İnsan Hakları Derneği (İHD) birçok kentte hasta tutsak ve insan hakları savunucusu Hatice Onaran’ın durumuna dikkat çekmek için açıklama gerçekleştirdi. Yapılan açıklamalarda Hatice Onaran’ın durumuna dikkat çekilerek, bir an önce serbest bırakılması çağrısı yapıldı.
İHD İstanbul Şubesi, tutsaklara para gönderdiği gerekçesiyle tutuklanan İHD üyesi Hatice Onaran için Gebze Adliyesi önünde açıklama yaptı. "Hak savunucularına yönelik yargı baskısına son! Hatice Onaran yalnız değildir" pankartın açıldığı açıklamada sık sık "Hatice Onaran yalnız değildir" sloganları atıldı.
"Çıplak arama ve şiddet bir hak ihlali değil, insanlık suçudur"
Açıklama metnini İHD İstanbul Şube Genel Sekreteri Jiyan Kaya okudu. Metinde şu ifadeler yer aldı:
Hasta mahpuslara özgürlük
İnsan hakları savunucusu Hatice Onaran, 2024 yılının Ekim ayından bu yana Gebze Kadın Kapalı Hapishanesinde tutulmaktadır. Hatice Onaran hakkında İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından “Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkındaki Kanuna Muhalefet” iddiasıyla yargılama gerçekleştirilmiş ve 4 yıl 2 ay hapis cezası verilmiştir.
Hatice Onaran, uzun yıllardır insan hakları mücadelesi yürüten ve İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi Hapishane komisyonun aktif bir üyesidir. Hatice arkadaşımız barışçıl ve meşru insan hakları faaliyetleri kapsamında hasta ve yoksul mahpuslarla sürekli dayanışma içerisinde olmuş; mahpusların temel ihtiyaçlarının karşılanmasına destek vermiştir.
Mahkûmiyet kararına gerekçe yapılan eylem ise hapishanede bulunan, aralarında eski eşinin de olduğu 10 hasta mahpusa 200 TL, 250 TL, en yüksek 450 TL gibi küçük miktarlarda para yatırmış olmasıdır. Hapishanedeki birçok mahpus yoksul ailelere mensuptur ve bu paralarla kantinden temel ihtiyaçlarını (ekmek, su, kahvaltılık ve kişisel bakım ürünleri) karşılamaktadırlar.
Oysa yürürlükteki mevzuata göre mahpuslar adına ceza infaz kurumu hesaplarına yatırılan paraların kullanımı ve tasarrufu tamamen hapishane idaresinin denetimi ve yetkisi altındadır. Kullanımı sıkı biçimde düzenlenmiş ve idarenin kontrolünde olan bu tür ödemelerin yargılamaya konu edilerek; “terörün finansmanı” olarak değerlendirilmesi hukukun keyfi ve amacından sapmış biçimde uygulanması anlamına gelmektedir.
Ayrıca 6415 sayılı Kanun’un amacı ve ruhu dikkate alındığında, bireysel insani dayanışma kapsamında yapılan ve hapishane idaresinin denetiminde harcanan bu tür küçük tutarlı yardımların kanunun kapsamına sokulması açık bir ölçüsüzlük teşkil etmektedir. Hatice Onaran, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasıyla, Türkiye Cumhuriyeti’ne bağlı bir hapishanenin resmi hesaplarına, tamamen şeffaf biçimde para yatırmıştır. Ortada gizlilik, örgütsel talimat ya da yasa dışı bir finansal ağ söz konusu değildir. Ancak bugün mesele yalnızca hukuki tartışma değildir. Hatice Onaran’ın sağlık durumu hayati risk taşımaktadır.
Onaran’ın kolon kanseri öyküsü bulunmaktadır ve %79 oranında engelli raporuna sahiptir. Hapishaneye konulmasının ardından düzenli tedavi ve kontrolleri aksamış; sağlık durumu kötüleşmiştir. Son yapılan PET taramasında karın bölgesinde yeni lezyonlar (nodüller) tespit edilmiştir. Türkiye İnsan Hakları Vakfı bünyesinde Adli Tıp Uzmanı Prof. Dr. Ümit Biçer’in ön değerlendirmesine göre, kanserin nüksettiği ve mevcut hapishane koşullarının yaşamı tehdit eden bir durum oluşturduğu belirtilmiştir.
Kesin tanı amacıyla 5 Ocak 2026 tarihinde biyopsi yapılmıştır. Ancak hastaneye sevk ve geri dönüş koşulları, kanser hastası ve ağır engelli bir kişi açısından son derece ağır ve insan onuruna aykırıdır. Hatice arkadaşımız, hapishaneye bir saatten fazla uzaklıktaki Kocaeli Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edilmiş; biyopsi sonrası ağrı içinde olmasına rağmen kelepçeli biçimde bekletilmiş ve ring aracında tutulmuştur. Bu koşullar, ağır hasta bir mahpus için kabul edilemezdir.
