Türkiye hapishanelerindeki yabancı mahpusların yaşadığı sorunlar, ceza infaz sistemindeki hak ihlallerinin en görünmez alanlarından biri. Yabancı mahpuslar, yaşam hakkı dahil olmak üzere pek çok hak ihlalinin ve keyfi uygulamaların hedefindeler. Dil engeli ve ayrımcı uygulamalar nedeniyle hapishanelerde iki kat daha fazla mağduriyet yaşıyorlar.
Emek Partisi (EMEP) Antep Milletvekili Sevda Karaca, Türkçe bilmeyen mahpusların tercüman ücreti talep edilerek haberleşme hakkının engellenmesini Meclis gündemine taşıdı.
Ceza İnfaz Sistemi’nde Sivil Toplum Derneği’ne (CİSST) ulaşan mahpusların sorunlarını ileten Karaca'nın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’a verdiği soru önergesinde şu ifadeler yer aldı:
"Kendisi veya yakınları Türkçe bilmeyen bazı yabancı mahpuslar, haberleşme haklarının engellendiğini bildirmişlerdir. Aktarılana göre; anadillerinde gönderdikleri veya kendilerine gönderilen mektuplar için okuma komisyonu tarafından çevirmen ücreti talep edilmekte ya da Türkçe çevirisi bulunmaması gerekçesiyle yahut gerekçe belirtilmeden engellenmektedir."
Konuyu bianet'e değerlendiren Karaca, yabancı mahpusların yaşadığı ihlalleri şöyle aktardı:
"Haberleşme aracından mahrumlar"
"Dört duvar arasında bırakılmak istenen yabancı mahpuslar; zaten hukuki yardıma erişim ve dışarıyla irtibatın oldukça kısıtlı olduğu bu ortamda; mektup gibi en basit haberleşme aracından dahi 'tercüman yokluğu' gibi gerekçelerle mahrum bırakılıyor. Aileleriyle iletişimleri büyük ölçüde kısıtlanan mahpuslar için ağır bir yalnızlaşma ve psikolojik yıkım yaratılıyor.
"Kötü muamele ve ayrımcılık ise, şikâyet mekanizmalarına erişimin zorluğu nedeniyle çoğu zaman görünmez kalıyor. Yabancı mahpusların yaşadığı sorunlar, yalnızca 'yabancı' olmalarından değil; ceza infaz sisteminin temel hak ve özgürlükleri yok sayan, güvenlikçi ve cezalandırıcı karakterinden kaynaklanıyor.
"Ayrımcılığın ve şiddetin mekânları"
"Yabancı mahpusların haklarının güvence altına alınması, idarecilerin 'iyi niyetine' terk edilemeyecek kadar hayati önemde bir mesele olmanın yanında anayasal ve uluslararası yükümlülüklerin gereğidir. Hapishane ortamında hayati önemde olan iletişim ve haberleşme gibi temel bir hakkın gecikmeksizin garanti altına alınması; devletin koruması altına olan kişilerin tercüman gibi basit engellerle cezalandırılmasının ortadan kaldırılması elzemdir. Aksi halde hapishaneler, keyfiyetin, ayrımcılığın ve şiddetin mekânları olmaya devam edecektir."
Sorular
Karaca, Bakan Tunç’a şu soruları yöneltti:
- Yabancı uyruklu mahpus sayısı kaçtır? Bu mahpusların yaş ve cinsiyet dağılımı nedir?
- Hapishanelerde ücretli veya ücretsiz çevirmen desteği sağlanmakta mıdır, sağlanmakta ise hangi hapishanelerde hangi dillerde sağlanmaktadır?
- Yabancı mahpusların haberleşme hakkının garanti altına alınması için alınan uygulanan yöntemler nelerdir? Bu konuda mevzuat düzenlemesi bulunmakta mıdır?
- Türkçe bilmeyen veya anadillerinde haberleşmek isteyen mahpusların haberleşme hakkından yararlanabilmeleri için Bakanlığınızın ne tür çalışmaları bulunmaktadır?
(AB)
