Halkların İklim Zirvesi, dünyanın dört bir yanından binlerce insanın katıldığı küresel iklim yürüyüşünün ardından dün (15 Kasım) başladı. Katılımcılar, zirve alanında açtıkları onlarca stantla ekolojik yıkımlara dikkat çekiyor, fosil yakıtları destekleyen ülkelerin politikalarına karşı doğanın haklarını ve yaşamı savunuyor.

Halkların İklim Zirvesi, küresel eylem yürüyüşüyle başladı
İlk günün programında iklim finansmanından Aliağa’daki ekokırımlara, Akdeniz’deki plastik kirliliğinden sendikaların iklim krizine karşı ortak tutumuna kadar pek çok konuya ilişkin etkinlikler, basın açıklamaları ve sunumlar yer aldı.
Düzenleyiciler, 2025’te Brezilya’nın Belém kentinde gerçekleşen Halkların İklim Zirvesi’ni Türkiye’de COP31’le eşzamanlı sürdürmelerini, Brezilya’daki ekibin Türkiye’deki ekibe verdiği desteğin mümkün kıldığını belirtti.

Halkların İklim Zirvesi programı
Brezilya’daki ekibe teşekkür mesajlarıyla başlayan zirvenin açılış konuşmasını Ecehan Balta yaptı:
Sırbistan’daki öğrencilerin, ABD’de otoriterleşmeye karşı sokaklara çıkanların, İspanya’da genel greve gidenlerin, Fransa’daki emekçilerin, Filistin’le dayanışanların ve dünyanın dört bir yanında toprağını savunanların mücadeleleri bize değişimin insanların birlikte hareket etmesiyle mümkün olduğunu hatırlatıyor. Onları selamlıyoruz. Bir kez daha görüyoruz; bize düşen, bu mücadeleler arasındaki bağları görmek ve güçlendirmek.

Aliağa’da kaybedilen yaşamlardan adil geçişe
Balta, geçen hafta Aliağa’daki demir çelik fabrikasında meydana gelen patlamada en az 19 işçinin hayatını kaybettiğine dikkat çekti:
Sabah evinden çıkıp işe giden, akşam geri dönmesi beklenen 19 insan öldü. Bizim gerçek adil geçiş dediğimiz şey de buradan başlıyor. Bize ekmek mi nefes mi diye bir ikilem dayatıyorlar. Biz bunlardan birini seçmek zorunda değiliz. Biz hem ekmeğimizi, hem nefesimizi istiyoruz.

HABAŞ patlamasında hayatını kaybeden işçiler hakkında neler biliyoruz?
Zirvenin ilk günündeki özel oturumlardan biri, “Ekolojik yıkıma karşı doğanın hakları” başlığını taşıyordu.
Türkiye’den çevre ve ekoloji avukatı Arif Ali Cangı doğanın haklarını anlatırken diğer konuşmacıların çoğu, ülkenin farklı bölgelerinde yaşadıkları ekolojik yıkımları aktardı.
Muğla Çevre Platformu ve İklim Adaleti Koalisyonu üyesi, Kent Politikaları Derneği Genel Sekreteri Halime Şaman, COP31’in sponsorlarına, iklim destekçilerine ve ortaklarına dikkat çekerek Sinpaş’a değindi. Diğer konuşmacılar da benzer şirketlerin ekolojik yıkıma yol açtığı bölgelerden geldiklerini belirterek kendi deneyimlerini paylaştı.

"Ekokırımların yaşandığı ülkede, bu sponsorlarla COP'tan fazla bir beklentimiz yok"
Emekli savaş pilotu Bahadır Altan ise savaş pilotluğu deneyiminden hareketle barışın önemini vurguladı ve tüm dünya halklarına ekokırım projelerine karşı birlikte mücadele etme çağrısı yaptı.
Bazı konuşmacılar bölgelerindeki altın madenciliğinin yarattığı sorunları anlatırken bazıları su varlıklarını koruma mücadelesine dikkat çekti. Kimi konuşmacılar mücadeleye ilişkin umutlarını paylaşırken kimilerinin sözlerine toplumsal hareketlerin geleceğine dair umutsuzluk yansıdı.
Halay çeken kutup ayıları, “kirletme özgürlüğü” diyen heykel
Hindistan, Kolombiya, Danimarka, ABD, Brezilya, Portekiz, İtalya… Birçok ülkeden doğa savunucuları, eşzamanlı oturumlarda iklimi ve doğayı savunmak için bir araya geldi. Koridorlarda ise eylemciler resimler çiziyor, fotoğraflar sergiliyor, sanat eserlerini kostüm olarak giyiyor.
Dışarıda, Danimarka’dan Antalya’ya gelen ve Orange Plague adına protesto düzenleyen kutup ayısı kostümlü iklim aktivistleri, uluslararası katılımcılarla halay çekiyor.

