New York'un demokratik sosyalist, Asyalı göçmen kökenli, Müslüman belediye başkanı Zohran Mamdani, seçimleri dokuz ay önce yüzde 50,4 oyla kazanırken karşısında eski Demokrat Vali Andrew Cuomo çevresinde toplanan ve Cumhuriyetçi seçmenlerin büyük bölümünün de oylarını alan yüzde 41,6'lık bir blok bırakmış, Cumhuriyetçi Parti'nin kendi adayı Curtis Sliwa da yüzde 7,1 oy almıştı.
Dokuz ay sonra Mamdani yalnız seçim vaatlerini gerçekleştirme tartısında tartılmıyor; Demokratların sağ kanadından Trump'ın beyaz üstünlükçü ve göçmen karşıtı MAGA seçmenlerine uzanan karşı bloku parçalayarak belediye mücadelesini bir toplumsal harekete dönüştürüp dönüştüremeyeceği de izleniyor.
Kiralar donduruldu, konut yatırımı başladı
New York'un kira denetimine tabi konutlarında 1 Ekim'den itibaren yenilenen bir ve iki yıllık sözleşmelerde kira artışı sıfırlandı.
New York'taki 1 milyon dairede kiraları donduran Mamdani, Demokrat Parti'yi de değiştiriyor
Kararın “kent genelinde emekçilere hak ettikleri rahatlamayı” getirdiğini söyleyen Mamdani, bundan sonra da “uygun fiyatlı konut üretimi ve korunması, bina işletme maliyetlerinin düşürülmesi ve kiracı haklarının tanıtılması” için çalışacaklarını belirtti.
Ev sahibi örgütleri karara karşı mahkemeye giderken, kiracılar medyaya verdikleri demeçlerde değişimi “Bu şehir artık yalnızca zenginlerin oyun alanı değil; bu şehir onu işleten emekçilerin” ve “Bu yeni bir kiracı iktidarı dönemi” sözleriyle karşıladı.
Kira dondurmanın yanında mayısta açıklanan “Blok Blok” (Block by Block) planıyla belediye 10 yılda 200 bin yeni uygun fiyatlı konut üretmeyi, 200 bin mevcut konutu da korumayı hedefliyor. Programa beş yılda 22 milyar dolar ayrıldı. Yönetim ilk altı ayında 12 bin 491 uygun fiyatlı konutun yapımını veya korunmasını finanse etti; bunların yarısından fazlası bölge ortalama gelirinin yüzde 50'sinden az kazanan hanelere yönelik.
Yoksulları önceleyen parasız çocuk bakımı
Kent ve New York eyaletinin birlikte yürüttüğü ücretsiz 2-K programında iki yaşındaki çocuklar için ilk yıl 2 binden fazla ücretsiz yer açıldı. Programın gelecek yıl yaklaşık 12 bin çocuğa genişletilmesi planlanıyor.
Belediye ayrıca sübvansiyonlu çocuk bakımından yararlanan yaklaşık 22 bin düşük gelirli ailenin ödediği katkı payını eylülde kaldırdı. Ailelerin yılda toplam 5,2 milyon dolarlık ödemesini belediye üstlendi.
Belediye “tanzim satış” marketleri
Mamdani'nin seçim vaatleri kapsamındaki belediye marketleri için ihale süreci başladı. Beş ilçenin her birinde birer NYC Bakkaliye (NYC Groceries) mağazası açılacak. Belediye temel gıda sepetindeki fiyatları piyasa fiyatlarının yüzde 30 altında tutmayı hedefliyor. Yönetimin hesabına göre bu, ortalama bir haneye ayda yaklaşık 90 dolar tasarruf sağlayacak.
Ücretsiz otobüs vaadi ise henüz gerçekleşmedi. Program eyalet yönetimi ve finansman kararlarına bağlı.
Toplumsal onay genişliyor mu?
Mamdani'nin ilk 100 gününün sonunda Marist'in araştırmasında kent sakinlerinin yüzde 48'i başkanın icraatını onaylıyor, yüzde 30'u onaylamıyordu. Yüzde 74 “çok çalışıyor”, yüzde 61 “kentin sorunlarını anlıyor”, yüzde 61 “iyi liderlik yapıyor”, yüzde 61 “bütün New Yorkluları temsil etmeye çalışıyor”, yüzde 61 “kenti bölmekten çok birleştiriyor” diyordu. Yüzde 60 seçim vaatlerini yerine getirdiği görüşündeydi.
Ekim 2025'te New York'un doğru yönde ilerlediğini düşünenlerin oranı yüzde 31 iken Mart 2026 sonunda yüzde 56'ya, parti üyesi olmayanlarda yüzde 23'ten yüzde 42'ye yükseldi.
Siena Üniversitesi'nin 11-17 Eylül araştırmasında da New York kentindeki muhtemel seçmenlerin yüzde 60'ı Mamdani hakkında olumlu, yüzde 31'i olumsuz görüş bildirdi.
Yahudi New Yorklularla mesafeyi kapatma arayışı
Kasım 2025 seçim çıkış anketlerinde Mamdani'nin Yahudi seçmenler arasındaki desteği sandıktaki genel oy oranının gerisinde kalmıştı. İlk 100 gün Marist araştırmasında da New Yorklu Yahudilerin yüzde 38'i Mamdani'nin başkanlığını onaylarken yüzde 49'u onaylamıyordu.