Hatice Onaranile ilgili sağlık durumu nedeniyle infazının ertelenmesi ile ilgili iki başvuru yapılmıştır. İlk infaz erteleme başvurusu reddedilmiş; ikinci infaz erteleme başvurusu ile ilgili halen bir karar verilmemiştir. İnsan Hakları Derneği ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı tarafından Adalet Bakanlığı ve hapishane idaresine yapılan başvurular ise bugüne kadar olumlu bir sonuç doğurmamıştır.
Birleşmiş Milletler’in Mahpuslara Muameleye İlişkin Asgari Standart Kuralları (Nelson Mandela Kuralları) açık hüküm içermektedir:
Kural 24: Mahpusların sağlık hizmetlerinden toplumla eşit standartlarda ve ayrımcılık olmaksızın yararlanması devletin sorumluluğundadır.
Kural 27: Cezaevleri acil durumlarda derhal tıbbi bakım sağlamalı, uzman tedavi gerektiren durumlarda mahpuslar uygun sağlık kurumlarına sevk edilmelidir.
Hatice Onaran’ın tutulduğu hapishanede yeterli sağlık altyapısı bulunmamaktadır. Hastaneye sevk koşulları ise kanser tedavisi gören bir hasta için uygun değildir. Nitekim Onaran’a önleyici kemoterapi tedavisi başlanmış ve ilk kemoterapi 10 Şubat 2026 tarihinde uygulanmıştır. Kemoterapi sırasında Hatice Onaran’ın kelepçeli bir şekilde tutulduğu; bu sürecin yaklaşık üç buçuk saat sürdüğü ve bu sırada hasta mahremiyetine aykırı bir şekilde jandarma personelinin de tedavi sırasında dışarı çıkmadığı Hatice Onaran tarafından son avukat görüşünde aktarılmıştır.
Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 2. (yaşam hakkı) ve 3. (işkence ve kötü muamele yasağı) maddeleri kapsamındaki yükümlülükleri dikkate alındığında, mevcut koşullar ciddi hak ihlali riski doğurmaktadır. Yetkili makamların gerekli önlemleri almaması halinde yaşam hakkının ihlali söz konusu olabilecektir. Bu nedenlerle hasta mahpus Hatice Onaran’ın hayatı risk altındadır.
Hatice Onaran hakkında gerçekleştirilen infaz erteleme başvurusunun derhal kabul edilmesi; gerekli sağlık raporlarının ivedilikle alınması ve tahliyesinin sağlanması hem iç hukuk hem de Türkiye’nin taraf olduğu mahpusların haklarını güvence altına alan uluslararası sözleşmeler gereğince zorunludur.
İnsan Hakları Derneği Merkezi Hapishane komisyonu olarak bir kez daha Hatice arkadaşımız ve bütün hasta mahpusların serbest bırakılması için yetkililerin sorumlu davranmasını talep ediyoruz.
Şırnak
İHD Şırnak Şubesi Hapishaneler Komisyonu, dernek binasında basın toplantısı düzenledi. ÖHD Şubesi Şubesi açıklamaya destek verdi. Toplantıda ortak basın metnini İHD Şırnak Şube Eşbaşkanı Ruken Üstün okudu.
İzmir
İHD İzmir Şubesi, insan hakları savunucusu ve hasta tutsak Hatice Onaran’ın serbest bırakılması talebiyle dernek binasında basın toplantısı düzenledi. "Hasta mahpuslar ölüyor. Susma, suça ortak olma" pankartının açıldığı açıklamada ortak basın metnini İHD İzmir Şube Eşbaşkanı Zilan Gümüş okudu.
Hatice Onaran'ın kolon kanseri gibi daha birçok ciddi rahatsızlığının olduğunu ifade eden Zilan Gümüş, "Yetkili makamların gerekli önlemleri almaması halinde yaşam hakkının ihlali söz konusu olabilecektir. İnsan Hakları Derneği Merkezi Hapishane Komisyonu olarak bir kez daha Hatice arkadaşımız ve bütün hasta mahpusların serbest bırakılması için yetkililerin sorumlu davranmasını talep ediyoruz" dedi.
Batman
İHD Batman Şubesi, dernek binasında yaptığı açıklamaya Emek ve Demokrasi Platformu bileşenleri de katıldı. Açıklamayı Avukat Halil İbrahim Altunkaynak okudu. Altunkaynak, "Hapishaneye konulmasının ardından düzenli tedavi ve kontrolleri aksamış; sağlık durumu kötüleşmiştir. Son yapılan PET taramasında karın bölgesinde yeni lezyonlar (nodüller) tespit edilmiştir" dedi.
Siirt
Siirt İHD Şubesi de Hatice Onaran için dernek binası önünde açıklama yaptı. "Mirov bi mafên xwe mirovin, İnsan haklarıyla insandır" pankartının açıldığı açıklama metnini İHD yöneticisi Nezahat Celen okudu.
