Hollanda Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz-Zegerius, 8 Ekim Perşembe günü parlamentoda yapılan savunma bütçesi görüşmelerinde Rusya'yı Hollanda'nın düşmanı ilan etti. Yeşilgöz'ün açıklamasına Rusya'nın Lahey Büyükelçiliği sert tepki gösterdi. Büyükelçilik, Hollanda hükümetinden bakanın sözlerini resmen onaylamasını ya da bu sözlerden uzak durduğunu açıklamasını istedi.
"Barıştan çok uzağız"
Liberal sağcı Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD) lideri Yeşilgöz, Rusya'nın NATO ile çatışmaya hazırlandığını ileri sürerek Hollanda'nın askeri gücünü artırması gerektiğini savundu.
Yeşilgöz, parlamentodaki konuşmasında şöyle dedi:
“Rusya artık sadece saldırgan değil. Bu, benim ağzımdan bundan böyle pek sık duymayacağınız bir örtmece. Rusya bizim düşmanımızdır. Hayır, bu savaşta olduğumuz anlamına gelmiyor. Ama kaygısız bir barıştan da çok uzağız.”
Savunma Bakanı, Rusya'nın Avrupa'daki faaliyetlerindeki artışı gerekçe göstererek Hollanda'nın tehdit karşısında safça davranamayacağını söyledi.
Yeşilgöz'ün sözleri, Rusya'yı "Ukrayna'ya saldıran" devlet olarak tanımlayan mevcut söylemin ötesine geçerek Hollanda ile Rusya arasındaki ilişkiyi doğrudan düşmanlık kavramıyla ifade etmesi bakımından dikkat çekiciydi.
Rusya: "Hükümet bu sözlerin arkasında mı?"
Rusya'nın Lahey Büyükelçiliği, Yeşilgöz'ün açıklamasının ardından yayımladığı bildiride Hollanda hükümetinden doğrudan yanıt istedi.
Büyükelçilik, bakanın açıklamasının bütün kabinenin tutumunu yansıtıp yansıtmadığını sorarak şu ifadeyi kullandı:
“Bu açıklamalar Rusya ile doğrudan askeri çatışmaya yönelişin resmî ilanı olarak mı değerlendirilmelidir?”
Rusya'nın diplomatik temsilciliği, Yeşilgöz'ün sözlerini Hollanda'nın Moskova ile çatışma politikasının göstergesi olarak yorumladı:
“Sayın Yeşilgöz-Zegerius, Rusya'yı kamuoyu önünde Hollanda'nın 'düşmanı' olarak damgalayarak Lahey'in yıkıcı çatışma çizgisine bağlılığını bir kez daha gösterdi. Aslında ülkemizle silahlı bir çatışmayı kışkırtma arzusunu utanmazca açığa vurdu.”
Büyükelçilik açıklamasında Rusya'ya yönelik tehditleri kabul etmeyeceklerini de belirtti:
“Rusya'ya tehdit ve ültimatom diliyle hitap edilmesine yönelik girişimlere tahammül etmeyeceğiz. Rusya Federasyonu'nun güvenliğine ve egemenliğine yönelik her türlü saldırı girişimi derhal, hızla ve ezici bir karşılıkla karşılanacaktır.”
Yeşilgöz: "Savaşta değiliz, ancak savaşa hazır olmalıyız"
Savunma Bakanı, konuşmasında Rusya'nın Batı toplumlarının dayanıklılığını sınadığını öne sürdü.
“Rusya, bizimki de dahil olmak üzere Batı toplumunu sınamaktadır” diyen Yeşilgöz, istihbarat servislerinin olası bir Rusya-NATO çatışması konusunda uyarılarda bulunduğunu belirtti:
“İstihbarat ve güvenlik servisleri, Rusya'nın NATO ile olası bir çatışmaya hazırlandığı konusunda boşuna uyarıda bulunmuyor. Bu nedenle tetikte ve dayanıklı olmamız gerekiyor.”
Yeşilgöz, Hollanda birliklerinin Estonya'da yürüttüğü askeri eğitimleri de bu hazırlığın bir parçası olarak gösterdi. Hollandalı askerlerin Estonya'da bulunmasının Rusya'ya NATO'nun doğu sınırlarını savunmaya hazır olduğu mesajını verdiğini söyledi.
