HRW: “Çocukları onlarca yıl hapsetmek ters tepebilir”
İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) bugün yaptığı açıklamada, Türkiye’de yeni kabul edilen ve suç işlediğine karar verilen çocuklara ağır hapis cezaları öngören bir yasanın çocuklara zarar vermesinin muhtemel olduğunu ve Türkiye'nin politikalarını uluslararası normlardan daha da uzaklaştırdığını belirtti.
Çocukların ceza sorumluluğunu ağırlaştıran kanun teklifi TBMM’de kabul edildi
"Çocuklar yetişkinler gibi cezalandırılmamalı"
18 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren yasa, mahkemelere 12 yaş ve üzeri çocuklara 27 yıla kadar, 15 yaş ve üzeri çocuklara ise müebbet hapis cezası verme yetkisi tanıyor.
14 yaşından küçük çocuklara cezai yaptırım uygulamak ve çocukları yetişkinlermiş gibi cezalandırmak, uluslararası çocuk hakları standartlarını ihlal eder. Yasa ayrıca, çocuk hükümlülerin, kendileri için uygun olan çocuk eğitimevleri yerine çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında tutulmasını öngörüyor. Türkiye, bunun yerine çocuk adalet sistemini en iyi uluslararası standartlarla uyumlu hale getirecek reformlar yapmalıdır.
İnsan Hakları İzleme Örgütü Çocuk Hakları Direktör Yardımcısı Bill Van Esveld, şunları söyledi:
“Bir çocuğun işlediği her ağır suç ciddi bir karşılık gerektirir; ancak çocukları onlarca yıl hapsetmek ne adildir ne de etkilidir. Bu yaklaşım zararlı ve ters tepebilir. Çocuk adaleti standartları, çocukların gelişme ve kendilerini değiştirme kapasitesine sahip olduğunu ortaya koyan bilimsel verilere dayanır; bu nedenle çocuklar yetişkinler gibi cezalandırılmamalıdır."
"Çocuklar için ölümcül olabilir"
İnsan Hakları İzleme Örgütü açıklamasında çocuklara yetişkin muamelesi yapmak, uluslararası hukukun çocuk adaletine yüklediği rehabilitasyon ve toplumla yeniden bütünleşme amacıyla bağdaşmadığına yer verdi.
İnsan Hakları İzleme Örgütü, suça karşılık olarak çocuklara ağır hapis cezaları verilmesine odaklanmanın, kamu güvenliği için gerekli diğer adımların gözden kaçmasına da yol açtığını belirtti.
Kanıtlar, çocuklara suçlu muamelesi yapmanın toplum güvenliğini artırmadığını ve çocuk odaklı rehabilitasyon sistemlerinin zararı önlemede daha ağır cezalara kıyasla daha etkili olduğunu göstermektedir. Çocuk Hakları Komitesi, "çocuğun onur ve değer duygusunu" güçlendiren sistemler uygulamaya konulduğunda "çocuklar tarafından işlenen suç oranının azalma eğiliminde olduğunu" tespit etmiştir. İsveçli sivil toplum kuruluşlarından oluşan bir koalisyon çocukları hapsetmenin yerine uygulanabilecek 100 seçenek belirlendi. Bunların arasında daha güçlü sosyal hizmetler, daha iyi ruh sağlığı hizmetleri, okul temelli destek, suç örgütleri tarafından istismar edilen çocuklara yönelik hedefli yardım ve aileler ile topluluklara sağlanacak etkili destek de yer alıyor. Hapsedilmenin çocukların zihinsel ve fiziksel gelişimine verdiği uzun vadeli zarar iyi belgelenmiştir; araştırmalar, en ağır vakalarda hapsedilmenin çocuklar için ölümcül olabileceğini ortaya koymaktadır.
"Hukuku da göz ardı etmektir"
Van Esveld, “Çocukları yetişkinmiş gibi cezalandırmak, yıllara dayanan bilimsel bulguları olduğu kadar uluslararası hukuku da göz ardı etmektir. Türkiye hükümeti bu yasayla hem kamu güvenliği hem de çocuk hakları açısından geriye doğru bir adım attı" dedi.
(FY)
