Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Haziran 2025’te yaptığı açıklamada rahim ağzı kanserine karşı koruyucu olan HPV aşısının yıl sonuna kadar ulusal aşı takvimine alınacağını duyurmuştu. Ancak aradan geçen zamana rağmen bu yönde somut bir adım atılmadı.
Mücadele sonuç verdi, Memişoğlu duyurdu: HPV aşısı 2025 sonunda ücretsiz
HPV aşısında önemli uyarı: İki suşlu aşı önemli ama yeterli değil
Dünya genelinde HPV aşısı 149 ülkede rutin aşılama programında yer alıyor. Bu ülkelerin 54’ünde aşı, kız ve erkek çocuklarına ücretsiz olarak uygulanıyor. Türkiye’de ise iki sağlık bakanı değişmesine rağmen HPV aşısı hâlâ ulusal aşı takvimine dahil edilmedi.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre, HPV aşısının yaygın uygulanmasıyla önümüzdeki 100 yıl içinde 60 milyon rahim ağzı kanseri vakası ve 45 milyon ölüm önlenebilir. Global HPV Önleme Politika Atlası’na göre Türkiye’de rahim ağzı kanserine yönelik birincil önleme çalışmaları yalnızca %3,12 seviyesinde.
Türkiye’de 2007 yılında piyasaya giren HPV aşısı, 2008’de 248 TL’den satışa sunulmuştu. Dokuzlu aşının 2025 yılı itibarıyla eczane fiyatı ise 5 bin ile 9 bin TL arasında değişiyor. Özel sağlık kuruluşlarında bu rakamlar daha da artabiliyor. Artan enflasyon, HPV aşısını birçok kişi için erişilemez hale getiriyor.
Belediyelerin aşılama girişimleri yarıda kaldı
Ulusal düzeyde bir ilerleme sağlanamayınca, İstanbul ve Ankara başta olmak üzere bazı büyükşehir belediyeleri ücretsiz HPV aşı kampanyaları başlattı. Mart 2024’te Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin öncülüğünde başlayan kampanyaya İstanbul, Çanakkale, Denizli ve Muğla belediyeleri de katıldı.
Ancak Sağlık Bakanlığı’nın “ücretsiz aşılama yapılacağı” yönündeki açıklamalarının ardından bu belediyelerin kampanyalarını durdurduğu görüldü. 2026 yılına yönelik herhangi bir HPV aşılama planlaması bulunmuyor ve belediyelerin internet sitelerindeki başvuru sayfaları da kapatıldı.
“Aşılama devletin sorumluluğudur”
Konuya ilişkin bianet'e konuşan Eczacı Cem Kılıç, HPV aşısı için yürüttüğü ücretsiz aşılama kampanyasını neden sonlandırdıklarını şu sözlerle anlattı:
“Türkiye’de her yıl yaklaşık 1250 kadın rahim ağzı kanseri nedeniyle hayatını kaybediyor. Bakanlığın aşılama programını başlatacağını söylediği tarihten bu yana yaklaşık 5 bin kadın bu hastalık yüzünden öldü. Bu sayı, yıllık kadın cinayetlerinin üç-dört katı. Bir eczacı olarak aşı bağışı kampanyası başlatmıştım. Bir buçuk yılda bin doz aşı yapabildik ama bu çok yetersizdi. Kampanyamız ‘askıda aşı’ gibi algılandığı için yetkililerin sorumluluğunu hafiflettiğini gördük ve sonlandırdık. Amacım devletin sorumluluğunu hatırlatmaktı.”
“Koruyucu sağlık hizmeti olarak görülmüyor”
Türk Tabipleri Birliği’nden Dr. İncilay Erdoğan ise HPV aşısının ulusal aşı takvimine alınmamasının temel nedenini şöyle açıkladı:
“HPV aşısı devlet tarafından koruyucu sağlık hizmeti olarak değil, tedavi gideri olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle aşı takvimine dahil edilmiyor.”
Erdoğan, son yıllarda bu boşluğu bazı belediyelerin doldurmaya çalıştığını belirterek, “Belediyeler, devletin asli sorumluluğunda olması gereken bir hizmeti üstlenmek zorunda kalıyor” dedi.
