Noktalar, aynalar ve sonsuzluk: Yayoi Kusama hayatını kaybetti

Yayoi Kusama Studio, sanatçının 14 Ağustos'ta Tokyo'daki bir hastanede yaşamını yitirdiğini 27 Ağustos'ta duyurdu. Ölüm nedenine ilişkin bilgi paylaşılmadı. Stüdyo, Kusama'nın yaşamının son günlerine kadar resim yapmayı sürdürdüğünü açıkladı.

1929'da Japonya'nın Matsumoto kentinde doğan Kusama, çocukluğundan itibaren gördüğünü söylediği noktaları, ışıkları ve tekrar eden desenleri resmetmeye başladı. Daha sonra bütün üretimine yayılan bu tekrar fikri, sanatçının en belirgin görsel diline dönüştü.

New York'ta savaş karşıtı performanslar

Kusama 1957'de ABD'ye gitti, bir yıl sonra New York'ta çalışmaya başladı. Büyük boyutlu “Infinity Net” resimleri, yumuşak heykelleri ve performanslarıyla 1960'ların avangart sanat çevresinde yer aldı.

Ancak dönemin büyük ölçüde erkeklerin belirlediği sanat ortamında uzun süre sınırlı görünürlük elde etti. Buna karşın beden boyama etkinlikleri, kamusal performansları ve Vietnam Savaşı karşıtı eylemleriyle dikkat çekti. 1960'ların sonlarında New York Borsası ve Birleşmiş Milletler Genel Merkezi gibi kamusal alanlarda savaş karşıtı performanslar düzenledi.

Kusama'nın işleri pop art, minimalizm ve performans sanatıyla aynı dönemde gelişti. Sanatçı ise çalışmalarını bu kategorilerden herhangi biriyle sınırlamak yerine kendine ait bir anlatı kurdu.

Aynalarla çoğalan bir dünya

Kusama'nın en bilinen çalışmalarından “Infinity Mirror Rooms”un ilk örneklerinden Phalli's Field, 1965'te sergilendi. Aynalarla çevrelenen mekânda tekrar eden biçimler sonsuza uzanıyormuş izlenimi yaratıyordu.

Sanatçı daha sonraki yıllarda bu fikri ışıklar, heykeller ve farklı nesnelerle geliştirdi. Ziyaretçilerin kendi yansımalarıyla eserin içinde yer aldığı “Sonsuzluk Odaları”, özellikle 2010'lu yıllardan itibaren dünyanın farklı kentlerinde geniş kitlelere ulaştı.

Noktalar kadar balkabağı da Kusama'nın görsel dünyasının parçasıydı. Özellikle sarı zemin üzerine siyah noktalarla kapladığı büyük balkabağı heykelleri, zaman içinde sanatçının en kolay tanınan eserlerinden biri oldu.

Üretmeyi sürdürdü

Kusama 1973'te Japonya'ya döndü. Resim ve heykelin yanı sıra şiir ve roman da yazdı. Hayatının uzun bir dönemini kendi isteğiyle Tokyo'daki bir psikiyatri hastanesinde geçirdi; çalışmalarına ise yakınındaki atölyesinde devam etti.

Uluslararası sanat dünyasındaki görünürlüğü sonraki yıllarda yeniden arttı. Eserleri New York'taki Museum of Modern Art ve Whitney Museum of American Art'tan Londra'daki Tate'e ve Köln'deki Museum Ludwig'e kadar birçok kurumda sergilendi. 2017'de Tokyo'da yalnızca çalışmalarına ayrılan Yayoi Kusama Müzesi açıldı.

2009'da başladığı My Eternal Soul serisinde yaklaşık 900 resim üreten Kusama, ileri yaşlarında da çalışmalarını sürdürdü. Japonya'nın önemli kültür ödüllerinden Praemium Imperiale'ye ve Kültür Nişanı'na layık görüldü.

Bir dönem sanat çevrelerinin dışında bırakılan Kusama, yaşamının son yıllarında çağdaş sanatın en çok tanınan isimlerinden birine dönüştü. Noktalar, aynalar ve tekrarlarla kurduğu görsel dünya ise müzelerin sınırlarını aşarak moda ve popüler kültüre kadar yayıldı.

(NÖ)