Nezahat Celen, "Bu sürecin yaklaşık üç buçuk saat sürdüğü ve bu sırada hasta mahremiyetine aykırı bir şekilde jandarma personelinin de tedavi sırasında dışarı çıkmadığı Hatice Onaran tarafından son avukat görüşünde aktarılmıştır" diye konuştu.
Diyarbakır
İHD Diyarbakır Şubesi hasta tutsak ve insan hakları savunucusu Hatice Onaran’ın serbest bırakılması için şube binasında açıklama yaptı. İHD Hapishane komisyonu üyesi Esra Saçaklıdır tarafından okunan metinde, Hatice Onaran’ın sağlık problemine dikkat çekildi.
Dersim
İHD Dersim Şubesi, dernek binasında yapılan açıklamada İHD Dêrsim Şube Eşbaşkanı Nurşat Yeşil konuştu.
Urfa
İHD Urfa Şubesi, hasta tutsak Hatice Onaran’ın serbest bırakılması çağrısı ile şube binasında açıklama yaptı. Basın metnini İHD Riha Şubesi Eşbaşkanı Songül Arpa okudu.
Songül Arpa, Hatice Onaran hakkında gerçekleştirilen infaz erteleme başvurusunun derhal kabul edilmesi gerektiğini belirterek, "Gerekli sağlık raporlarının ivedilikle alınması ve tahliyesinin sağlanması hem iç hukuk hem de Türkiye’nin taraf olduğu mahpusların haklarını güvence altına alan uluslararası sözleşmeler gereğince zorunludur" dedi.
Adana
İHD Adana Şubesi, hasta tutsak Hatice Onaran'a dair dernek binalarında açıklama yaptı. "İnsan hakları savunuculuğu suç değildir. Hasta mahpus Hatice Onaran serbest bırakılsın" yazılı pankartın açıldığı açıklamada ortak basın metnini İHD Adana Şube Başkanı Yasemin Dora Şeker okudu. Hatice Onaran'ın durumuna dikkat çeken Yasemin Dora Şeker, "Hatice Onaran derhal serbest bırakılsın. Hasta mahpuslara özgürlük" dedi.
Mersin
İHD Mersin Şubesi, bir açıklamayla hasta tutsak Hatice Onaran'ın durumuna dikkat çekti. Açıklamada ortak basın metnini İHD Mersin Şubesi Hapishaneler Komisyonu Sözcüsü Muammer Derince okudu. Derince, Hatice Onaran'ın durumuna dikkat çekerek serbest bırakılmasını istedi.
Hatay
İHD Hatay Şubesi de insan hakları savunucusu Hatice Onaran'ın durumuna dikkat çekmek amacıyla dernek konteynerinin önünde açıklama yaptı.
Açıklamada basın metnini İHD Hatay Şubesi Eşbaşkanı Mürsel Tonguç Salmanoğlu okuyarak, özgür talebinde bulundu. Hatay'ın İskenderun ilçesinde İHD İskenderun Şubesi insan hakları savunucusu Hatice Onaran'ın durumuna dikkat çekerek, serbest bırakılmasını istedi. Açıklamada basın metnin okuyan İHD Merkezi Hapishaneler Komisyonu Üyesi Avukat Mehtap Sert, Hatice Onaran'ın insan hakları savunucusu ve hasta tutsak olduğuna işaret ederek, tahliye edilmesini istedi.
Ankara
İnsan Hakları Derneği (İHD) Ankara Şubesi, Gebze Kadın Kapalı Cezevi'nde bulunan hasta tutsak ve insan hakları savunucusu Hatice Onaran'ın serbest bırakılması için şubenin dernek binasında açıklama yaptı. Açıklamayı İHD Ankara Şube yöneticisi Kezban Kalın yaptı. Kalın, "Hatice arkadaşımızın ve bütün hasta mahpusların serbest bırakılması için yetkililerden sorumlu davranmasını talep ediyoruz" dedi.
Van
İnsan Hakları Derneği (İHD) Van Şubesi, Kolon kanseri olup ve yüzde 79 engelli raporu olan Hatice Onaran için binasında basın açıklaması gerçekleştirdi. Açıklamada, basın metnini İHD Wan Şube Yöneticisi ve Merkezi Hapishane Komisyonu Üyesi Av. Sedat Kula okudu. Kula, Hatice Onaran'ın toplamda 4 yıl 2 ay hapis cezasından muaf olması için derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu.
Hakkari
İnsan Hakları Derneği (İHD) Hakkari Şubesi hasta tutsak Hatice Onaran'ın durumuna ilişkin Hakkari'nin Yüksekova ilçesinde basın açıklaması gerçekleştirdi. Açıklamaya İHD, TUHAY-DER yöneticileri yanı sıra çok sayıda kişi katıldı. Basın metnini İHD Colemêrg Eşbaşkanı Sibel Çapraz okudu. Sibel Çapraz, Hatice Onaran’ın sağlık durumunun giderek kötüleştiğini ifade ederek, serbest bırakılmasını istedi.
(AB)
