BM Sözcü Yardımcısı Farhan Haq salı günü New York'ta yaptığı açıklamada BM Genel Sekreteri António Guterres'in, Suriye'de süren şiddeti "büyük bir kaygıyla" izlemekte olduğunu ifade etti.
Haq, Genel Sekreterin, uluslararası hukuka tam saygı gösterilmesi ve sivillerin korunması çağrısında bulunurken, gözaltı merkezlerinin güvenliğinin sağlanmasının önemini de vurguladığını söyledi.
Guterres, tarafları diyalogu sürdürmeye, iyi niyetle ilerlemeye ve tüm anlaşmaların uygulanmasını sağlamak için birlikte çaba göstermeye çağırdı.
Aileler için kaygı
BM İnsan Hakları Ofisi (OHCHR), "18 Ocak ateşkes anlaşmasına karşın Suriye Ordusu ve SDG arasında yeniden başlayan çatışmalara ilişkin haberleri kaygıyla karşıladığını" Cenevre'de daha önce açıklamıştı. Sözcü Ravina Shamdasani bu konuyu gündeme getirdi.
Birleşmiş Milletler Enformasyon Servisi'nden (UNIS) Rolando Gómez, genel durumu "özellikle kritik altyapıya verilen hasar açısından kaygı verici" olarak niteledi.
Çatışma bölgelerini terk edemeyen aileler ve yeni yerinden edilmiş kişiler için de kaygılarını dile getirdi.
Kırılgan geçiş
BM Suriye'deki süreci, Aralık 2024'te Esad rejiminin devrilmesinin ve yaklaşık 14 yıllık iç savaşın ardından siyasi geçiş yolunda kırılgan bir şekilde ilerleme olarak yorumluyor.
Geçiş hükümeti, kuzeydoğudaki Kürt kontrolündeki toprakları geri alır ve Halep, Rakka, Deyrezor ve Haseke vilayetlerinde çatışmalar yaşanırken New York'ta konuşan Suriye'nin BM Büyükelçisi İbrahim Olabi, gazetecilere hükümet ve SDG'nin Haseke vilayetinin geleceğiyle ilgili bir dizi konuda "ortak anlayışa" ulaştığını söyledi.
Olabi, BM Genel Merkezindeki basın toplantısında, SDG'ye "bölgenin entegrasyonuna yönelik pratik mekanizmalar konusunda ayrıntılı bir plan geliştirmesi için dört günlük bir iç danışma süresi" tanınacağını belirtti.
Suriye birlikleri, plan kesinleşene kadar Haseke ve Qamişlo kentlerine girmeyerek kent dışında konaklayacak.
IŞİD gözaltı merkezleri
Kuzeydoğu Suriye, binlerce IŞİD mlitanının tutulduğu bir dizi cezaevine de ev sahipliği yapıyor. DAİŞ olarak da bilinen terör örgütü, bir dönem İslami hilafet kurma girişimi kapsamında ülkenin ve komşu Irak'ın geniş alanlarını kontrolü altına almıştı ve bu süreçte toplu infazlar, tecavüz, zorla askere alma ve başka vahşice suçlar işledi.
Çoğunluğu kadın ve çocuk olan ve IŞİD militanlarıyla bağlantılı oldukları düşünülen 30 bini aşkın kişi El-Hol kampı gibi adı kötüye çıkmış ayrı gözaltı kamplarında tutuluyor.
Ateşkes ve çatışmalar
Haftalarca süren ölümcül çatışmaların ardından gelen ve hükümetin SDG kontrolündeki bölgeleri devralmasını ve SDG birliklerinin düzenli orduya bütünleşmesine yönelik çalışmalara fırsat vermesi beklenen ateşkes bir gün sürdü.
Çatışmalar ertsi gün yeniden başladı ve medya haberlerine göre, yaklaşık 120 IŞİD militanı da El-Şaddadi'deki cezaevinden kaçtı, ancak çoğu yeniden yakalandı.
OHCHR sözcüsü Shamdasani SDG güçlerinin Suriye devlet kurumlarına entegrasyonunun, "insan hakları ihlallerine veya suistimallerine karışan kişilerin bu entegrasyon kapsamına girmemesini sağlamak üzere insan hakları temelli bir inceleme süreci içinde gerçekleşmesi gerektiğini" belirttiklerini hatırlattı.
İnsani yardım
Bu arada, BM yardım koordinasyon ofisi OCHA'nın Pazartesi günü verdiği bilgiye göre insani yardım kuruluşları etkilenen dört vilayette travma bakımı, su ve hijyen desteği ve psikososyal destek de dahil ihtiyaç sahiplerine yardım sağlıyor.
Çatışmalar sırasında Deyrezor'da kamu hizmetlerinin askıya alınması ve önemli ulaşım yollarının geçici olarak kapatılması sivillerin eğitim ve sağlık hizmetlerinden yoksun kalmasına neden oldu.
Ayrıca, Rakka kentinde kritik altyapının hasar görmesi sonucunda mahalleler arası erişim kısıtlandı ve su tedarikini sağlayan ana hatlarda aksaamalar oldu.
OCHA, Rakka ve Tabka'nın yanı sıra Tavra kasabasından da insanların kaçmaya devam ettiğini ve Haseke ve Kamışlı vilayetlerine yöneldiklerini belirtti.
Yüzlerce aile de Tabka'dan ayrılamıyor ve kamu binalarında barınıyor.
İnsani yardım kuruluşları halka sürekli ve güvenli erişim sağlanması için çağrıda bulunmaya devam ediyor.
(AEK)
