Müçteba Hüseyni Hamaney 8 Eylül 1969’da Meşhed kentinde doğdu. ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta hava saldırısıyla öldürülen eski İran lideri Ali Hamaney’in ikinci oğlu olan Müçteba Hamaney, 1979 yılında ailesinin Tahran’a taşınmasından sonra dini eğitimine Kum’daki İslam ilimler okulunda devam ederek, ileri düzeyde fıkıh ve usul eğitimi aldı.
Bazı dini otoriteler ve babası tarafından verilen “harici dersler” şeklinde nitelendirilen “içtihat dersleri müderrisliği” eğitimi de alan Hamaney, daha sonra bu dersleri okutan kişiler arasında yer aldı. Şii mezhebine göre, İslami ilimlerin en üst seviyesi kabul edilen bu eğitimi alan kimselerin artık kimseyi taklit etmesine gerek görülmüyor ve müçtehit olarak kabul ediliyor.
İran’ın yeni lideri Müçteba Hamaney oldu
İRAM Dış Politika Koordinatörü Rahim Farzam’ın “Müçteba Hamenei ve İran’da Yeni Dönem” başlıklı yazısına göre, çocukluk ve gençlik yılları, İran İslam Cumhuriyeti’nin kuruluş dönemine ve İran-Irak Savaşı’nın şekillendirdiği siyasi atmosfere denk geldi. Bu nedenle kişisel ve siyasi gelişimi büyük ölçüde devrim sonrası İran’ın güvenlik merkezli siyasal kültürü içinde şekillendi.
Henüz 17 yaşındayken İran-Irak Savaşı sırasında cepheye gitti ve Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) bağlı 27. Muhammed Resulullah Tümeni içinde yer alan Habib bin Mezahir Taburu’nda görev yaptı. Bu dönemde kurduğu ilişkiler, ilerleyen yıllarda İran güvenlik bürokrasisinde önemli konumlara gelen bazı isimlerle erken yaşta bağ kurmasını sağladı ve bu ağ zamanla onun güç tabanının önemli dayanaklarından biri hâline geldi.
ABD'NİN "ORTADOĞU"SU-2/ MELEK ULAGAY TAYLAN
İran-Irak Savaşı ve Lübnan İç Savaşı
Müçteba Hamaney’in adı İran siyasetinde özellikle 2000’li yılların başından itibaren, resmî bir siyasi görevden çok perde arkasındaki etkisiyle öne çıkmaya başladı.
2005 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Mehdi Kerrubi, seçim sonuçlarının Mahmud Ahmedinejad lehine değişmesinde Müçteba Hamaney’in rol oynadığını öne sürmüş; bu iddialar resmî olarak doğrulanmasa da onun adı ilk kez ülke siyasetindeki kritik tartışmaların merkezine yerleşmişti.
Bu tartışmalar 2009 Cumhurbaşkanlığı seçimleri ve ardından patlak veren Yeşil Hareket protestolarıyla daha da büyüdü. Güvenlik aygıtının protestoları sert biçimde bastırması sırasında Müçteba Hamaney’in güvenlik kurumları ve özellikle Devrim Muhafızları Ordusu üzerindeki etkisine dair iddialar yeniden gündeme geldi. Protestolarda atılan “Müçteba öl, rehberliği görme” sloganı da onun babasının muhtemel halefi olarak görüldüğünü gösteren dikkat çekici bir işaret oldu.
SEÇİM SONRASI İRAN
Hamaney: Çıkacak Kaostan Protestocular Sorumlu Olur
2009 sonrasında Müçteba Hamaney, Devrim Rehberliği Ofisi içindeki etkili isimlerden biri olarak anılmaya başladı. İran-Irak Savaşı yıllarından gelen bağlantıları sayesinde güvenlik bürokrasisi ve Devrim Muhafızları içinde güçlü ilişkiler kurduğu, ayrıca yaptırımlar altında yürütülen bazı ekonomik ve finansal ağlarla ilişkilendirildiği ileri sürüldü. 2019’da ABD Hazine Bakanlığı’nın yaptırım listesine alınması da bu tartışmaları uluslararası düzeye taşıdı. Tüm bu süreç, Müçteba Hamaney’i İran’da resmî makamdan çok gayriresmî güç ağları üzerinden etkili olan bir figür olarak öne çıkardı.
1999 yılında İran siyasetinin muhafazakâr kanadında etkili bir isim olan Gulam Ali Haddadadil’in kızı Zehra’yla evlendi. Muhammed Amin, Fatima Sadet ve Muhammed Bakır adlarında üç çocuğu var.
ABD ve İsrail ordularının 28 Şubat 2026’da hava saldırısında babası Ali Hamaney’in yanı sıra annesi Mansure Hüceste Bakırzade, eşi Zehra Haddadadil, kız kardeşi Hüda Hamaney, kayınbiraderi Misbah el-Hüda Bakıri Kani ve yeğeni Zehra Muhammedi Gülpayegani de (kız kardeşi Büşra Hamaney’in kızı) hayatını kaybetti.
İran doğruladı: Hamaney, ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybetti
Kaynaklar: Anadolu Ajansı, İran Araştırmaları Merkezi, Mehr Haber Ajansı
(VC)
