İran devlet televizyonu, Ayetullah Ali Hamaney’in 28 Şubat 2026 Cumartesi günü gerçekleşen ABD-İsrail ortak saldırılarında öldüğünü 1 Mart 2026 Pazar günü duyurdu.
İran yönetimi 40 gün yas ilan edildiğini, kamu kurumlarında 7 gün süreyle kapanma uygulamasına gidileceğini açıkladı.
İran Devrim Muhafızları ise Hamaney'in ölümünün ardından İsrail'e ve bölgedeki ABD üslerine "kısa süre içerisinde" misilleme saldırısı başlatacağını kaydetti.
Dünya ise Hamaney’in öldürülmesine farklı tepkiler verdi.
Trump, İran halkına mesaj gönderdi
ABD Başkanı Donald Trump sosyal medyada Hamaney'in öldüğünü belirterek, bunun "İran halkının ülkelerini geri alması için en büyük fırsat" olduğunu söyledi. Bunun İranlılar ve Amerikalılar için "adalet" olduğunu ekledi.
Trump, "Bu, İran halkının ülkelerini geri alması için sahip olduğu en büyük fırsat. Duyduğumuza göre, İslam Devrim Muhafızları, ordu ve diğer güvenlik ve polis güçlerinin çoğu artık savaşmak istemiyor ve bizden dokunulmazlık arıyor" diye yazdı.
Devrim Muhafızları’nın açıklamasından sonra ise “Bunu yapmamaları gerekir, çünkü yaparlarsa, onları daha önce görülmemiş bir güçle vuracağız!” diyerek tehdit etti.
Pezeşkiyan: İntikam İran'ın meşru hakkı
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Hamaney'e yönelik suikastı "başta Şiiler olmak üzere dünyanın her yerindeki Müslümanlara karşı açık bir savaş" olarak nitelendirerek, İran'ın "intikamı görev ve meşru bir hak" olarak gördüğünü söyledi.
Pezeşkiyan, Hamaney'in ölümüne dair yayımladığı taziye mesajında, "İslam ümmetinin büyük komutanının suikastı, dünyanın her yerindeki Müslümanlara, özellikle Şiilere karşı açık bir savaştır." ifadelerini kullandı.
İran Cumhurbaşkanı "İran İslam Cumhuriyeti, bu suçun faillerine ve komutanlarına karşı kan dökmeyi ve intikam almayı görevi ve meşru hakkı olarak görmektedir." dedi.
Avrupalı liderler ABD ve İsrail'e bir şey diyemedi
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer Hamaney'in ölümüne dair haberlerden önce ABD-İsrail saldırılarını görmeden İran’ın saldırılarını eleştirdi. Üçlü yaptığı ortak açıklamada "İran'ın bölgedeki ülkelere yönelik saldırılarını şiddetle kınıyoruz. İran keyfi askeri saldırılarına son vermelidir" dedi.
Ayrıca, “Müzakerelerin yeniden başlatılmasını ve İran liderliğinin müzakere yoluyla bir çözüm aramasını talep ediyoruz” ifadelerini kullandı. Ölüm haberinin ardından da "Askeri saldırılara dahil olmadık ancak ABD, İsrail ve bölgedeki ortaklarımız da dahil olmak üzere uluslararası ortaklarımızla yakın temasımızı sürdürüyoruz." açıklaması geldi.
AB: Farklı bir İran'a giden açık bir yol var
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Hamaney'in ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybetmesi hakkında "İran halkı için yeni bir umut doğduğu ancak bunun bölgede istikrarsızlık riskini de beraberinde getirdiği" değerlendirmesini yaptı.
"Hamaney'in ölümüyle İran halkı için yeni bir umut doğdu. Geleceğin İran halkı tarafından sahiplenilip şekillendirilmesini sağlamalıyız." ifadelerini kullanan von der Leyen, bunun aynı zamanda bölgede istikrarsızlık riskini de beraberinde getirdiğini ve bölgeyi şiddet sarmalına sürükleyebileceğini kaydetmekle yetindi.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da Hamaney'in ölümünün ülke tarihinin "belirleyici anlarından" olduğunu söyleyerek, "Bundan sonra ne olacağı belirsiz. Ancak artık halkının daha fazla özgürlükle şekillendirebileceği farklı bir İran'a giden açık bir yol var." açıklamasını yaptı.
Putin: Uluslararası hukuku ihlal eden acımasız bir cinayet
Rusya Devlet Başkanı Vilademir Putin, Hamaney’in öldürülmesinin ‘insan ahlakının ve uluslararası hukukun tüm standartlarını ihlal eden acımasız bir cinayet’ olduğunu kaydetti.
