Özgürlük İçin Hukukçular Derneğinin (ÖHD) verilerine göre, 2026'nın ilk 10 ayında Türkiye'deki cezaevlerinde en az 116 tutuklunun tahliyesi İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla ertelendi.
MED TUHAD-FED: Son iki yılda 15 hasta mahpus yaşamını yitirdi
ÖHD üyesi avukat Elif Taşdöğen, cezaevlerindeki İdare ve Gözlem Kurullarının tutukluların siyasi düşüncelerini ve cezaevi içindeki davranışlarını tahliye kararlarında ölçüt olarak kullandığını belirtti.
Taşdöğen, tahliye değerlendirmelerinin somut ve denetlenebilir gerekçelere dayanması gerektiğini vurgulayarak infaz mevzuatının yeniden düzenlenmesini istedi.
Yüzlerce tahliye ertelemesi
İnsan Hakları Derneği (İHD) Hapishane Komisyonunun raporlarına göre, 2021-2024 yılları arasında en az 501 mahpusun tahliyesi ertelendi.
İHD'nin verilerine göre 2025 yılında en az 342 mahpusun tahliyesi engellendi. ÖHD ise 2026'nın ocak-ekim döneminde en az 116 tahliye ertelemesi tespit etti.
Mahpuslara siyasi düşüncelerinden pişmanlık duyup duymadıklarının da sorulduğunu belirten Taşdöğen, bu uygulamaların düşünce ve vicdan özgürlüğüne müdahale niteliği taşıdığını söyledi. Taşdöğen, tutukluların siyasi görüşlerini değiştirmemelerinin tahliye aleyhine değerlendirilmesini eleştirdi.
Taşdöğen, 29 yıldır cezaevinde bulunan Mehmet Sait Yıldırım'ın durumunu örnek gösterdi. Yıldırım'ın tek kişilik hücrede tutulmasına rağmen kurul tarafından örgütsel hareket ettiği ve düşünce yapısının değişmediği yönünde değerlendirmeler yapıldığını belirten Taşdöğen, bu gerekçelerle tahliyesinin ertelendiğini aktardı.
Taşdöğen, infaz süresinin mahkeme kararları ve kanunlara dayanması gerektiğini belirterek kurulların yeni bir cezalandırma mekanizmasına dönüşmemesi gerektiğini söyledi.
İHD'den Abdullah Tırpan'ın ölümünün ardından çağrı: Hasta mahpuslar serbest bırakılsın
Cezaevlerinin durumu
Türkiye'deki cezaevlerinde 434 bin 337 tutuklu ve hükümlü bulunuyor. Cezaevlerinin toplam kapasitesi ise 304 bin 184 kişi. Bu rakamlara göre cezaevlerindeki nüfus, mevcut kapasitenin 130 bin 153 kişi üzerinde bulunuyor.
Kapasite aşımının sağlık hizmetlerine erişim, beslenme ve barınma koşulları üzerinde olumsuz sonuçlar doğurduğuna dikkat çekiliyor.
Taşdöğen, 7 Kasım'da tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitiren hasta tutuklu Tuncer Sağlam'ın durumuna da değindi.
Hasta tutukluların tedaviye erişimde karşılaştığı engellerin yaşam hakkı açısından ciddi sonuçlara yol açabileceğini belirten Taşdöğen, cezaevlerindeki sağlık koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini söyledi.
“Tahliye hakkı idarenin takdirine bırakılmamalı”
Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında cezaevlerindeki hak ihlallerinin de ele alınması gerektiğini belirten Taşdöğen, infaz hukukunda eşitlik ilkesinin güvence altına alınmasını istedi.
Taşdöğen, İdare ve Gözlem Kurullarının yetkilerinin yeniden düzenlenmesi, ayrımcı uygulamaların sona erdirilmesi ve tahliye değerlendirmelerinin hukuki denetime açık olması gerektiğini söyledi.
Tutukluların tahliye süreçlerinin siyasi düşüncelerini değiştirip değiştirmediklerine göre belirlenemeyeceğini vurgulayan Taşdöğen, infaz mevzuatının barış ve demokratikleşme perspektifiyle yeniden ele alınması çağrısında bulundu.
İzmir Barosu, hasta mahpus Yıldırım'ı ziyaret etti: "Zamana yayılmış idam cezası"
Ne olmuştu?
Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulları, tutukluların koşullu salıverilme süreçlerinde iyi hâl değerlendirmesi yapıyor.
İnsan hakları örgütleri, kurulların bazı kararlarında tutukluların siyasi görüşlerini, pişmanlık beyanlarını ve cezaevi içindeki davranışlarını esas almasını eleştiriyor.
İHD'nin raporlarına göre 2021-2024 döneminde en az 501, 2025 yılında ise en az 342 tahliye ertelemesi yaşandı.
ÖHD'nin 2026'nın ilk 10 ayına ilişkin açıkladığı en az 116 erteleme ise uygulamaya yönelik tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
(FY)
