Karahantepe’deki fallus tartışması nedir?

Urfa Göbeklitepe ve Karahantepe'de bulunan heykeller ve bu heykellerden insan figürü olana uygulanan sansür iddiası gündemdeki yerini koruyor.

12 bin yıllık geçmişiyle "tarihin sıfır noktası" olarak nitelendirilen Göbeklitepe'de ilk boyalı heykel, Karahantepe'de ise en gerçekçi insan heykellerinden biri 30 Eylül’de bulundu.

Gerçekçi bir yüz ifadesiyle tarih öncesi sanatın en etkileyici örneklerinden biri olmaya aday gösterilen 2,3 metre yüksekliğindeki insan heykeli, bir sekinin içerisinde zemine sabitlenmiş şekilde görüldü. Heykelin, iki eliyle de erekte haldeki penisini tuttuğu görüldü.

Bugüne kadar 250’ye yakın “T” şeklindeki dikili taşın gün ışığına çıkarıldığı bölgede rastlanan eserlerden biri olan insan heykeli, devlet kurumlarının ve iktidara yakın medyanın haberi verme şekliyle sansür tartışmalarını da beraberinde getirdi.

Tahrip iddiası

Biyolojik olarak erkek formunda görünen heykelin Anadolu Ajansı ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından paylaşılan ilk fotoğraflarında söz konusu fallus yer almadı. TRT Haber’de de fallusa yer verilmedi. Bu görüntüler sansür tartışması kadar heykelin “tahrip” edilebileceği ya da edildiği iddialarını da beraberinde getirdi.

Sansür ve tahribat tartışmalarına dair dün (2 Ekim) Cumhuriyet Gazetesi’ne konuşan Göbeklitepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul, heykelde herhangi bir tahribat olmadığını, parçalar halinde bulunduğunu ve sonradan birleştirildiğini söyledi.

“Fallus yerinde yoktu”

Karul, açıklamasına şöyle devam etti:

“Bugüne kadar heykellerin bulunma anında fotoğraflandığı arşivlerde yer alan fotoğraflara bakarsanız, neolatik dönemde de tek parça halinde bulunan bir heykele rastlayamazsınız. Heykeller burunları yüzde 99 oranında kırık ve birkaç örnek dışında fallusu üzerinde olan kırılmamış heykel yok. Hemen hemen hepsinin uzuvları kırılmış durumda. Bu heykeller burun, çenesi ve fallusu olmayacak şekilde üç parça halinde bulundu. Daha sonra üç parça birleştirildi o zaman daha yerinden kaldırıldığında fallus yerinde yoktu. İkinci parça henüz yoktu, bulunmamıştı.

“[...] Bilimin özellikle arkeolojinin içerisinde bilim insanları tarafından sansürün yeri olamaz.”

(TY)