Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İstanbul Milletvekili Güldal Okuducu, tek cinsin egemenliği ile erkek erkeğe 21'inci Yüzyıl'a girilemeyeceğini söyledi. Kadınları aldatmaya kimsenin hakkı olmadığını kaydeden Okuducu, Anayasa değişikliği ile "erkeklerin töre adına katil, kadınların ise kurban olmasının önlenmesini'' diledi.
Değişiklik yeterli
CHP Adana Milletvekili Gaye Erbatur da kadınların eksik temsilinin sona ermesini isteyerek, siyasetin erkek egemen görüntüden kurtarılması gerektiğini söyledi.
Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) Grubu adına konuşan İstanbul Milletvekili Nimet Çubukçu ise, pakette yer alan düzenlemenin "yeterli" olduğunu savundu. Anayasa Komisyonu Başkanı Burhan Kuzu da, Anayasa değişikliğinin zor bir iş olduğunu söylerken, kadın-erkek eşitliğiyle ilgili kendilerine gelen metnin oldukça yetersiz olduğuna dikkat çekti.
CHP'den iki önerge
CHP'liler, Anayasa'nın 10. maddesinin sonuna, "Kadın ve erkek eşit haklara sahiptir. Devlet kadınların ve erkeklerin eşitliğinin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür'' ifadesinin eklenmesi öngören iki değişiklik önergesi verdi.
CHP'nin önergesi üzerinde söz alan Adalet Bakanı Cemil Çiçek, Avrupa Birliği (AB) üyesi 14 ülkenin anayasalarından kadın-erkek eşitliğine ilişkin hükümlerden örnekler verdi. Çiçek, teklifteki maddenin Alman Anayasası'ndan esinlenerek hazırlandığını ifade ederek, maddeye pozitif ayrımcılığın da yüklenebileceğini söyledi.
Çiçek, teklifin 7. maddesinin Anayasa'nın 90. maddesini değiştirerek, uluslararası anlaşmaları yasa hükümleri üzerine çıkardığını ifade ederek, Türkiye'nin imzaladığı Birleşmiş Milletler (BM) Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi'nin hükümlerinin CHP milletvekillerinin yapmak istediği değişiklikleri kapsadığını bildirdi.
Yapılan oylamada CHP'lilerin tamamı "evet" oyu verirken, AKP'den sadece İzmir Milletvekili Serpil Yıldız, İstanbul Milletvekili Lokman Ayva, Kayseri Milletvekili Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanvekili Sadık Yakut ve Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır el kaldırdı. Böylece önerge reddedildi. CHP'lilerin, aynı maddeye ilişkin farklı ifadelerle kaleme aldıkları ikinci önergeleri de yine AKP'lilerce reddedildi.
4 Milletvekiline teşekkür
CHP'liler, önergelerine destek veren 4 AKP'linin ellerini sıkarak teşekkür etti. Tartışmalı 10. maddenin oylamasına 501 milletvekili katıldı. 485 milletvekili kabul oyu kullanırken 12 milletvekili ret, 2 milletvekili çekimser oy kullandı. 2 oy ise boş çıktı.
Oya Araslı'nın çabası yetmedi
CHP'li Oya Araslı'nın oylama öncesi yaptığı konuşma oturuma damgasını vurdu. İlginç bir yöntemle destek isteyen Araslı, erkek milletvekillerinin çoğunluğu oluşturduğu Genel Kurul'a "Size kadın olarak sormak istiyorum; evinizi emanet ettiğiniz anneniz, karınız, kız kardeşiniz sizin yüzünüzü hiç kızarttı mı? Kadınlar evdeki dengeleri koruyan sorunları çözen deneyimli birer politikacıdır aslında. Kadınların isteği düzenlemeyi yapmak erkek olarak sizlerin hem borcu hem de yükümlülüğüdür" diye seslendi.
Yaptığı etkileyici konuşmaya rağmen AKP'lileri ikna edemeyen CHP'li Araslı, oylamanın ardından, "AB'ye girebilmek için uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülüklerimizi yerine getirmemiz gerekiyor" dedi.
Oya Araslı, söz konusu değişikliğin bunu sağlamadığını savundu.
Lambalı uyarı
Anayasa'ya 'pozitif ayrımcılığın' girmesini isteyen CHP ve çeşitli kadın kuruluşları AKP'ye karşı 'son uyarı' eylemi yapmayı kararlaştırdı. Kadınlar, Ankara'da, yarın akşam saat 20.30'da Kuğulupark'tan Yüksel Caddesi'ne kadar ellerinde lambalarla yürüyüş yapacak.
Rekor destek
Anayasa değişikliği paketine, CHP'liler büyük destek verdi. Paketin maddelerine geçilmesi 526 milletvekilinden 514'ünün "Evet" oyuyla kabul edildi.
1. Madde (Kanun önünde eşitlik): 485 Evet, 12 Hayır.
2. Madde (Ölüm cezalarının infazı ibaresinin çıkarılması): 491 Evet, 6 Hayır.
3. Madde (17. maddedeki ölüm cezasının kaldırılması): 456 Evet, 3 Hayır.
4. Madde (Basın özgürlüğünün kapsamının genişletilmesi): 448 Evet, 3 Hayır.
5. Madde (Uluslararası Ceza Divanı'yla ilgili düzenleme): 429 Evet, 4 Hayır.
6. Madde (Ölüm cezalarına TBMM'nin karar verme yetkisinin iptali): 440 Evet, 4 Hayır.
7. Madde (Temel hak ve özgürlüklerde uluslararası anlaşmaların üstün tutulması): 435 Evet, 10 Hayır
8. Madde (YÖK'te askeri üyeye son): 454 Evet, 1 Hayır
9. Madde (DGM'lere son): 445 Evet, 2 Hayır.
10. Madde (Askeri harcamalara Sayıştay denetimi): 441 Evet, 1 Hayır.
11. Madde (Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer): 441 Evet, 1 Hayır. Görüşmeler sırasında bahçeye çıkan vekiller, Türkçe ve Kürtçe türkülerle eğlendi. (BB)
