Çorum’daki Hitit başkenti Hattuşa’da bulunan çivi yazılı tablet parçasının, Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’na göre tablet parçası, Hattuşa’daki Büyükkale kazılarında “E” binası yakınlarında bulundu. Bir yüzü korunmuş parça üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca bilimsel incelemeler yürütüldü.
İncelemeler sonucunda parçanın, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında yapılan Kadeş Barış Antlaşması’na ait olduğu tespit edildi.
Sığınanlara ilişkin hükümler yer alıyor
Yeni bulunan parçada, antlaşmanın 12-20. maddelerinde yer alan ve taraflardan birinin ülkesinden kaçarak diğer ülkeye sığınan kişilere nasıl davranılacağını düzenleyen hükümlerden satırlar bulunuyor.
Kırık ve eksik bölümleri bulunan tablette, okunabilen kısımlarda Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz ediliyor. Metinde, bu kişilerin evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler de yer alıyor.
Hattuşa’daki nüshalara yeni parça
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni, Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlendi. Antlaşmanın Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da 1906-1912 arasındaki ilk dönem kazılarında bulundu.
Bu parçalar bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında bulunuyor.
Yeni parça, antlaşmanın Hattuşa’daki kil tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalara katkı sağlıyor. Büyükkale’deki kazılarda antlaşmanın eksik diğer parçalarının da bulunması hedefleniyor.
Bakan Ersoy’dan açıklama
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, buluntuyu 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde sosyal medya hesabından duyurdu.
Ersoy, parçanın “bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlerine ait satırlar” içerdiğini belirtti. Evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadelerin de tablette yer aldığını aktardı.
Buluntunun Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihine ilişkin bilgi sunduğunu söyleyen Ersoy, “Barışın binlerce yıllık izini Anadolu’nun toprağında bulduk” dedi.
Ersoy, paylaşımında Filistin’e de değindi:
Binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu miras, insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Filistinli kardeşlerimiz başta olmak üzere, tüm insanların güven içinde, barış ve huzurla yaşayacağı bir gelecek diliyoruz.
Ersoy, kazı ekibi ve çalışmaya katılan bilim insanlarını da tebrik etti.
Kadeş Barış Antlaşması hakkında
Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında MÖ 13. yüzyılda imzalandı. Birleşmiş Milletler, MÖ 1269’a tarihlenen metni, günümüze ulaşan en eski barış antlaşmalarından biri olarak tanımlıyor.
Antlaşma, Hititler ile Mısır arasındaki uzun süreli çatışmaları sona erdirmeyi amaçlıyordu. Metinde kalıcı barış, karşılıklı saldırmazlık, yardımlaşma ve başka ülkeye kaçan kişilerin iadesine ilişkin hükümler yer alıyor.
Antlaşmanın Akadça ve çivi yazısıyla hazırlanmış nüshaları Hattuşa’da bulundu. Mısırca versiyonu ise Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlendi. Antlaşmanın bakırdan yapılmış bir kopyası, Türkiye tarafından 1970’te Birleşmiş Milletler’e armağan edildi ve BM Genel Merkezi’nde sergileniyor.
(VC)