Hem İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'a telgraf gönderen hem de taziye mesajı yayımlayan Putin "İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ve aile üyelerinin, insan ahlakı ve uluslararası hukukun tüm normlarının acımasızca ihlal edilmesiyle işlenen suikastı nedeniyle başsağlığı dileklerimi kabul edin. İçten taziyelerimi ve desteğimi Hamaney ailesi ve dostlarına, İran hükümeti ve halkına iletin." fadelerini kullandı.
Ukrayna'nın resmi X hesabı ise "Bir diktatörün ölümünden daha iyi bir şey yok" şeklinde bir paylaşım yaptı.
Kanada ve Avustralya da ABD-İsrail'in yanında
Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD'nin saldırılarını destekleyerek, "İran İslam Cumhuriyeti, Orta Doğu'daki istikrarsızlık ve terörün başlıca kaynağıdır, dünyanın en kötü insan hakları sicillerinden birine sahiptir ve nükleer silah edinmesine veya geliştirmesine asla izin verilmemelidir" dedi.
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese gazetecilere yaptığı açıklamada Hamaney için "yas tutulmayacağını" söyledi. Albanese, "Hamaney, rejimin balistik füze ve nükleer programından, silahlı vekil güçlere verdiği destekten ve kendi halkına karşı uyguladığı acımasız şiddet ve yıldırma eylemlerinden sorumluydu" dedi.
Sanders: Trump-Netanyahu'nun savaşı
Vermont Senatörü Bernie Sanders, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'yu kastederek, "Trump-Netanyahu savaşının anayasaya aykırı ve uluslararası hukuku ihlal eden bir savaş" olduğunu söyledi.
Sanders, “Bu durum ABD askerlerinin ve bölgedeki insanların hayatını tehlikeye atıyor. Vietnam ve Irak'ın yalanlarını yaşadık. Artık bitmek bilmeyen savaşlara son. Kongre derhal bir Savaş Yetkileri Kararı çıkarmalı” dedi.
Pehlevi fırsatı gördü
İran'ın son şahı Muhammed Rıza Pehlevi'nin oğlu ve sürgündeki İran veliaht prensi Rıza Pehlevi, Hamaney'in "tarih sayfalarından silindiğini" ve babasının tahtını gasp eden rejimin "fiilen sona erdiğini ve yakında tarihin çöplüğüne atılacağını" söyledi.
Pehlevi "Bu, büyük ulusal kutlamamızın başlangıcı; ancak yolun sonu değil. Teyakkuzda ve hazırlıklı olun. Sokaklarda kitlesel ve kararlı bir varlık gösterme zamanı çok yakın." dedi.
ABD'nin İranlı senatörü sevinçle karşıladı
ABD’de Demokrat Parti’nin Arizona Senatörü Yassamin Ansari, Kongre'deki tek İran kökenli Amerikalı üye olarak Hamaney'i "kötülüğün simgesi" olarak nitelendirdi ve "Kimse onun için yas tutmamalı, ölümü bir rahatlama oldu" dedi.
Ansari “Ancak tek bir adamı ortadan kaldırmak, acımasız bir rejimi yıkmaz. Sadece askeri güç, İran halkı için demokratik bir gelecek sağlamayacak ve bundan sonra ne olacağına dair ciddi bir plan yoksa ABD birliklerini daha da tehlikeye atma riski taşıyor. Bu büyüklükteki bir eylem strateji, açıklık ve güvenilir bir yol haritası gerektiriyor.” diye de ekledi.
Eski Temsilciler Meclisi Üyesi Marjorie Taylor Greene, Trump'ı yaşam maliyetinden ziyade İran'a odaklanmakla suçladı ve Cumartesi günkü saldırının "Önce Amerika" politikasıyla örtüşmediğini söyledi: "Siz bir milyardersiniz ve size oy veren İran halkı değil, Amerikan halkı milyarder değil."
Çin askeri operasyonların durdurulmasını istedi
Çin Dışişleri Bakanlığı ise "İran'ın dini liderine yönelik saldırısı ve öldürülmesi, İran'ın egemenliği ve güvenliğinin ciddi bir ihlalidir. BM Şartı'nın amaç ve ilkelerine, uluslararası ilişkilerdeki temel normlara aykırıdır. Çin bunu kesinlikle reddediyor ve şiddetle kınıyor. Askeri operasyonların derhal durdurulmasını, gergin durumun daha da tırmanmamasını ve Ortadoğu'da ve genel olarak dünyada barış ve istikrarın korunması için ortak çaba gösterilmesini talep ediyoruz." diye açıklama yaptı.
(HA)
