İklim değişikliği Avrupa denizlerini rekor sıcaklıklara taşıdı

Avrupa bu yaz yalnızca karada değil, denizlerde de olağanüstü sıcaklıklarla karşı karşıya kaldı.

İrlanda açıklarından Akdeniz'e kadar uzanan bölgede deniz sıcak dalgaları yaşanırken, bazı bölgelerde deniz yüzeyi sıcaklıkları normal değerlerin 6°C'den fazla üzerine çıktı.

World Weather Attribution'ın (Dünya Hava Olayları İlişkilendirme Girişimi - WWA) yeni araştırması, Avrupa sularında kaydedilen rekor deniz yüzeyi sıcaklıklarının başlıca nedeninin insan kaynaklı iklim değişikliği olduğunu ortaya koyuyor.

İsviçre, İsveç, ABD, İrlanda ve Birleşik Krallık'tan bilim insanlarının yürüttüğü araştırmada Kelt bölgesinden Akdeniz'e kadar dört farklı kıyı bölgesi incelendi. Araştırmacılar gözlemsel verileri iklim modeli simülasyonlarıyla karşılaştırarak denizlerdeki ısınmada iklim değişikliğinin payını hesapladı.

Akdeniz'de yaklaşık 3°C'lik artış

Araştırmaya göre incelenen bölgelerin çoğunda gözlemsel veriler, deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artışın yaklaşık 1,4°C olan küresel ortalama ısınmayı aştığını gösteriyor.

En yüksek deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artış kuzeydeki bölgelerde yaklaşık 1,2°C seviyesindeyken Akdeniz'de yaklaşık 3°C'ye ulaşıyor.

Araştırmacılar, gözlemlerdeki eğilimleri iklim modelleriyle birlikte değerlendirdiklerinde bu artışın büyük bölümünün başta fosil yakıtların yakılması olmak üzere insan kaynaklı iklim değişikliğinden kaynaklandığı sonucuna vardı.

Buna göre iklim değişikliği bugüne kadar deniz yüzeyi sıcaklıklarına Akdeniz'de yaklaşık 2°C, Biskay Körfezi ve İber Yarımadası çevresinde 1,4°C, Kelt bölgesinde ise 1,3°C ekledi.

Maynooth Üniversitesi ICARUS İklim Araştırma Merkezi'nden Dr. Claire Bergin de araştırmanın Akdeniz'e yaklaşık 2°C, Batı Avrupa denizlerine ise 1,3-1,4°C düzeyinde insan kaynaklı ısınma eklendiğini gösterdiğini belirtiyor. Bergin'e göre daha sıcak denizler yüzücüler için ilk bakışta cazip görünse de su yüzeyinin altındaki canlılar ve denize bağımlı kıyı toplulukları açısından sonuçlar çok daha ağır.

Avrupa sıcak dalgası Türkiye’yi teğet geçti: Temmuz ve ağustos için kritik dersler

29 Haziran 2026

Deniz sıcak dalgalarının kapladığı alan büyüdü

İklim değişikliğinin etkisi yalnızca sıcaklığın kaç derece yükseldiğinde görülmüyor. Araştırmaya göre deniz sıcak dalgası koşullarının yayıldığı alan da insan kaynaklı ısınma nedeniyle önemli ölçüde genişledi.

2026'da Biskay Körfezi ve İber Yarımadası kıyılarında incelenen bölgenin yüzde 90'ı deniz sıcak dalgası koşulları yaşadı. Batı Akdeniz'de bu oran yüzde 80'e ulaştı.

Araştırmacıların hesaplamalarına göre, bugünkü yaklaşık 1,4°C'lik insan kaynaklı küresel ısınmanın yaşanmadığı bir iklimde her iki bölgede de bu oranın yaklaşık yüzde 40 olması beklenirdi.

Fark Doğu Akdeniz'de daha da belirgin. Bugün bölgenin yaklaşık yüzde 70'i deniz sıcak dalgası koşullarından etkilenirken, insan kaynaklı iklim değişikliğinin olmadığı bir dünyada bu oranın yüzde 9 civarında kalacağı hesaplandı.

Kelt bölgesinde ise mevcut yüzde 80'lik oranın yaklaşık yüzde 30'a düşmesi bekleniyordu.

Suyun altındaki yaşam değişiyor

Denizlerin hızla ısınmasının sonuçları yalnızca sıcaklık kayıtlarıyla sınırlı değil.

WWA, aşırı okyanus sıcaklıklarının mercanlar, süngerler ve makroalgler gibi habitat oluşturan canlılarda kitlesel ölümlere yol açabileceğini belirtiyor. Bu kayıpların etkisi besin zinciri boyunca yayılabiliyor; deniz kuşları ve deniz memelileri gibi üst düzey avcıların besin kaynakları da zarar görebiliyor.

Değişimin bazı işaretleri Avrupa sularında şimdiden görülüyor. Birleşik Krallık'taki balıkçılar ahtapot popülasyonlarında artış bildirirken bazı türlerin yaşam alanlarının daha serin sulara, kuzeye doğru kaydığı gözleniyor.

WWA'ya göre bu değişimler besin zincirlerini, kıyı balıkçılığını ve su ürünleri yetiştiriciliğini etkileyebilir. Hızlı ısınmanın sürmesi halinde morina, mezgit, uskumru, deniz tarağı ve ıstakoz gibi ekonomik açıdan önemli türlerin de ciddi baskı altında kalabileceği belirtiliyor.

Kuzey Karolina Üniversitesi'nden deniz ekoloğu Prof. John Bruno, bazı türlerin kuzeye doğru hareket ederek sıcak sulardan kaçabildiğini, ancak bütün canlıların böyle bir imkâna sahip olmadığını vurguluyor. Bruno'ya göre sıcaklık artışı devam ettikçe birçok türün biyolojik uyum sınırlarına yaklaşması, biyolojik çeşitliliğin yanı sıra balıkçılığı ve kıyı gıda sistemlerini de tehdit ediyor.

Kömür talebi yavaşlıyor, yeni maden planları büyüyor

13 Ağustos 2026

Denizdeki sıcaklık karayı da etkiliyor

Araştırmaya göre deniz sıcak dalgalarının etkisi kıyıda sona ermiyor.

Yüksek deniz yüzeyi sıcaklıkları kıyı bölgelerinde gece sıcaklıklarını ve atmosferdeki nemi artırarak karada hissedilen sıcaklık stresini ağırlaştırabiliyor.

Aynı zamanda sıcak denizler atmosferde daha fazla nem bulunmasına katkıda bulunuyor. WWA, bu koşulların sezonun ilerleyen dönemlerinde yıkıcı fırtınalarla ilişkili aşırı atmosferik nemi besleyebileceğine dikkat çekiyor.

Bern Üniversitesi'nden Prof. Thomas Frölicher, İrlanda açıklarındaki Atlantik sularından Akdeniz'e kadar Avrupa denizlerindeki sıcaklık artışının arkasında özellikle fosil yakıt kullanımının sürmesiyle bağlantılı iklim değişikliğinin bulunduğunu belirtiyor.

Imperial College London'dan iklim bilimci Prof. Friederike Otto ise Avrupa denizlerinin küresel ortalamayı aşan bir hızda ısınmasının hem deniz hem de kara yaşamı açısından sonuçları olduğuna dikkat çekiyor.

Otto'ya göre deniz ekosistemlerinin uyum kapasitesinin sınırları bulunuyor ve fosil yakıtlardan uzaklaşmanın gecikmesi bu sınırların daha fazla zorlanmasına neden oluyor.

(NÖ)