Myanmar ordusunun ülkenin batısındaki Rakhine eyaletinde kalabalık bir pazar yerine düzenlediği hava saldırısında ölenlerin sayısı salı günü en az 50'ye yükseldi.
Yerel yardım görevlisi Wai Hun Aung, pazartesi öğle saatlerinde Kyauktaw kentinde gerçekleştirilen saldırının ardından 50 kişinin öldüğünün, 58 kişinin yaralandığının belirlendiğini söyledi. Olay yerindeki bir başka yardım görevlisi de ölü sayısını doğruladı. Bazı cesetlerin bombardımanın ardından çıkan yangınlarda kaybolmuş olabileceği belirtilirken, ölü sayısının daha da artabileceği bildirildi.
Myanmar’ın batısındaki Rakhine (eski adıyla Arakan) eyaletinde etkin olan, Budist Rakhine/Arakan halkına dayanan silahlı örgüt Arakan Ordusu (Arakan Army–AA) 2009’da kuruldu. AA, Rakhine için çok geniş bir özerklik; kendi ifadeleriyle “Arakan halkının kendi kaderini tayin hakkı” hedefiyle savaşıyor.
AA, daha önce 49 kişinin öldüğünü, 58 kişinin yaralandığını ve yaralılardan 22'sinin durumunun ağır olduğunu açıklamıştı. Örgüte göre ölenler arasında pazarcılar, alışveriş yapanlar, yük taşıyan işçiler ve yoldan geçenler dışında muharip güçler yok.
Saldırı nasıl gerçekleşti?
Saldırı, pazartesi günü yerel saatle öğle sıralarında Kyauktaw'un “Hint Pazarı" olarak bilinen ana toptancı pazarı ile hemen yanındaki Kissapanadi Köprüsü'nü vurdu. Tanıklar bölgeyi bir askeri uçağın bombaladığını söylediler. Güneydoğu Asyalı Parlamenterler İnsan Hakları Örgütü (ASEAN Parliamentarians for Human Rights - APHR) ordunun pazara en az iki bomba attığını bildirdi.
Vurulan pazar yeri cephe hattının çok uzağında
Reuters'a konuşan Wai Hun Aung, Kyauktaw'ın aktif çatışma alanından uzakta yer aldığını belirterek, “Burası çatışmalardan oldukça uzakta ve savaşla hiçbir ilgisi yok” dedi.
Reuters hem Arakan Ordusu'ndan hem de olay yerindeki yardım görevlisinden doğrulattığı ilk haberinde saldırının bilançosunu 33 ölü ve 36 yaralı olarak bildirmişti.
Ertesi gün arama ve kurtarma çalışmalarında bulunan yeni cesetlerle birlikte ölü sayısı önce 49'a, ardından 50'ye yükseldi.
Bombalanan pazar yeri sıradan bir semt pazarı değil. Savaş nedeniyle Myanmar'ın diğer kesimleriyle ticaret bağlantılarının büyük ölçüde kesilmesi üzerine Rakhine'nin Hindistan ile nehir ticaretinin yürütüldüğü başlıca merkezlerden biri olmuştu. Kaladan Nehri üzerindeki Kissapanadi Köprüsü de bölgenin önemli bir ulaşım ve ticaret bağlantısı.
Myanmar ordusu saldırıyla ilgili henüz açıklama yapmadı. Ordu, daha önce hava operasyonlarında yalnızca askeri hedefleri vurduğunu ve sivillere zarar vermemek için azami özen gösterdiğini savunuyordu.
AA, Rakhine'nin büyük bölümünü kontrol ediyor
Myanmar'ın batısındaki Rakhine halkı için daha geniş özerklik isteyen Arakan Ordusu, Kasım 2023'te başlattığı büyük saldırının ardından eyaletin önemli bir bölümünü Myanmar ordusunun elinden aldı.
Halen Rakhine'nin 17 ilçesinden 14'ünün Arakan Ordusu'nun kontrolünde olduğu bildiriliyor. Myanmar ordusu, elinde kalan kentleri ve askeri noktaları korurken, karada kaybettiği alanlara yönelik olarak savaş uçaklarını ve insansız hava araçlarını yoğun biçimde kullanıyor.
