İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi Hapishaneler Komisyonu, hasta mahpusların durumuna dikkat çekmek amacıyla her hafta düzenlediği “F Oturması” eyleminin 728’incisi için bir araya geldi.
Beyoğlu’nda bulunan İHD binası önünde yapılan açıklamada, hapishanelerde tecrit uygulamaları, sağlık hakkına erişimin engellenmesi, şiddet ve keyfî uygulamaların arttığı belirtilerek, bu ihlallerin cezaevi yönetimlerinin rutin pratiği hâline geldiği ifade edildi.
Haftanın basın açıklamasını Meral Güzel okudu. Açıklamada, “Mahpus kadınlara yönelik eril şiddet ve ayrımcılık önlensin, kadın hasta mahpuslar serbest bırakılsın” çağrısı yapıldı.
Açıklamada, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne de atıfta bulunularak tüm kadınların günü kutlandı. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü verilerine göre 2 Mart 2026 itibarıyla hapishanelerde tutulan 412 bin 991 mahpustan 19 bin 944’ünün kadın olduğu belirtildi. Bu kadın mahpusların 216’sının 18 yaş altı, 242’sinin ise 65 yaş üstü olduğu; 4 bin 942’sinin açık, 14 bin 786’sının ise kapalı cezaevlerinde bulunduğu aktarıldı.
İHD’nin hazırladığı raporlara ve bu alanda yapılan çalışmalara değinilen açıklamada, mevzuat ve uygulamalardan kaynaklı hak ihlallerinin tüm mahpusları etkilediği ancak yaşlılar, çocuklar, hastalar, engelliler, yabancılar, LGBTİ+ bireyler ve kadınların bu ihlallerden daha fazla etkilendiği ifade edildi.
Açıklamada, kadınların fiziksel, biyolojik ve psikolojik farklılıklarının dikkate alınmadığı infaz uygulamalarının sürdüğü, LGBTİ+ mahpusların ise ayrımcı ve nefret içeren yaklaşımlarla karşı karşıya kaldığı belirtildi. Kadın mahpusların hapishanelerde tehdit, küfür, aşağılayıcı muamele, taciz, sömürü ve fiziksel şiddete maruz kalabildiği; özel ihtiyaçlarının karşılanmasında keyfî ve rencide edici uygulamalarla karşılaştıkları vurgulandı.
Hamile, ileri yaşta veya engelli kadınların hastane ve adliyeye götürülürken kelepçeli şekilde ring araçlarına bindirildiği, çıplak arama dayatıldığı, aramaların erkek infaz memurları tarafından ya da onların refakatinde yapılmak istendiği ve jinekolojik muayenelerin dahi asker yanında ve kelepçeli yapılmaya zorlandığı iddiaları da açıklamada yer aldı.
Ekonomik krizle birlikte hapishanelerdeki yoksulluğun da arttığına dikkat çekilen açıklamada, bu durumun anneleriyle birlikte hapiste kalan 0-6 yaş arası çocukların sağlık ve gelişimini de olumsuz etkilediği belirtildi. İHD, iaşe bedellerinin artırılması ve mahpusların temel ihtiyaçlarının devlet tarafından karşılanması için yetkililere çağrıda bulundu.
Açıklamada ayrıca Marmara Bölgesi’ndeki bazı cezaevlerinde bulunan hasta kadın mahpusların isimleri ve sağlık durumlarına da yer verildi. Buna göre Bakırköy, Silivri, Kocaeli Kandıra, Kocaeli Gebze, Bursa Yenişehir Kadın ve Düzce T Tipi hapishanelerinde çok sayıda ağır hasta ve engelli kadın mahpusun bulunduğu ifade edildi.
İHD, hapishanelerin sivil denetime kapalı olması ve mahpuslarla iletişim kanallarındaki kısıtlamalar nedeniyle ihlallere dair bilgiye erişimin zorlaştığını belirterek, mevcut verilerin dahi durumun vahametini gösterdiğini vurguladı.
Açıklamanın sonunda, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü vesilesiyle tüm kadın mahpusların günü kutlanarak, tedaviye erişimin önündeki engellerin kaldırılması ve hasta, engelli, yaşlı, çocuklu ya da 0–6 yaş arası çocuğu bulunan kadın mahpusların serbest bırakılması çağrısı yapıldı. Ayrıca “Hasta kadın mahpuslar serbest bırakılsın”, “Tedavi haktır engellenemez” ve “Yaşasın 8 Mart Dünya Kadınlar Günü” sloganları dile getirildi.
