Save the Children’ın yeni analizine göre, ağır iklim afetlerine maruz kalan çocukların yıllık ortalama sayısı son beş yılda, önceki beş yıllık döneme kıyasla yaklaşık yüzde 50 arttı.
Ocak 2022 ile Eylül 2026 arasında her yıl ortalama 330 milyon çocuk şiddetli sıcak hava dalgaları, kuraklık, tropikal siklonlar ve aşırı yağışlardan etkilendi. 2017-2021 döneminde bu sayı yıllık ortalama 222 milyondu.
Yalnızca 2026’nın ilk dokuz ayında yaklaşık 205 milyon çocuk ağır iklim olaylarına maruz kaldı.
2022’den bu yana ise dünya genelinde yaklaşık 911 milyon çocuk, başka bir ifadeyle her üç çocuktan biri, farklı şiddetlerde iklim kaynaklı afetlerden etkilendi. Bu sayı önceki beş yıllık döneme göre yüzde 17 daha yüksek.
Batı Avrupa’da her iki çocuktan biri etkilendi
Analize göre, 2026’da ağır iklim olaylarından oransal olarak en fazla etkilenen bölge Batı Avrupa oldu. Bölgede her iki çocuktan biri şiddetli hava olaylarına maruz kalırken, art arda yaşanan sıcak hava dalgaları kayıtlardaki en sıcak yaz mevsimine yol açtı.
Pasifik ve Doğu Asya’da ise etkilenen çocukların toplam sayısı daha yüksek. 2017’den bu yana bölgede her yıl ortalama 75 milyon çocuk, yani her yedi çocuktan biri, ağır iklim olaylarıyla karşı karşıya kaldı.
Save the Children, aşırı hava olaylarının çocukların sağlık, eğitim ve iyi olma hâli üzerinde uzun vadeli sonuçlar doğurabildiğine dikkat çekti. Orman yangınlarının yol açtığı hava kirliliğinin solunum yolu hastalıklarını artırabildiğini, aşırı sıcaklar nedeniyle okulların kapanmasının ise özellikle kız çocukları açısından okulu bırakma riskini yükselttiğini belirtti.
İklim krizinin görünmeyen yüzü: Yoksulluk ve çocuk işçiliği
Haruka: Kararlar bizim geleceğimizi belirliyor
Vanuatu’dan 17 yaşındaki NextGen Gençlik Elçisi ve iklim savunucusu Haruka, gençlerin COP görüşmelerinde temsil edilmesinin önemine dikkat çekti:
Pasifik ve Avustralya'daki gençlerin bakış açılarının COP öncesi toplantılarda ve COP'ta duyulması önemli. Çünkü iklim değişikliğiyle ilgili kararlar, bizim geleceğimizi ve miras alacağımız dünyayı ilgilendiren kararlar bu ortamlarda alınıyor.
Pasifik’te iklim değişikliğinin etkilerini doğrudan yaşadıklarını belirten Haruka, gençlerin bu süreçlerden nasıl etkilendiğinin kabul edilmesi gerektiğini söyledi.
Vanuatu, devletlerin iklim değişikliğine ilişkin hukuki yükümlülüklerinin belirlenmesi amacıyla Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nezdinde yürütülen girişime öncülük etmişti.
BM Genel Kurulu da Mayıs 2026’da, Uluslararası Adalet Divanı’nın 2025 tarihli danışma görüşünü destekleyen bir karar kabul etti. Görüş, devletlerin iklim sistemini koruma konusunda hukuki yükümlülükleri bulunduğunu ve iklim politikalarında çocuk haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
“Her gecikme daha fazla çocuğu risk altına sokuyor”
Save the Children Birleşik Krallık İklim Değişikliği ve Sürdürülebilir Ekonomiler Kıdemli Danışmanı Shruti Agarwal, çocukların neden olmadıkları iklim değişikliğinin sonuçlarıyla giderek daha ağır biçimde karşı karşıya kaldığını söyledi.
“Her sel, kuraklık, sıcak hava dalgası ve fırtına çocukların güvenliğini, eğitimini, sağlığını ve geleceğe dair umutlarını daha fazla tehdit ediyor. Üstelik bu afetler giderek şiddetleniyor” diyen Agarwal, hükümetlerin COP31’de çocukların haklarını ve ihtiyaçlarını gözeten ortak bir taahhütte bulunması gerektiğini belirtti.
“İklim krizi, aynı zamanda bir çocuk hakları krizidir”
Pirinççi: İklim değişikliği bugünün sorunu
Save the Children Türkiye Program, Kalite ve Etki Direktörü Volkan Pirinççi de iklim krizinin yalnızca gelecek kuşaklar açısından ele alınmaması gerektiğini söyledi:
“İklim değişikliğinden söz ederken çoğu zaman gelecek nesillere nasıl bir dünya bırakacağımızı konuşuyoruz. Oysa iklim değişikliği geleceğin değil, bugünün sorunu. Mesele yalnızca çocuklara nasıl bir gelecek bırakacağımız değil, bugün onların haklarını nasıl koruyacağımızdır.”
COP31’e Türkiye’den ve farklı ülkelerden çocuklarla katıldıklarını belirten Pirinççi, çocukların deneyimlerini ve taleplerini doğrudan karar vericilere aktarabilmeleri için çalıştıklarını söyledi.
Pirinççi, eğitim, sağlık, temiz su ve sosyal koruma hizmetlerinin iklim değişikliğine karşı dayanıklı hale getirilmesi, iklim finansmanında da çocukların hak ve ihtiyaçlarının gözetilmesi gerektiğini belirtti.
Fosil yakıt ve iklim finansmanı çağrısı
Save the Children, hükümetlere, şirketlere ve politika yapıcılara Paris Anlaşması’nın 1,5 derece hedefiyle uyumlu biçimde fosil yakıt kullanımının ve sübvansiyonlarının sona erdirilmesi çağrısı yaptı.
Kuruluş ayrıca eğitimin iklim müzakerelerinde önceliklendirilmesini ve çocukların afetlerin ardından güvenli koşullarda eğitimlerini sürdürebilmelerinin güvence altına alınmasını istedi.
Yüksek gelirli ve tarihsel olarak yüksek emisyona neden olan ülkelerin de düşük gelirli ülkelere çocuk hakları ve iklim adaleti ilkeleri doğrultusunda iklim finansmanı sağlaması gerektiğini belirtti.
(NÖ)