Askeri gözlemciler, Kyauktaw saldırısını tekil bir bombardıman olarak değerlendirmiyor.
Güneydoğu Asyalı Parlamenterler İnsan Hakları Örgütü bugün yayımladığı açıklamada saldırıyı, ordunun nüfusun yoğun olduğu bölgelerde giderek daha fazla hava saldırısı ve drone kullanmasının son örneği olarak niteledi.
Örgüt Başkanı ve Endonezya milletvekili Mercy Chriesty Barends, Myanmar ordusunun “karada toprak denetimini sağlayamadığı için nüfusun yoğun olduğu bölgelerde hava saldırılarına ve İHA'lara başvurduğunu” söyledi ve sorumluların hesap vermesi gerektiğini belirtti.
Okullar ve hastane de vurulmuştu
Rakhine'de sivillerin bulunduğu tesislere daha önce de hava saldırıları yapıldı.
APHR'ye göre 12 Eylül 2025'te aynı ilçede iki okulun bombalanması sonucu yaklaşık 20 öğrenci öldürüldü. Aralık 2025'te Mrauk-U Genel Hastanesi'ne düzenlenen hava saldırısında da hastalar, refakatçiler ve sağlık çalışanları dahil en az 33 kişi yaşamını yitirdi.
BM İnsan Hakları Ofisi'nin verilerine göre Myanmar ordusunun hava saldırıları 2025'te ülke çapında 982 sivilin ölümüne yol açtı; önceki yıl 641 saldırı kaydedilmişti. APHR bu saldırıların bir bölümünün savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında soruşturulması gerektiğini belirtiyor.
2021'de ordunun seçimle gelen hükümeti darbeyle devirmesinden sonra başlayan savaşta 100 binden fazla insanın öldüğü tahmin ediliyor. BM verilerine göre yalnızca Rakhine'de yaklaşık yarım milyon kişi yerinden edilmiş durumda.
Malezya aynı gün 1.476 sığınmacıyı Myanmar'a geri gönderdi
Kyauktaw saldırısının hemen ardından bölgedeki insan hakları krizini daha da ağırlaştıran ikinci gelişmede Malezya hükümeti salı günü, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 1.476 Myanmarlı sığınmacıyı ülkelerine iade operasyonunu başlattı. Geri gönderilenler, aşamalı olarak Myanmar'a gönderilmesi planlanan yaklaşık 5 bin kişinin ilk grubunu oluşturuyor.
Malezya makamları geri dönüşlerin gönüllü olduğunu söylüyor. Ancak BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ve insan hakları örgütleri, devam eden savaş nedeniyle Myanmar'ın güvenli bir dönüş için uygun olmadığını belirtiyor.
Geri gönderilen ilk grupta 1.370 erkek, 79 kadın, 20 erkek çocuk ve 7 kız çocuğu bulunuyor. İnsanların Myanmar donanmasına ait gemilerle geri götürülmesi de insan hakları örgütlerinin tepkisini çekti.
APHR, Kyauktaw pazarının bombalanmasından yalnızca bir gün sonra başlayan sevkin derhal durdurulmasını istedi. Örgütün sorumlularından Malezyalı eski milletvekili Charles Santiago, göçmen gözaltı merkezlerinde tutulan kişilere “gönüllü dönüş” seçeneği sunulduğu iddiasını sorguladı. Alternatifin süresiz gözaltı olduğu koşullarda verilen kararın gerçekten özgür iradeye dayanıp dayanmadığının tartışmalı olduğunu söyledi.
Uluslararası hukuktaki geri göndermeme (non-refoulement) ilkesi, bir kişinin zulüm veya ciddi zarar görme riski taşıyan bir yere geri gönderilmesini yasaklıyor. İnsan hakları örgütleri Malezya'nın 1951 Mülteci Sözleşmesi'ne taraf olmamasının bu temel yükümlülüğü ortadan kaldırmadığını vurguluyor.
(AEK)
.jpg)
