“Ekolojik bilinç, temel ideolojik bilinçtir” mottosuyla yayımlanan kuram dergisi Ekolojik Yaşam/Jiyana Ekolojîk’in yeni sayısı çıktı.
Dört ayda bir yayımlanan dergi, sekizinci sayısında madencilik konusuna odaklandı. Dergi boyunca düzenlenmiş makaleler, deneme ve söyleşilerde bu süreçler detaylarıyla inceleniyor. Dergide Kürtçe ve Türkçe makaleler yer alıyor. Türkçe yazıların Kürtçe özeti, Kürtçe yazıların da Türkçe özeti veriliyor.
Derginin girişinde okuyucuları “Endüstriyalizm yeraltı-yerüstü varlıklarını tüketerek ilerliyor. Bugün insanlık kendi yarattığı canavar tarafından yutulma sınırlarına dayandı. Toplumsal doğa yaklaşık üç milyon yıldır devam eden yaşam sürecinde bu tip felaketlere yol açmadı. Uygarlığın kısa olan tarihinde patlak veren ekolojik krizler onun kar amaçlı, yıkımsal özüyle ilgilidir. Sadece kapitalist kâr değil, tüm uygarlık süreçlerinde aşırı değer birikimleri de her iki doğanın yıkımı ile el ele yürümüştür.” notu karşılıyor.
13 yazar, 18 yazı
Ayrıca derginin en arka sayfasında Polen Ekoloji Kolektifi’nin hazırladığı “Kürdistan’da Ekstraktivizm” haritası da mevcut. Dergi, Gabar Dağı'ndan Akbelen'e, Dersim'den Gümüşhane'ye kadar uzanan coğrafyada, bu projelerin nasıl birer "özel güvenlik" ve "mülksüzleştirme" projesine dönüştüğünü gözler önüne seriyor.
Derginin bu sayısında Beyza Üstün, Dilan Karaman, Joám Evans Pim, Yusuf Gürsucu, Agit Özdemir, Newroz Uysal Aslan, Devrim Yılmaz, Özen Meral Uç, Samet Uçaman, Dr. Akif Akalın, Serdar Keskin, İdris Polat ve Polen Ekoloji Kolektifi’nden yazılar bulunuyor.
Beyza Üstün, “Teori ve Pratiğin İçsel Bağlantısında Yaşamı Yıkıma Sürükleyen Sektör, Madencilik” başlıklı yazısında sermaye birikiminin stratejik bir parçası olan madenciliğin ekonomi-politiğini incelerken; “Yerin Altında Yürüyenler: Maden, Rejim, Sömürü Kıskacında Yaşam ve Doğa” adlı yazısı ile Dilan Karaman, madencilik eliyle Türkiye ve Kürdistan’da yaşatılan yıkımı, emek ve doğa talanı bağlamında ele alıyor.
“Ewlekarîkirina Madenan Li Yekîtiya Ewropayê: Ewropa Çima Li Hember Kêmasiya Çavkaniyan Parastî Nîne?” adlı Kürtçeye çevirilen yazısı ile Joám Evans Pim, Avrupa’da yürürlüğe konulan madencilik yasaları ile doğaya ve topluma nasıl yön verilmeye çalışıldığı ve derinleşen krizleri irdelerken; Yusuf Gürsucu, ‘Talan Yasası’ ile coğrafyanın madencilik, kaya gazı ve petrol arama faaliyetlerine nasıl feda edildiğine “Türkiye Madenler ve Kaya Petrolü Kıskacında!” adlı yazısıyla dikkat çekiyor.
“Madenciliğin Politik Ekoloji Tartışmaları” başlıklı yazıda, madenciliğin yereldeki ekolojik ve toplumsal yıkımı aktarılırken; Agit Özdemir, “Gabar Dağı’nda Savaşın İzleri ve Barışın Ekolojik İmtihanı: Zorunlu Göç, Ormansızlaşma ve Petrol Ekstraktivizmi Üzerine Bir İnceleme” adlı yazısı ile Kürdistan’daki eko-kırım politikalarının boyutunu kapsamlı analizlerle ele alıyor.
“Kürdistan’da Ekstraktivizm: Kapitalist ve Sömürgeci Madencilik Yıkımı” adlı yazıda Polen Ekoloji Kolektifi, güncel verilerle, Kürdistan’da nasıl bir madencilik talanıyla karşı karşıya olunduğunu anlatırken; Newroz Uysal Aslan, “Ekokırım: Şırnak’ta Doğa ve Toplumun Kuşatılması” başlıklı yazısında ulus devletin özel savaş politikalarının sonucu olarak, siyasal-ekolojik tahribatın boyutlarını gösteriyor.
“Gümüşhane’de Madencilik Karşıtı Mücadelede İçeriden Bir Ses” adlı yazısı ile Devrim Yılmaz, madenciliğin bir kenti nasıl yok ettiğini irdelerken; Özen Meral Uç, “Dersim’de Maden Meselesi” adlı yazısı ile Dersim’de, madenler eliyle yapılan talanın coğrafya, inanç ve kültür üzerindeki yıkımına ve buna karşı direnişe dikkat çekiyor.
Samet Uçaman, madenciliğin tarıma ve gıda egemenliğine etkisini “Geri Dönüşsüz Yıkımın Kalıcı Hali: Sömürge Madenciliği ve Tarım” adlı yazısında işlerken, Dr. Akif Akalın ise maden arama-çıkarma-işleme faaliyetlerinin halk sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini “Madenler ve Sağlık” adlı yazısıyla irdeliyor.
Serdar Keskin, sermayeye daha fazla kazanç sağlayan rödovans sisteminin emekçilere ölüm, doğaya ise nasıl bir yıkım getirdiğini “Rödovans Gerçeği; Ekolojik Yıkım, Sermayeye Rant, Emekçiye Ölüm” başlıklı yazısıyla anlatırken; İdris Polat, “İlk Mayaların Çöküşü ve Modern Madenciliğin Talanı” adlı yazısında madenciliğin modern çağdaki yıkımını, Maya topluluğunun yok oluşu üzerinden aktarıyor.
Dergide ayrıca “Madencilik Talanı; Tanıklıklarımız ve Ortak Mücadele” başlığı ile yerelde yapılan röportajlarla madenciliğe karşı mücadele eden ekoloji ve yaşam savunucularının karşılaştıkları zorluklar, deneyim ve öneriler işleniyor.
Dergiye, Mephisto Kitabevi ve Beyoğlu’ndaki Medya Kitapevi’nden ulaşmak mümkün.
(CN/HA)
