İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu, 2026'nın temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsayan "Marmara Bölgesi Hapishaneleri Hak İhlalleri Raporu"nu Beyoğlu'ndaki dernek binasında düzenlediği basın toplantısıyla açıkladı.
İHD Merkez Yürütme Kurulu üyesi Gülseren Yoleri, Hapishane Komisyonu Eş Sözcüsü Meral Nergis Şahin ve komisyon üyesi Sevilay Yılmaz Birgin'in katıldığı açıklamada, üç ayda toplam 899 hak ihlalinin dernek kayıtlarına geçirildiği bildirildi.
İHD'nin mahpuslar ve yakınlarından gelen başvurulardan ve basın ve internet taramalarından derlediği rapor, 13'ü Marmara Bölgesi'nde olmak üzere 16 cezaevinden gelen bilgileri ve izleme yoluyla tespit edilen ihlalleri kapsıyor.
En çok ihlal beslenme, su hijyeni ve kötü muameleyle ilgili
Raporda Marmara Bölgesi hapishaneleriyle ilgili kaydedilen 880 ihlal şu başlıklarda toplandı:
Yeterli ve sağlıklı beslenme, temiz suya erişim ve öz bakım ihtiyaçları: 293
Darp, kötü muamele, işkence ve onur kırıcı davranış: 258
İletişim hakkı ihlalleri ve tecrit: 136
Sağlık hakkı ihlalleri: 117
Haksız tutukluluk ve infazda eşitlik ilkesine aykırılıklar: 39
Adalete erişim hakkı ihlalleri: 28
Açlık grevleriyle ilgili kayıtlar: 6
Yaşam hakkına yönelik ihlaller: 3
İHD'nin açıklamasına göre Marmara Bölgesi'nden 880, bölge dışındaki hapishanelerden 4 ihlal kaydedildi; internet taramalarında tespit edilen 15 ihlalle toplam 899'a ulaşıldı.
Sayılar, Türkiye'deki tüm cezaevlerinde meydana gelen ihlaller toplamını değil, derneğin ikayıt altına alabildiği Marmara Bölgesindeki vakaları kapsıyor.
Diş tedavisi için bir yıl bekleyen mahpuslar
Rapordaki sağlık hakkı ihlallerini açıklayan Meral Nergis Şahin, mahpusların diş tedavisine erişiminde bile bir yıla varan bekleme süreleriyle karşılaştıklarını belirtti.
Sağlık hizmetlerine erişim sorunları, hapishanelerde yeterli ve sağlıklı beslenme, temiz su, hijyen ve kişisel bakım ihtiyaçlarının karşılanmamasıyla birlikte raporun en geniş ihlal alanlarını oluşturdu.
İHD, iletişim hakkı ihlalleri ve tecrit uygulamalarının da önemli bir sorun olmaya devam ettiğini bildirdi.
Üç içinde cezaevlerinde 7 mahpus öldü
Raporun sonuçlarını aktaran Gülseren Yoleri, inceleme döneminde biri Marmara Bölgesi'nde, 6'sı diğer bölgelerdeki hapishanelerde olmak üzere yedi mahpusun yaşamını yitirdiğini bildirdi.
Yoleri'nin verdiği bilgilere göre bu ölümlerin 2'si intihar, 1'i açlık grevi, 2'si hastalıkla bağlantılıydı. 2 ölüm ise şüpheli olarak kaydedildi.
Şüpheli ölüm iddialarının adli soruşturma sonuçları ayrıca açıklanmış değil.
Kapasite aşımı 130 bini geçti
İHD'nin açıkladığı verilere göre Türkiye hapishanelerinde 1 Ekim 2026 itibarıyla 21 bin 179'u kadın, 4 bin 949'u çocuk ve 7 bin 20'si 65 yaşın üzerinde olmak üzere toplam 434 bin 337 mahpus bulunuyor.
Raporda, 1 Temmuz'da 123 bin 247 olan kapasite fazlası mahpus sayısının 1 Ekim'de 130 bin 33'e yükseldiği belirtildi.
Gülseren Yoleri, mahpus sayısının ve hak ihlallerinin artmaya devam ettiğini belirterek sorunların giderilmesi için yetkililerin gerekli önlemleri almadığını savundu.
İHD, mahpus haklarına yönelik ihlallerin kamuoyuna duyurulmasını ve bunların önlenmesi için hukuki ve toplumsal denetimin güçlendirilmesini istedi.
(AEK)
