Yeni bir araştırmaya göre, II. Dünya Savaşı sırasında çok sayıda kâğıt restorasyoncusu (restoratörü) ve ciltleme uzmanı Naziler tarafından işe alınmış ve doğrudan soykırıma katkıda bulunmuş.
Oxford Üniversitesi, Worcester College’da koruma tarihi araştırmacısı Dr. Morwenna Blewett, 1930’lar ve 1940’larda Avrupa genelinde restorasyon uzmanlarının tarihi kilise ve nüfus kayıtlarını onarıp temizlediği bir programı ortaya çıkardı.
Bu işlemler, Nazilerin Yahudileri “tespit etmesine” olanak sağlıyordu.
Blewett, araştırması kapsamında Berlin’deki Alman Federal Arşivi de dahil çeşitli kamu kurumlarında, kâğıt restorasyon uzmanlarının Almanya ve işgal altındaki ülkelerdeki uygulamalarına dair Nazi mektuplarını ve belgeleri buldu.
The Guardian’da yer alan habere göre, Blewett, “Potansiyel olarak öldürülebilecek kişilerin bir kaydını oluşturuyorlardı, aslında bir tür ‘hedef listesiydi’ bu. Nüfusun ‘ırksal’ kayıtlarına erişmek için ellerinden geleni yapmışlar,” dedi.
Blewett, belgelerin temizlenerek nasıl kullanıldığını araştırırken, ustaların işe alınmasına dair yetkililer arasındaki yazışmalara da ulaştı. Kayıtlarda bir Nazi yetkilisi, belgelerin önemini “Alman kilise kayıtları, nüfus tarihinin, soyun kanıtı ve soyağacının en önemli kaynağıdır,” diye vurguladı.
ArtWatch UK direktörü Michael Daley, araştırmanın “becerilerin şok edici şekilde kötüye kullanıldığını” ortaya koyduğunu belirtti.
Araştırma süreci
Kaytlara göre, 1940 yılı itibarıyla Neisse (günümüzde Polonya) kasabasından usta ciltçi Franz Krause de işe alınanlar arasındaydı.
Blewett’in aktarımına göre, yüzyıllar öncesine ait el yazmaları kırılgan, kirli ve küflenmiş olduğu için okunamaz hâle gelmişti. Blewett, Nazilerin işe aldığı restorasyon uzmanlarının belgeleri okunabilir hâle getirmek için o döneme özgü yöntemler kullandığını belirtti ve bunu “bir hayli tahrip edici süreçler” olarak tanımladı. Örneğin, sayfalar gliserin ile doyurularak yazılar okunabilir hâle getirilmiş.
Blewett, “Halbuki gliserin, kâğıdın liflerini şişiriyor ve zaten zarar görmüş kâğıtları parçalama riski taşıyor,” dedi. Tarihçi, belgelerde ayrıca, çok kırılgan sayfaları okunabilir hâle getirmek için laminasyon malzemesi üreten teknik firmalara ait tanıtım materyallerine de rastladı.
Blewett, daha önce Londra’daki Ulusal Galeri’de resim konservatörü olarak çalışmış ve Naziler döneminde kurulan kültürel miras organizasyonlarını araştırırken bu belgelerle karşılaşmış: “Tüm belgeleri buldum; ama neden ciltleme ve kilise belgelerinin temizlenmesi konuşuluyordu anlamadım. Bu detaylar da bana, bulduğum belgelerin Aryan kökenini kanıtlama programıyla bağlantılı olduğunu gösterdi.”
Araştırma, Blewett’in bu ay yayımlanan Art Restoration Under the Nazi Regime adlı kitabında yer alıyor. (TY)
