İspanya'da kiracı derneklerinin başlattığı barınma hakkı mücadelesi, ülkenin iki büyük sendika konfederasyonu CCOO ve UGT'nin katılımıyla 24 saatlik genel greve dönüştü. “Ücretler. Konut. Fiyatlar.” sloganıyla düzenlenen grev, sanayi tesislerinde üretimi durdurdu, ulaşımı aksattı ve onlarca kentte gösterilerle sürdü.
Madrid, Barselona ve diğer kentlerde grev gözcülerine yönelik polis müdahaleleri yaşandı. İçişleri Bakanlığı'nın gün içindeki verilerine göre 42 kişi gözaltına alındı.
Madrid'deki Mercamadrid toptancı halinde polisin biber gazı kullanmasının ardından en az 13 kişi sağlık ekiplerinin yardımına ihtiyaç duydu. Sendikalar müdahaleleri grev hakkının ihlali olarak nitelendirerek sorumlular hakkında hukuki girişim başlatacaklarını açıkladı.
Fabrikalarda üretim durdu, ulaşım aksadı
CCOO ve UGT, grevin özellikle otomotiv, limanlar, enerji ve ulaşım sektörlerinde etkili olduğunu bildirdi.
Sendikaların açıkladığı oranlara göre otomotiv ve deniz ve hava limanlarında iş bırakma yüzde 90'a, et üretiminde yüzde 85'e, çöp toplama işlerinde yüzde 82'ye, enerji sektöründe ise yüzde 75'e ulaştı.
Barselona yakınlarındaki SEAT Martorell fabrikasında üretim durdu. Navarra'daki Volkswagen tesislerinde de geniş çaplı iş bırakıldı.
Tren seferleri olağan kapasitenin yüzde 50 ila 75'iyle sürdürüldü. Havalimanlarında 234 uçuş iptal edildi. Barselona'da metro ve otobüs seferleri sınırlandırıldı. Katalonya'da otoyollar, sanayi bölgeleri ve tren istasyonları çevresinde grev gözcüleri toplandı.
Eğitim kurumlarında da iş bırakma görüldü. Ancak perakende ticaret, küçük işletmeler ve bazı kamu hizmetlerinde katılım daha sınırlı kaldı.
Sendikalar grevin başarılı olduğunu açıklarken, işveren örgütleri katılımın düşük kaldığını savundu. Kiracılar Sendikası yaklaşık 4 milyon kişinin greve katıldığı öngörüsünü paylaştı.
“Polisin görevi grev hakkını güvence altına almak”
CCOO Genel Sekreteri Unai Sordo, Mercamadrid'deki polis müdahalesini eleştirdi:
“Bu tam bir skandal. Yaşadıklarımızın cezai ve her türlü sorumluluğunun hesabını soracağız.”
UGT Genel Sekreteri Pepe Álvarez de polisin grev hakkını güvence altına almakla yükümlü olduğunu söyledi.
Polis, bazı göstericilerin yolları ve işyerlerinin girişlerini kapattığını bildirdi. Barselona'da lastiklerin yakıldığı barikatlar kuruldu; çeşitli kentlerde göstericilerle polis arasında arbede yaşandı.
“36 yaşındayım, hâlâ kendi başıma bir eve çıkamıyorum”
Genel grevin kaynağı, İspanya'da giderek ağırlaşan konut krizi.
Madrid'de bir hastanenin bilgi işlem bölümünde çalışan 36 yaşındaki Jesús González, Reuters'a barınma sorununu kendi yaşamından hareketle anlattı:
“36 yaşındayım ve hâlâ kendi başıma bir eve çıkamıyorum.”
Ülkede ortalama kiralar son 10 yılda neredeyse iki katına çıktı. İspanya Gençlik Konseyi'nin hesaplamalarına göre ortalama aylık kira, genç bir çalışanın ortalama ücretinin neredeyse tamamına denk geliyor.
Barselonalı 45 yaşındaki işçi Carlos Ferrer de Associated Press'e yaptığı açıklamada genel grevin gerekçesini şöyle anlattı:
“Yetkililerin bir şeyler yapması için yurttaşların baskısını hissetmeleri gerekiyor.”
Kiracı örgütleri kira artışlarının sınırlandırılmasını, sözleşmelerin otomatik yenilenmesini, tahliyelerin önlenmesini ve konut spekülasyonunun durdurulmasını istiyor.
