2008’den bu yana İsviçre’de yaşayan Kürt yazar, şair ve öykücü Suzan Samancı, yaklaşık 10 yıl aradan sonra Türkiye’ye gelişinde İstanbul Havalimanı’nda “örgüt propagandası yapmak” iddiasıyla gözaltına alındı.
Samancı, havalimanındaki işlemlerin ardından Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) aracılığıyla Diyarbakır’daki Sulh Ceza Hâkimliğine sevk edildi. Savcılığın adli kontrol talebini değerlendiren hâkimlik, Samancı’nın yurt dışına çıkışının yasaklanmasına karar vererek yazarı serbest bıraktı.
Gözaltı haberini Samancı’nın avukatı, insan hakları savunucusu Eren Keskin sosyal medya hesabından duyurdu.
Keskin, “18 yıldır İsviçre’de yaşayan Kürt edebiyatçı Suzan Samancı bugün Türkiye’ye döndü. İstanbul Havalimanı’nda ‘örgüt propagandası’ iddiasıyla gözaltına alındı,” dedi.
Samancı’nın Diyarbakır’daki hâkimliğe uzaktan bağlanmasının ardından Keskin, yazarın yurt dışına çıkış yasağıyla serbest bırakıldığını açıkladı ve Samancı’nın PEN üyesi olduğuna dikkat çekti.
Keskin, 18 yıldır İsviçre’de yaşayan bir yazara yurt dışına çıkış yasağı konulmasının insan hakları ihlalinin yanı sıra ifade özgürlüğünün kısıtlanması anlamına geldiğini söyledi.
18 yıldır İsviçre’de, Türkiye’ye en son 10 yıl önce geldi
Samancı 2008’de Diyarbakır’dan ayrılarak İsviçre’nin Cenevre kentine yerleşti ve o tarihten bu yana ağırlıklı olarak İsviçre’de yaşıyor. Suzan Samancı Türkiye’ye en son 10 yıl önce gelmişti.
Serbest bırakılan Samancı’nın İstanbul’dan Diyarbakır’a gitmesi bekleniyor.
Suzan Samancı kimdir?
Suzan Samancı, 20 Eylül 1962’de Diyarbakır’da doğdu.
Diyarbakır Lisesi’nden 1979’da mezun olan Samancı edebiyata şiirle başladı. İlk şiirleri 1985-1987 yılları arasında Sanat Olayı dergisinde yayımlandı. Daha sonra öyküye ve romana yöneldi.
İlk öykülerini “Eriyip Gidiyor Gece” adlı kitabında toplamış. “Reçine Kokuyordu Hêlîn”, “Kıraç Dağlar Kar Tuttu” ve “Suskunun Gölgesinde” adlı öykü kitaplarının ardından romanlar yayımladı. “Korkunun Irmağında”, “Halepçe’den Gelen Sevgili” ve “Koca Karınlı Kent” Türkçe romanlar arasında yer alıyor.
“Kıraç Dağlar Kar Tuttu”, 1997 Orhan Kemal Öykü Yarışması’nda ikincilik ödülü kazandı. “Perili Kent” adlı öyküsü Deutsche Welle’nin yarışmasında ilk 25’e girerek Almanca ve Türkçe yayımlandı. “İki Anne” adlı öykü İngilizceye çevrilerek Uluslararası PEN’de yayımlandı.
Samancı, Türkiye Yazarlar Sendikası ve PEN Yazarlar Derneği üyesi. Eserleri Almanca, Flamanca, İspanyolca, İtalyanca, İsveççe, Fransızca ve İngilizce dahil çeşitli dillere çevrildi.
Edebiyata 1980’lerde şiirle başlayan Samancı daha sonra ağırlıklı olarak öykü ve roman yazdı. Demokrasi, Gündem, Özgür Politika ve Taraf gazetelerinde de yazıları yayımlandı.
Uzun yıllar ağırlıklı olarak Türkçe yazan Samancı daha sonra Kürtçe edebiyata yöneldi. 2015’te ilk kez anadili Kürtçeyle kaleme aldığı “Ew Jin û Mêrê Bi Maske” adlı öykü kitabı yayımlandı. İlk Kürtçe romanı “Mirzayê Reben” 2019’da, “Çîrokên Jinên Dilşikestî” ise 2021’de yayımlandı. “Payiz an jî Ziyab” adlı Kürtçe roman 2024’te okurla buluştu.
Edebiyatında Diyarbakır ve Kürt coğrafyasında çatışmanın, zorunlu göçün, siyasal baskının ve şiddetin gündelik hayat üzerindeki etkileri önemli bir yer tuttu.
Samancı’nın eserleri Almanca, Flamanca, İspanyolca, İtalyanca, İsveççe, Fransızca, İngilizce, Arapça ve Soranice dahil olmak üzere birçok dile çevrildi.
2008’e kadar Diyarbakır’da yaşayan Samancı aynı yıl Cenevre’ye yerleşti. İsviçre’de yeni bir dil ve yaşam ortamına geçmesinin ardından bir süre edebiyata ara verdi; daha sonra Kürtçe yazmaya yöneldi.
2015’te “Ew Jin û Mêrê Bi Maske” ile ilk kez bir kitabını doğrudan Kürtçe yazdı. Bunu 2019’da “Mirzayê Reben”, 2021’de “Çîrokên Jinên Dilşikestî” ve 2024’te “Payiz an jî Ziyab” izledi.
(AEK)