Hukuki mücadele
Boyun Eğmeyen Kadınlar ve Öncü Çocuklar Derneği, 2020 yılında HPV aşısının geri ödeme kapsamına alınması için hukuki süreç başlattı. Dernek yetkilileri, ilk iki yıl SGK’ya yapılan başvurular sonucunda aşı ücretlerinin geri ödendiğini, ancak sonrasında uygulamanın değiştiğini ifade etti. Güncel durumda benzer davaların reddedildiği ve başvuru yapanlardan vekâlet ücretleri talep edildiği belirtiliyor.
“Aşı, kanser tedavisinden çok daha ucuz”
Dr. Erdoğan, HPV aşısının maliyet-etkinliğine dikkat çekerek şunları söyledi:
“Sadece üç haftalık bir kanser ilaç tedavisi 60–70 bin lirayı bulabiliyor. Oysa HPV aşısı çok daha düşük bir maliyetle kanseri önleyebiliyor.”
HPV aşısının yalnızca kadınları koruduğu yönündeki algının da yanlış olduğuna vurgu yapan Erdoğan, virüsün çoğunlukla erkekler tarafından taşındığını ve ilk cinsel deneyimde bile bulaşabildiğini hatırlattı:
“Faturayı kadınlar ödüyor. Eğer bu virüs erkekleri öldüren bir virüs olsaydı, aşı çoktan ücretsiz olurdu.”
Dernek yetkilileri ise SGK’ya yazılı başvuru yapıldıktan sonra 60 gün içinde yanıt alınamaması durumunda dava açma hakkı doğduğunu hatırlatıyor ve bu hukuki mücadelenin yalnızca bireysel değil, toplumsal açıdan da kritik olduğunu vurguluyor.
Ne olmuştu?
Kasım 2022’de dönemim Sağlık Bakanı Fahrettin Koca da HPV aşısının ücretsiz olacağı yönünde açıklama yapmıştı. Ancak, “ücretsiz aşı” uygulaması hayata geçmemişti. Aşıya zam gelmişti. Sağlık Bakanı Memişoğlu 13 Haziran'da yaptığı açıklamada aşının 2025 sonu itibarı ile ücretsiz olacağını duyurdu.
TIKLAYIN- HPV aşısı, rahim ağzı kanserini yüzde 90'a yakın önlüyor
HPV hakkında
Human Papillomavirus olarak bilinen HPV, rahim ağzı kanserine ve genital bölgede siğillere sebep olabilen bir virüstür.
Dünya genelinde cinsel yolla bulaşan en yaygın hastalık olarak biliniyor.
HPV virüsünün 200’den fazla tipi vardır. Bu tipler, kişilerde kansere sebep olma potansiyellerine göre yüksek riskli ve düşük riskli HPV tipleri olarak ikiye ayrılırlar.
Sıklıkla görülen yüksek riskli HPV virüs tipleri:
HPV 16, HPV 18, HPV 31, HPV 33, HPV 45, HPV 52, HPV 58
Sıklıkla görülen düşük riskli HPV virüs tipleri:
HPV 6 ve HPV 11
Düşük riskli HPV tipleri kişilerde genital siğillere sebep olurken, yüksek riskli grupta yer alan ve vücutta inatçı enfeksiyonlara yol açan HPV türleri ise tedavi edilmediği taktirde uzun vadede kanser gelişimine yol açabilir.
Dirençli HPV enfeksiyonlarının yol açtığı kanserler arasında rahim ağzı (serviks), vulva, vajina, makat (anüs), penis, ağız, boğaz, ses telleri ve akciğer kanserleri sayılabilir.
HPV, cinsel ilişki yoluyla bulaşabildiği gibi tam bir cinsel birlikteliğin olmadığı çok yakın fiziksel temas ile de bulaşabilir. Bu nedenle HPV, aktif cinsel yaşamı olan bireylerde daha sık görülebilir.
HPV aşısı, genital siğillere ve rahim ağzı kanserine neden olan HPV virüsüne karşı koruma sağlar.
HPV aşıları; öncellikle henüz cinsel ilişki yaşamamış 9 ila 26 yaşları arasındaki kadınlar için önerilir.
HPV aşısında yaş sınırı yoktur fakat 40’lı yaşlara kadar aşının uygulanması bireylerin sağlığı için önemlidir.
Kaynak: Türk Tıbbi Onkoloji Derneği
HPV aşısı ile toplumsal bağışıklık sağlamak mümkün mü?
(EB/EMK)
