İran'ın batısındaki İlam eyaletine bağlı, ağırlıkla Kürt nüfusun yaşadığı Abdanan kentinde otobüsle işe giden 13 petrol ve gaz işçisinin ölümüne yol açan trafik cinayeti, yerel yöneticilerin istifasının talebiyle başlayan protestoların ardından İslam Cumhuriyeti yönetimine karşı gösterilere dönüştü.
14 Kasım Cumartesi akşamı Dehloran Petropalaj Şirketi'nin NGL 3100 projesinde çalışan işçi ve mühendisleri taşıyan servis otobüsü, Deşt Abbas–Murmuri yolunda, Segar köyü yakınlarında devrildi. Kazada 13 kişi yaşamını yitirdi.
Yaralıların sayısını Radio Farda 15, Hengaw ve Kürdistan İnsan Hakları Ağı 17 olarak bildirdi.
Yas töreninden protestoya
17 Kasım Salı günü Abdanan'da kazada ölen işçilerden birinin cenaze töreninin ardından bir araya gelen yüzlerce kişi, yolların güvensizliğini, ulaşım altyapısındaki eksiklikleri ve yetkililerin ihmallerini protestoya girişti.
Rejimin militan kolluk gücü Devrim Muhafızları'na yakın Fars Haber Ajansı, Veli Asr Meydanı'ndaki gösteride başlangıçta 200–300 olan katılımın giderek 1.000'e ulaştığını bildirdi.
Göstericiler “Bugün yas günü” ve “İstifa, istifa” sloganlarıyla başladıkları gösteriyi cinayetin sorumlularının hesap vermesi talebiyle sürdürdüler. Ancak gösteri ilerledikçe protestolar yerel yöneticileri aşarak ülke yönetimine yöneldi. Sosyal medyada yayımlanan görüntülerde “Diktatöre ölüm” ve “Liyakatsiz yetkililere ölüm” sloganlarının duyulduğu bildirildi.
Euronews Farsça, bazı görüntülerde seslerin sonradan eklenmiş veya değiştirilmiş olabileceğini belirterek sloganları bağımsız kaynaklardan doğrulayamadığını açıkladı. Ancak rejim yanlısı Fars ajansı da gösterilerin ilerleyen saatlerde siyasal nitelik kazandığını kabul etti.
Bazı görüntülerde de istihbarat bakanlığı ve Besic milis örgütünün propaganda afişlerinin indirildiği görüldü.
Güvenlik güçleri gazla müdahale etti
Kürdistan İnsan Hakları Ağı'nın 18 Kasım'daki açıklamasına göre, özel polis birlikleri göstericilere göz yaşartıcı gazla müdahale etti. Kentte özel müdahale birliklerinin ve Besic güçlerinin yoğun olarak konuşlandırıldığı ve internet bağlantısında kesintiler yaşandığı bildirildi.
Iran International'a konuşan görgü tanıkları, motosikletli güvenlik görevlilerinin havaya ateş açtığını ileri sürdü. Kürdpa ise göstericilere havalı silahlarla müdahale edildiğini bildirdi.
Abdanan Savcısı Amrollah Meysaei, gösterilerden sonra yaptığı açıklamada olaydan yararlanarak kamu düzenini bozmak isteyenlere karşı sert önlemler alınacağını söyledi.
Gözaltına alınanlardan beşinin nerede olduğu bilinmiyor
İnsan hakları örgütü Hengaw, 18 Kasım'da yayımladığı güncellemede en az 7 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.
Örgütün belirlediği isimler şöyle: Sina Dervişi (15), Said Abdullahî, İrec Haydari (51), Muhsin Bavir, Asgar Ekberi, Armin Süleymani ve Behnam Muradi.
Hengaw'a göre 15 yaşındaki Sina Dervişi ile Muhsin Bavir birkaç saat içinde serbest bırakıldı. Diğer 5 kişinin tutulduğu yerler ve durumları hakkında bilgi edinilemedi.
Kürdistan İnsan Hakları Ağı 6 gözaltıyı teyit edebildiğini duyururken, Hana İnsan Hakları Örgütü de gözaltıların sürdüğüne ilişkin bilgiler yayımladı.
Associated Press'in aktardığına göre, bir eyalet milletvekili gözaltı yaşandığını reddetti.
Trafik cinayetnin sorumlusu kim?
İlam Trafik Polisi, ilk incelemelerinde otobüs sürücüsünü, aracı kiralayan şirketi ve yol bakımından sorumlu kurumu kusurlu bulduğunu açıkladı. Radio Farda'nın aktardığına göre savcılık, Dehloran taşımacılık şirketinin genel müdürü ve eyalet yol bakım müdürü hakkında adli işlem başlattı.
İlam Valiliği eyalet genelinde bir, Abdanan ilçesinde 2 günlük yas ilan etti.
Mehr Haber Ajansı, hayatını kaybedenlerin ailelerinin trafik cinayetinin nedenlerinin açıklığa kavuşturulmasını ve sorumluların belirlenmesini istediğini; ayrıca kendi adlarına gösteri düzenlenmemesi çağrısı yaptığını bildirdi.
Ocak protestoları hafızalarda
Yaklaşık 24 bin nüfuslu Abdanan, Ocak 2026'da İran genelinde yaşanan protestoların önemli merkezlerinden biriydi: 9 Ocak'ta Tahran'daki gösterilerde güvenlik güçlerince öldürüldüğü bildirilen 16 yaşındaki Alireza Sayyedi, Abdananlıydı. Cenazesinin 11 Ocak'ta memleketine getirilmesi üzerine kalabalık gösteriler düzenlenmişti.
Kürdistan İnsan Hakları Ağı, cenaze törenine katılanlara gerçek mermiyle ateş açıldığını bildirmişti.
Şubat ortasında Sayyedi'nin ölümünün kırkıncı günü dolayısıyla Abdanan'da yeniden protestolar düzenlenmişti.
17 Kasım'daki gösterilerde de Sayyedi anıldı. Protestocuların “Alireza, ruhun huzur bulsun” sloganını attığı bildirildi.
(AEK)