“Güvenlik artık kendiliğinden var olan bir durum değil. Gerçeklik kendisini bize dayattı.”
Savunma Bakanı, Hollanda'nın yalnızca Rusya'yı caydırabilecek değil, gerektiğinde savaşabilecek askeri kapasiteye de sahip olması gerektiğini savundu.
“Putin gibi, iyi bir sohbete ve bir fincan kahveye açık olmayan bir düşmanınız varsa, birlikte güçlü durduğunuzu da göstermek zorundasınız.”
Yeşilgöz bu gerekçelerin ardından yeni bütçede savunma harcamalarının daha da artırılmasını istedi.
Hollanda hükümetinin politikası değişiyor mu?
Yeşilgöz'ün açıklamaları Hollanda medya ve siyaset dünyasında da yankı buldu. Kamu yayıncısı NOS, Rusya'ya uzun süredir bu kadar açık biçimde “düşman” olarak hitap edilmediğini belirtti.
Ancak, parlamento görüşmeleri arasında, NOS'a yaptığı açıklamada Yeşilgöz kullandığı yeni ifadenin hükümetin güvenlik politikasında ani bir değişiklik anlamına gelmediğini söyledi.
“Rusya'nın kendisini düşman olarak ortaya koyduğu çok açık. Bu, savaşta olduğumuz ya da birdenbire tamamen farklı bir yaklaşım benimseyeceğimiz anlamına gelmiyor.”
Bakan, sabotaj faaliyetlerinin, insansız hava aracı olaylarının ve Avrupa ülkelerine yönelik yıldırma girişimlerinin arttığını öne sürdü. Rusya'nın NATO'nun dayanıklılığını sınadığını savundu.
Yeşilgöz'e göre değişen, Hollanda'nın izlediği politikadan çok, Rusya'nın oluşturduğu tehdidin açıkça adlandırılmasıydı.
Bakan, Ukrayna savaşının başlamasından bu yana Hollanda'nın savunma yatırımlarını artırdığını, Avrupa ülkeleriyle askeri işbirliğini güçlendirdiğini hatırlattı.
Askeri istihbaratın uyarıları
Yeşilgöz'ün çıkışı, Hollanda Askeri İstihbarat ve Güvenlik Servisi (MIVD) Başkanı Peter Reesink'in Rusya kaynaklı güvenlik tehditlerine ilişkin açıklamalarının ardından geldi.
Reesink, Rusya'yla bağlantılı olayların sayısının arttığını ve gerilimin daha fazla tırmanabileceğini belirterek, “Köşeye sıkışan kedinin ne yapacağı belli olmaz" uyarısında bulundu.
Ancak Reesink, 1 Ekim'deki değerlendirmesinde, Rusya'nın Ukrayna savaşının ardından NATO'yla bir çatışma başlatma niyetinde olduğuna ilişkin istihbarat bulunmadığını da söylemişti. Buna karşılık Rusya'nın siber saldırılar, sabotaj ve diğer örtülü faaliyetleriyle yürüttüğü hibrit savaşın küçümsenmemesi gerektiğini vurgulamıştı.
Hollanda hükümeti ise ağustosta iç istihbarat servisi AIVD ile askeri istihbarat servisi MIVD'nin yetkilerini genişletmeyi öngören bir yasa tasarısı hazırladı.
Rusya, Çin ve İran kaynaklı tehditlere karşı istihbarat servislerinin daha geniş yetkilerle donatılmasını amaçlayan tasarı, bağımsız denetim kuruluşlarının itirazlarıyla karşılaştı. Denetim yetkilileri, istihbarat faaliyetleri üzerindeki ön denetimin sınırlandırılmasının demokratik hukuk devleti açısından tehlike yaratabileceği uyarısında bulundu.
Yeşilgöz'ün Rusya'yı açıkça düşman ilan etmesi, Hollanda'nın savunma harcamalarını artırdığı, istihbaratın yetkilerini genişletmeye hazırlandığı ve NATO'nun doğu kanadındaki askeri varlığını güçlendirdiği bir döneme rastladı.
(AEK)