Dokuz ay sonra seçimdekiyle karşılaştırılabilir yeni bir Yahudi seçmen araştırması yayımlanmadı. Mamdani ise İsrail ve Filistin konusundaki görüşlerini değiştirmeden New Yorklu Yahudilerle ilişkisini sürdürüyor.
Mamdani'nin 29 Eylül'de açıkladığı New York'un belediye ölçeğindeki ilk antisemitizmle mücadele stratejisi 100'ü aşkın Yahudi kanaat önderiyle görüşülerek hazırlandı. Nefret suçlarını önlemeye yönelik toplum kuruluşlarına ayrılan fon iki kat artırılarak 6,4 milyon dolara çıkarıldı, sinagoglar ve diğer ibadethanelerin güvenliğine 1 milyon dolar ayrıldı, Holokost ve Yahudi tarihi eğitimi genişletildi.
Mamdani aynı gün New York kamu radyosu WNYC'de tutumunu şöyle açıkladı:
“Bir New Yorklu İsrail hükümeti konusunda benimle aynı görüşte olsun ya da olmasın, benim sorumluluğum ona da aynı şekilde hizmet etmek.”
Plan tek bir antisemitizm tanımını benimsemiyor. Mamdani güvenlik politikasını da İsrail-Filistin tartışmasından ayırıyor:
“Her cemaati, her ziyaretçiyi İsrail ve Filistin hakkında ne düşündüklerine, benimle aynı fikirde olup olmadıklarına bakmaksızın korumaya kararlıyız.”
Belediye binasından Demokrat Parti'ye
Mamdani hazirandaki Kongre önseçimlerinde Demokrat Parti adaylığı için yarışan Claire Valdez, Brad Lander ve Darializa Avila Chevalier'i destekledi. Üçü de adaylığı kazandı. Lander mevcut Temsilciler Meclisi üyesi Dan Goldman'ı, Avila Chevalier ise beş dönemdir Kongre'de bulunan Adriano Espaillat'ı yendi.
Üç önseçim sonucu Demokrat Parti'nin dönüştüğünü göstermiyor. Ancak Mamdani'nin belediye başkanlığında kazandığı siyasal ağırlığın başka ilerici adayların parti içindeki yarışlarına aktarılabildiğine ilişkin ilk ölçülebilir sonuçları veriyor.
Mamdani'nin dokuz aylık icraatı ne söylüyor?
Harvard Kennedy School siyaset bilimcisi Justin de Benedictis-Kessner'ın yaklaşık 25 bin yerel seçim ve 55'i aşkın kentteki seçmen araştırmalarına dayanan çalışması, yerel yönetimlerde seçmenin günlük hayatında doğrudan gördüğü hizmetlerle siyasal tercihi arasında bağ kurduğunu gösteriyor.
De Benedictis-Kessner'ın Mamdani için kullandığı “çukur siyaseti” kavramı da mecazi değil. New York Ulaştırma Dairesi 2026'nın ilk 100 gününde 100 bin, 17 Eylül'e gelindiğinde ise yılın 200 bininci yol çukurunu onarmıştı. Ekipler eylülde haftada ortalama 3 bin çukur kapatıyordu. Mamdani bunu şöyle açıklıyor:
“Hükümetin New Yorklular için çalışıp çalışmadığını küçük şeyler çok iyi anlatır.”
Kent yönetimi aynı dönemde, yol şeritlerinin toplam 1.218 kilometrelik bölümünü de yeniden asfaltladı.
Suffolk araştırması: Yüzde 56 olumlu
Eylül başındaki Suffolk Üniversitesi araştırmasında seçmenlerin yüzde 56'sı Mamdani'nin başkanlığını iyi ya da çok iyi değerlendirirken yüzde 61'i beklediğinden daha iyi performans gösterdiğini söyledi. Siena'nın yüzde 60 olumlu görüş sonucu da desteğin dokuzuncu ayda erimediğine işaret ediyor; farklı soru ve örneklemler nedeniyle bu oranlar seçimdeki yüzde 50,4'le doğrudan karşılaştırılamaz.
Brookings Enstitüsü'nden Elaine Kamarck ve çalışma arkadaşlarının 2026 önseçimlerini inceleyen araştırması ise daha geniş sonuç konusunda ihtiyatlı. Araştırmacılar demokratik sosyalist adayların 2026'da kazanımlar elde ettiğini, ancak başarılarının büyük ölçüde Demokratların güçlü olduğu seçim çevrelerinde yoğunlaştığını saptıyor. Kasım seçimleri, bu siyasetin rekabetçi bölgelerde de seçmen tabanını genişletip genişletemediğinin sınavı olacak.
New York'taki dokuz aylık icraat ise şimdiden daha sınırlı ve ölçülebilir bir sonuç ortaya koyuyor: Mamdani kendisini iktidara taşıyan demokratik sosyalist programdan geri çekilmeden kira, konut ve çocuk bakımında uygulamaya geçti; aynı zamanda yolların onarılması gibi gündelik belediye hizmetlerini öne çıkardı. Kamuoyu desteğini artırırken, desteklediği üç Kongre adayının Demokrat Parti önseçimlerini kazanmasıyla, kendi seçim başarısının ötesine taşan bir siyasal etki de üretmeye başladı. Bu sonuçlar henüz Demokrat Parti'nin dönüştüğünü göstermese de, Mamdani'nin New York Belediye Başkanlığı seçimlerinde kazandığı siyasal gücün parti içindeki mücadelelere aktarılabildiğini gösteriyor.
(AEK