Maricarmen'in tahliyesinden genel greve
Greve giden süreç, Madrid'de 87 yaşındaki Maricarmen Abascal'ın evinden zorla tahliye edilmesi ve ardından hayatını kaybetmesi üzerine büyüyen protestolarla hızlandı.
Kiracı örgütleri, hükümetin konut krizine karşı hazırladığı bazı önlemlerin 2 Ekim'de parlamentoda sağ partilerin oylarıyla reddedilmesinin ardından düzenlenen kitlesel gösterilerde genel grev çağrısını yükseltti.
Kiracılar Sendikası sözcüsü Alicia del Río, 11 Kasım'da şöyle konuştu:
“Maricarmen'in tahliyesiyle 40 gün önce başlayan öfke büyümeyi sürdürdü ve şimdi kentlerimizin sokaklarına taştı.”
Del Río, konutların yatırım ve rant aracı haline getirilmesine karşı mücadele ettiklerini belirtti:
“Evler, rantiyeci azınlığa hizmet etmek için değil, içinde yaşamak içindir.”
Kiracı örgütleri sendikaları harekete geçirdi
11 Kasım grevinin ayırt edici yanı, çağrının başlangıçta işçi sendikalarından değil, kiracı örgütlerinden gelmesiydi.
Kiracılar Sendikası, büyük konfederasyonlar katılmasa da küçük sendikalarla birlikte genel greve gideceğini duyurmuştu. CGT gibi örgütler çağrıya erken destek verdi. CCOO ve UGT ise 5 Ekim'de greve katılma kararı aldı.
Böylece konut hareketi, büyük sendikaların işyerlerindeki örgütlenmesiyle birleşti.
El País'e göre CCOO ve UGT'nin toplam 228 bin işyeri temsilcisi bulunuyor. Grev öncesinde yaklaşık 4.500 işyeri komitesi ve sendika birimi eyleme destek açıkladı.
Kiracılar Sendikası sözcüsü Sandra Mora da RTVE'ye 100'den fazla kentte ve mahallelerde 1.130 grev komitesi oluşturulduğunu söyledi.
UGT Genel Sekreteri Pepe Álvarez, konut krizinin ücret mücadelesiyle ilişkisini şöyle ifade etti:
“Ülkemizde hiçbir ücret konut fiyatlarına yetişemiyor.”
CCOO Genel Sekreteri Sordo ise konut sorununu İspanya toplumunun en büyük ayrışmalarından biri olarak niteledi:
“Konut, bu ülkenin büyük fay hattıdır.”
29 Kasım seçimleri öncesinde sağ sendikaları tehdit ediyor
Grev, İspanya'da 29 Kasım'da yapılacak erken genel seçimlerin 18 gün öncesinde gerçekleşti.
Muhafazakâr Halk Partisi (PP) ve aşırı sağcı Vox, sendikaları hükümet lehine siyasi faaliyet yürütmekle suçladı. PP lideri Alberto Núñez Feijóo, grevi sendikaların demokrasi dönemindeki en büyük tarihsel hatalarından biri olarak nitelendirdi.
Vox lideri Santiago Abascal ise grevin yasal olmaması gerektiğini savundu; iktidarın değişmesi durumunda sendikaların bugünkü tutumlarını unutmayacaklarını söyledi.
Sendika yöneticileri ise, grev hazırlıklarının seçim kararı alınmadan önce başladığını hatırlattı. UGT Genel Sekreteri Álvarez, taleplerinin yalnızca merkezi hükümete değil, bölgesel ve yerel yönetimlere ve işverenlere de yöneldiğini belirtti:
“Halk Partisi de Sosyalist Parti de bizi dinlemek zorunda, çünkü sokaklar güçlü biçimde konuşuyor. Çok ciddi bir konut sorunu var.”
İspanya'da seçim kampanyasının ortasında gerçekleşen, 2012'den bu yana büyük sendikaların birlikte düzenlediği ülke çapındaki ilk genel grevde, kiracı örgütleri konutların rant aracı olmaktan çıkarılmasını, sendikalar ise ücretlerin barınma ve geçim giderlerini karşılayabilecek düzeye yükseltilmesini seçim gündeminin başına yerleştirdiler.
(AEK)