İçeride ise Paris Anlaşması’ndan çekilen ve COP31’e federal hükümet düzeyinde katılmayan ABD Başkanı Donald Trump’ı protesto etmek amacıyla sergilenen heykelin minyatürleri hazırlanıyor.
Kutup ayılarının Antalya’ya getirdiği Özgürlük Heykeli’nin meşalesinden sürekli duman yükseliyor. Heykel, elinde “Kirletme özgürlüğü” yazılı bir kitap tutuyor.
Bir yanda eylemciler, iklim yürüyüşünde taşıdıkları dev kaplumbağaları nasıl yaptıklarını anlatıyor; diğer yanda katılımcılar, kuşlar gibi kanat açarak yürüyor. Ardından oturumlar yeniden başlıyor.
Plastik sorunu: Birileri kâr ederken birileri cefasını çekiyor
Akdeniz’deki plastik kirliliği oturumunda konuşmacılar, Çukurova’daki ithal atık krizinin yarattığı ciddi sorunlara dikkat çekti.
Çukurova Ekoloji Hafıza Derneği Genel Koordinatörü Umut Özşimşek, atık ithalatının yol açtığı sorunları şöyle anlattı:
Birileri bu işin sefasını sürüyor, kâr ediyor ama birileri de cefasını çekiyor. Birinci derece baktığımızda hayvanlar bunu çekiyor. Balıkçılar “Balığın içinden mikroplastik çıkıyor” diyor. İkinci olarak tarım emekçileri bunu çekiyor. Tarım arazisinin sahibi “Mikroplastiğin deşarj edildiği sulama kanalı çok yağmur yağınca taşıyor ve tarım arazisinin tarafına geçmiş ve kendi arazisinin tarafındaki patlıcanların hepsi öldü” diyor.
Özşimşek, ithal atık ticaretini acilen yasaklamak ve COP kapsamında bir eylem planı hazırlamak gerektiğini söyledi.
Plastiksiz Türkiye Platformu’ndan Dr. Çağrı Göcek de yaz aylarında yaşanan mikroplastik artışını hatırlattı. Göcek, plastik atık ithalatını yasaklama, plastik üretimini kısıtlama ve tek kullanımlık plastikleri yasaklama çağrısı yaptı.
Greenpeace temsilcisi Angelica Carballo Pago’ya göre ise plastik, yalnızca gündelik yaşamda karşımıza çıkan bir atık sorunu değil, aynı zamanda dünyanın sürdürülebilirliğini tehdit eden sistemik bir sorun.
Halkların İklim Zirvesi’ni yerinde takip eden bianet’e konuşan Pago, şunları söyledi:
Bu COP31’in sıfır atık yaklaşımı konusundaki mesajlara gerçekten büyük önem verdiğini duyduk; bence bu iyi bir adım ama bunun da ötesine geçmeli ve sıfır atığın gerçekte ne anlama geldiğini kendimize sormalıyız.
Umarım bu COP’ta, fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecinin plastik üretiminin azaltılmasını da içermesi gerektiğini tartışabiliriz ve tartışmalıyız. Daha önce de belirttiğimiz gibi, sektör -yani dev petrol şirketleri- ve fosil yakıt endüstrisi plastiği kendi ‘B planı’ olarak görüyor. Plastik yakma gibi açık kapılara izin vermemeliyiz. Fosil yakıtlardan adil bir geçiş, plastik üretiminin azaltılmasını da mutlaka kapsamalıdır.
Avukat Özlem Altıparmak ise plastik kirliliğini önlemenin önündeki temel sorunun hukuki düzenleme eksikliği olmadığını söyledi. Altıparmak’a göre asıl sorun, mevcut düzenlemeleri uygulayamamak, yeterli denetimi yapamamak ve ihlaller karşısında hukuki mekanizmaları etkin biçimde işletememek.
Akdeniz’i korumak dediğimde bir hukukçu olarak dört şey anlıyorum: Bir deniz kirliliğini önlemek, ikincisi insan hakkı ihlallerini gündeme getirmek, üçüncüsü ekolojik bütünlük olarak bu meseleye bakmak, dördüncüsü ise toplumsal adalet olarak görmek gerekiyor. Peki Akdeniz’le ilgili neden özel bir düzenlemeye ihtiyacımız var?
Altıparmak, “kirleten öder” ilkesi yerine “ödeyen kirletir” anlayışının hâkim olduğuna dikkat çekti. Düzenlemelerin yalnızca idari para cezalarını değil, çevreye verilen zararı giderme yükümlülüğünü de kapsaması gerektiğini vurguladı.
Sendikalardan ortak tutum belgesi
DİSK’e bağlı Basın-İş, Tümka-İş ve Dev Yapı-İş sendikaları da Halkların İklim Zirvesi’nde iklim krizine ilişkin ortak tutum belgelerini açıkladı.
Sendikalar belgede, adil geçiş için şu talepleri sıraladı:
- İşçilerin ve sendikaların karar süreçlerine katılması ve adil geçişin bu katılımla hayata geçmesi,
- İstihdam güvencesi sağlanması, yeni yeşil işlerin sendikalı ve kadrolu olması,
- Yeni işçi sağlığı ve iş güvenliği risklerinin tanınması,
- Yeni yeşil işlerde kadın istihdamını artıracak somut hedefler ve kotalar belirlenmesi,
- Barışı, yaşam hakkını ve sosyal adaleti temel alan adil geçiş politikalarının hayata geçmesi.
Sendikalar ayrıca her birinin bünyesinde adil geçiş çalışma grubu veya komisyonu kurmayı taahhüt etti.
Adil geçişi toplu iş sözleşmelerine dahil edeceklerini açıklayan sendikalar, bu süreci iş güvencesi, ücret, eğitim, işçi sağlığı ve iş güvenliği (İSİG), sosyal koruma, toplumsal cinsiyet eşitliği ve sendikal temsil başlıklarıyla birlikte ele alacaklarını bildirdi.
(CA)







