Norveç Nobel Komitesi İranlı kadın hakları savunucusu Nergis Muhammedi’nin, yeniden cezaevine konulurken uğradığı ağır saldırılar nedeniyle sağlığının kötüleştiğini ve 2023 Nobel Barış Ödülü sahibinin hayatından kaygı duyduklarını bildiren bir açıklama yayımladı.
Muhammedi'nin bitmeyen mahpusluğu
Muhammedi, 2011’den bu yana zaman zaman geçici tahliyeler ve tıbbi izinlerle kesintiye uğrasa da müzmin bir gözaltı, tutuklanma ve mahpusluk serüveni yaşıyor. İlk kez 2011'de çarptırıldığı 11 yıl hapis cezasının üstüne, cezaevinde bulunduğu sırada ayrı ayrı 16 yıl ve en son 8 Şubat 2026'da hükümet karşıtı etkinliklerle ilgili suçlamalarla Güney Horasan'da 7 yıl 6 ay hapis ve 2 yıl iç sürgüne mahkûm edildi.
Nergis Muhammedi 2023 Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldüğünde de hapisteydi. 10 Aralık 2023'te Oslo'da düzenlenen törende ödülü, Nergis Muhammedi adına o tarihte 17 yaşında olan ikiz çocukları Kiana ve Ali Rahmani almış ve annelerinin cezaevinden gönderdiği mektubu törende okumuşlardı.
Nergis Muhammedi'nin darp edilmesi
Peş peşe gelen cezalar birbirine eklenirken Muhammedi'nin mahpusluğuna kanser şüphesiyle yapılması gereken çeşitli operasyonlar için tıbbi gerekçelerle üç aylığına ara verilmiş ve ek uzatmalarla aralık 2025’e kadar bir yıla yakın bir süre boyunca cezaevi dışında kalabilmişti. Ancak Nergis Muhammedi 12 Aralık 2025'te, Meşhed'de vefat eden insan hakları savunucusu avukat Hüsrev Alikordi için düzenlenen anma törenine katıldığı gerekçesiyle gözaltına alındı ve 15 Aralık’ta yeniden cezaevine konuldu. Bu tutuklama sırasında başına ve boynuna aldığı darbeler nedeniyle iki kez hastaneye kaldırıldı.
CNN'e konuşan Norveç Nobel Komitesi Başkanı Jørgen Watne Frydnes, Nergis Muhammedi'nin sağlığı hakkında İran’daki "güvenilir kaynaklar”dan aldıkları haberleri “korkunç” olarak niteledi.
Frydnes, aralıkta yeniden tutuklanması sırasında Muhammedi’nin tahta sopalar ve coplarla dövüldüğünü ve saçlarından tutularak yerlerde sürüklendiğini söyledi. Norveç Nobel Komitesi Başkanı, bu olaylar sırasında başından ve vücudunun farklı bölgelerinden yaralanan Nobel ödüllü barış ve insan hakları savunucusunun ayrıca karnından ve kasıklarından tekmelendiğini, aldığı darbeler sonunda şiddetli acılara katlanmak zorunda kaldığını ve cezaevine götürülene kadar tıbbi yardıma ulaşmasının da engellendiğini ekledi.
"Raporlar[ın] aslında dehşet verici," olduğunu söyleyen Frydnes, "Bu, acımasız ve insanlık dışı bir muamele ve -uluslararası insan hakları hukukunun açık bir ihlali” dedi.
Komite, Muhammadi'nin bilinen kalp hastalığı ve diğer sağlık sorunları dikkate alındığında hayatından kaygılı olduklarını söyledi. "Kesinlikle daha fazla yaşayamayacağından endişeliyiz” dedi.
Muhammedi'nin sağlığıyla ilgili artan kaygılar
Ailesinin onun adına kurduğu “Nergis Muhammadi Vakfı” İran’ın en önde gelen insan hakları savunucusunun geçtiğimiz hafta hastaneye kaldırıldığını, ancak tedavisi tamamlanmadan Meşhed'deki bir tutukevine geri getirildiğini bildirdi.
Vakıf ayrıca, Muhammedi'nin "yasa dışı gözaltı, kötü hapishane koşulları ve ailesi ve avukatlarıyla iletişim kurmasının engellenmesi"ni protesto için şubat başında başlatığı açlık grevini sona erdirdiğini de açıkladı.
(AEK)
