devletinin en önemli göstergelerinden biridir.
Özgürlük İçin Hukukçular Derneği olarak, Bolu F Tipi Kapalı Hapishanesinde bulunan mahpusların yaşam ve sağlık hakkı ile tesisin bulunduğu yerin etki alanında çevre ve insan sağlığının korunması açısından sürecin etkin, şeffaf ve çevresel haklar ile insan haklarını gözeten bir biçimde yürütülmesini talep ediyor; ilgili tüm idari makamları anayasal ve uluslararası yükümlülüklerini eksiksiz biçimde yerine getirmeye davet ediyoruz. Sürecin takipçisi olmaya ve gerekli hukuki girişimlerde bulunmaya devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla bildiririz.
(TY)
