Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), iklim krizinin dünya genelinde çocukların eğitim hakkı üzerindeki etkilerine ilişkin yeni uyarıda bulundu. Kuruluşun 11 Kasım'da yayımladığı değerlendirmeye göre, 2025 yılında en az 171 milyon öğrencinin eğitimi aşırı hava olayları nedeniyle kesintiye uğradı. Bu sayı, dünya genelinde her 10 öğrenciden en az birine karşılık geliyor.
UN Women: 1,5 milyar kadın ve kız çocuğu iklim krizinin en yoğun yaşandığı bölgelerde
UNICEF Innocenti Araştırma Ofisinin yayımladığı değerlendirmede, iklim kaynaklı afetlerin yalnızca okulların kapanmasına neden olmadığı, mevcut eğitim eşitsizliklerini de derinleştirdiği belirtildi. Özellikle yoksulluğun, altyapı eksikliklerinin ve iklim tehlikelerinin bir arada yaşandığı bölgelerde çocukların eğitime erişiminin giderek zorlaştığı vurgulandı.
UNICEF: Sudan'da 825 bin çocuk ağır yetersiz beslenme riski altında
UNICEF'in Eylül 2026'da yayımladığı Learning Interrupted: Global Snapshot of Climate-Related School Disruptions in 2025 (Kesintiye Uğrayan Eğitim: 2025'te İklim Kaynaklı Okul Kesintilerinin Küresel Görünümü) başlıklı araştırmasına dayanan yeni değerlendirme, 14 Kasım'da Antalya'daki COP31 kapsamında yapılacak Çocuklar, Gençler, Eğitim ve Beceriler Günü öncesinde yayımlandı.
İklim afetlerinden etkilenen çocuk sayısı yüzde 50 arttı
Araştırmaya göre iklim olayları nedeniyle eğitimi aksayan öğrencilerin yüzde 75'i düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde yaşıyor. UNICEF, iklim krizinin etkilerinin bütün ülkelerde hissedilmesine karşın, çocukların eğitimlerini sürdürebilme olanaklarının ülkelerin ekonomik koşullarına ve eğitim altyapısına göre önemli ölçüde farklılaştığına dikkat çekti.
Okullar 18 gün eğitim kaybediyor
UNICEF Innocenti'nin 11 Kasım tarihli değerlendirmesine göre, düşük gelirli ülkelerde aşırı iklim olaylarından etkilenen okullar yılda ortalama 18 eğitim gününü kaybediyor.
Bu durum, özellikle nitelikli eğitime erişimde hâlihazırda güçlük yaşayan çocukların öğrenme kayıplarını artırıyor. Afetler nedeniyle okulların kapanması, ulaşım yollarının kullanılamaz hâle gelmesi ve okul binalarının zarar görmesi, eğitimin yeniden başlamasını geciktirebiliyor.
UNICEF, iklim tehlikelerinin eğitim üzerindeki etkisinin yalnızca olayın büyüklüğüne bağlı olmadığını belirtti. Okulların fiziksel koşulları, yerel yönetimlerin hazırlık düzeyi, ailelerin ekonomik durumu ve alternatif eğitim olanakları da çocukların eğitimden ne kadar süre uzak kalacağını belirliyor.
Değerlendirmede, eğitim sektörünün küresel iklim finansmanından yüzde 1'den daha az pay aldığına dikkat çekildi. UNICEF'e göre bu durum, iklim krizine karşı eğitim sistemlerini güçlendirmek için ayrılan kaynakların yetersizliğini ortaya koyuyor.
COP31'e ev sahipliği yapan Türkiye’nin iklim performansı geriledi
Fırtınalar 109 milyon öğrencinin eğitimini etkiledi
UNICEF'in 106 ülke ve bölgeyi kapsayan araştırmasına göre, 2025 yılında eğitim kesintilerine en fazla neden olan iklim tehlikesi fırtınalar oldu.
Fırtınalar nedeniyle 109 milyon öğrencinin eğitimi aksarken, sellerden en az 70 milyon, aşırı sıcaklardan ise yaklaşık 50 milyon öğrenci etkilendi. Aynı öğrencilerin birden fazla iklim olayından etkilenebilmesi nedeniyle bu sayılar birbirinden bağımsız toplamlar olarak değerlendirilmiyor.
Araştırmada, 40 ülkede yıl boyunca birden fazla kez iklim kaynaklı eğitim kesintisi yaşandığı belirlendi.
Pakistan'da Ağustos 2025'te meydana gelen şiddetli muson selleri, 28 milyondan fazla öğrencinin okula dönüşünü geciktirdi. Mısır'da ise Nisan 2025'te yaşanan şiddetli Hamsin rüzgârı ve toz fırtınası nedeniyle ülke genelinde eğitime bir gün ara verildi. Bu karar 28 milyondan fazla öğrenciyi etkiledi.
Madagaskar'da kuraklık, tropikal siklonlar ve seller nedeniyle 280 bin öğrencinin eğitimi aksadı. İspanya'nın Valensiya bölgesinde Mart ayında yaşanan fırtınalar 500 binden fazla öğrenciyi etkilerken, yılın ilerleyen dönemlerinde meydana gelen aşırı sıcaklar ve yeni fırtınalar da eğitim kesintilerine yol açtı.
Vietnam'da ise 2025 yılında yaşanan fırtına ve seller nedeniyle 3 milyondan fazla çocuğun eğitimi kesintiye uğradı.
Kız çocuklarının eğitimden kopma riski artıyor
UNICEF, iklim kaynaklı afetlerin çocuklar üzerindeki etkilerinin toplumsal cinsiyete göre farklılaştığını belirtti.
Okul binalarının ve tuvaletlerin zarar görmesi, ailelerin yerinden edilmesi ve gelir kayıpları, özellikle kız çocuklarının eğitimlerini sürdürmesini zorlaştırıyor. Afetlerin ardından ev içi bakım ve su taşıma sorumluluklarının artması da kız çocuklarının okula dönüşünü engelleyebiliyor.
Kuruluş, bu koşulların çocuk yaşta evlilik riskini artırabileceği uyarısında bulundu.
UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, iklim kaynaklı afetlerin çocukların yaşamları üzerinde ders kaybının ötesinde sonuçlar doğurduğunu belirtti. Russell, afetlerin okulları yıktığını, aileleri yerinden ettiğini ve özellikle kırılgan durumdaki kız çocuklarının eğitimden kalıcı olarak uzaklaşmasına yol açabildiğini söyledi.
UNICEF'e göre uzun süreli eğitim kesintileri, çocukların öğrenme düzeylerini olumsuz etkilerken yoksulluk ve eşitsizliklerin kuşaklar boyunca sürmesi riskini de artırıyor.
Eğitim kaybının ekonomik bedeli 200 milyar doları aşabilir
UNICEF'in araştırmasında, iklim kaynaklı eğitim kesintilerinin uzun vadeli ekonomik sonuçları da değerlendirildi.
Araştırmaya göre, 2025 yılında iklim olayları nedeniyle eğitimi aksayan öğrencilerin öğrenme kayıplarının giderilmemesi durumunda, yaşamları boyunca elde edecekleri toplam gelirde en az 200 milyar dolarlık potansiyel kayıp oluşabilir.
UNICEF, öğrenme kayıplarının ilerleyen yıllarda iş gücü verimliliğini azaltabileceğini, ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceğini ve ülkelerin yoksullukla mücadelesini zorlaştırabileceğini belirtti.
Türkiye’nin iklim karnesi
347 milyon çocuk yeni iklim tehlikeleriyle karşı karşıya
UNICEF ve Save the Children'ın Ekim 2026'da yayımladığı El Niño Practical Guidance for the Education Sector 2026–2027 başlıklı ortak rehber, önümüzdeki aylarda çocukların eğitim hakkını tehdit edebilecek yeni iklim risklerine dikkat çekti.
Rehbere göre, 2026'nın son aylarında yaklaşık 100 ülke ve bölgede yaşayan 347 milyondan fazla çocuk, El Niño nedeniyle olağan dışı yağışların veya kuraklığın görülebileceği alanlarda bulunuyor.
İki kuruluş, eğitim sistemlerinin afetler yaşanmadan önce hazırlık yapması gerektiğini vurguladı. Okulların risk düzeylerinin belirlenmesi, acil durumlarda eğitimin sürdürülebilmesi ve afet öncesi müdahalelerin finanse edilmesi, rehberde öne çıkan öneriler arasında yer aldı.
UNICEF ve Save the Children, afet hazırlıklarında eğitimin çoğu zaman ikinci planda bırakıldığına dikkat çekti.
"Eğitim iklim politikalarının merkezine alınmalı"
UNICEF'in 11 Kasım'daki değerlendirmesi, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında çocukların eğitim hakkının ele alınacağı görüşmeler öncesinde yayımlandı.
UNICEF Innocenti, eğitim sistemlerinin iklim krizine uyumunun ulusal uyum planlarında, finansman stratejilerinde ve yatırım kararlarında daha fazla yer bulması gerektiğini belirtti.
Kuruluş, iklim tehlikelerinin eğitim üzerindeki etkilerini daha ayrıntılı incelemek amacıyla çok ülkeli yeni bir araştırma programı da başlattı.
Kamerun'un da katıldığı araştırma programı kapsamında coğrafi veriler, eğitim göstergeleri ve çocukların karşı karşıya olduğu tehlikeler birlikte değerlendirilecek.
UNICEF Kamerun Temsilcisi Nadine Perrault, öncelikli eğitim bölgelerine ilişkin araştırmaların ilk bulgularının, kırılganlıkların belirlenmesi ve yatırımların yönlendirilmesi açısından önem taşıdığını ifade etti.
UNICEF: Eğitim sistemleri iklim krizine hazırlanmalı
UNICEF, hükümetlerden iklim tehlikelerine dayanıklı okul altyapısına yatırım yapmalarını, eğitim için ayrılan iklim finansmanını artırmalarını ve afetler sırasında öğrenmenin kesintiye uğramasını önleyecek mekanizmalar geliştirmelerini istedi.
Kuruluş ayrıca çocukların ve gençlerin iklim politikalarına katılımının sağlanmasını, iklim eğitiminin müfredatlara dahil edilmesini ve eğitim kurumlarının karşı karşıya olduğu tehlikelerin düzenli olarak izlenmesini önerdi.
UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, çocukların geleceğinin korunması için eğitim sistemlerinin iklim krizine dayanıklı hâle getirilmesi gerektiğini belirtti.
Russell, iklim kaynaklı tehlikelerin çocukların yaşamlarını ve geleceklerini tehdit ettiğini vurgulayarak, mevcut ve gelecek kuşakların eğitim hakkını koruyacak yatırımlar yapılması çağrısında bulundu.
(FY)
