Halkların İklim Zirvesi dünyanın dört bir yanından binlerce insanın katıldığı küresel iklim yürüyüşünün etkisiyle başladı. Zirvede açılan onlarca stantta ekolojik yıkımlara dikkat çekilirken fosil yakıtları destekleyen ülkelere karşı doğanın hakları ve yaşam savunusundan bahsediliyor.
İlk günün programında iklim finansmanından, Aliağa’daki ekokırımlara; Akdeniz’deki plastik kirliliğinden iklim krizine karşı sendikaların ortak tutumuna kadar pek çok konu özelinde çeşitli etkinlikler, basın açıklamaları ve sunumlar yapıldı.
2025’te Brezilya, Belem’deki Halkların İklim Zirvesi’nin Türkiye’de de COP31’le eşzamanlı gerçekleştirilerek sürdürülmesinde Brezilya’daki ekibin Türkiye’deki ekibe desteğiyle mümkün olduğu belirtildi. Brezilya’daki ekibe teşekkür mesajlarıyla başlayan Halkların İklim Zirvesi’nde açılış konuşmasını Zirve’den Ecehan Balta gerçekleştirdi:
“Sırbistan'daki öğrencilerin, ABD'de otoriterleşmeye karşı sokaklara çıkanların, İspanya’da genel greve gidenlerin, Fransa'daki emekçilerin, Filistin'le dayanışanların ve dünyanın dört bir yanında toprağını savunanların mücadeleleri bize değişimin insanların birlikte hareket etmesiyle mümkün olduğunu hatırlatıyor. Onları selamlıyoruz. Bir kez daha görüyoruz; bize düşen, bu mücadeleler arasındaki bağları görmek ve güçlendirmek.”

Aliağa’da kaybedilen yaşamlardan adil geçişe…
Balta, geçen hafta Aliağa’da demir çelik fabrikasında meydana gelen patlamada en az 18 işçinin hayatını kaybettiğine işaret ederek, “Sabah evinden çıkıp işe giden, akşam geri dönmesi beklenen 18 insan öldü. Bizim gerçek adil geçiş dediğimiz şey de buradan başlıyor. Bize ekmek mi nefes mi diye bir ikilem dayatıyorlar. Biz bunlardan birini seçmek zorunda değiliz. Biz hem ekmeğimizi, hem nefesimizi istiyoruz” dedi.

HABAŞ patlamasında hayatını kaybeden işçiler hakkında neler biliyoruz?
Zirvenin ilk gününde eksen özel oturumunun konusu “Ekolojik yıkıma karşı doğanın hakları”ydı.
Türkiye’den çevre ve ekoloji avukatı Arif Ali Cangı, doğanın haklarını dile getirirken konuşmacıların çoğunluğu ülkenin farklı noktalarında deneyimledikleri ekokırımları aktardı. Muğla Çevre Platformu ve İklim Adaleti Koalisyonu üyesi, Kent Politikaları Derneği Genel Sekreteri Halime Şaman, COP31’in sponsor, iklim destekçisi ve ortaklarına dikkat çekerek Sinpaş’a değindi. Konuşmacıların birçoğu benzer şirketlerin ekokırıma sebebiyet verdiği noktalardan geldiklerini dile getirdi. Kendi deneyimlerini aktardı.
Emekli savaş pilotu Bahadır Altan, eski bir savaş pilotu olarak barışın ne denli mühim olduğunu, ekokırım projelerine karşı tüm dünya halklarının birlikte mücadele vermesi gerektiği mesajını verdi.
Konuşmacıların kimisi bölgesindeki altın madenciliğinden şikayet ederken kimisi su varlıklarını korumak için söz aldı. Kimisi bu mücadelede umuttan bahsederken kimisinin toplumsal hareket anlamında umudunun çok da olmadığı sözlerine yansıdı.
Halay çeken kutup ayıları, “kirletme özgürlüğü” diyen meşhur heykel…
Hindistan, Kolombiya, Danimarka, ABD, Brezilya, Portekiz, İtalya… Birçok ülkeden doğa savunucuları eşzamanlı bir şekilde yapılan farklı oturumlarda iklim ve doğa savunusu için bir araya geldi. Bir yandan da koridorlarda eylemciler resimler çiziyor, fotoğraflar sergiliyor, sanat eserlerini giyiyorlar.
Dışarıda Danimarka’dan Antalya’ya gelen ve Orange Plague adına protesto gerçekleştiren kutup ayısı kostümlü iklim aktivistleri, uluslararası katılımcılarla halay çekiyor.

İçeride Paris Anlaşması'ndan çekilerek COP31'e federal hükümet düzeyinde katılmayan ABD Başkanı Donald Trump’a karşı sergilenen heykelin minyatürleri yapılıyor.
Kutup ayılarının Antalya’ya getirdiği özgürlük heykelinin meşalesinden sürekli duman çıkarken elinde “Kirletme özgürlüğü” yazılı bir kitap tutuyor.
Bir yanda eylemcilerin yürüyüşte ellerinde tuttukları devasa kaplumbağların nasıl yapıldığı anlatılırken bir yanda eylemciler kuşlar gibi kanat açarak yürüyor. Akabinde oturumlar yeniden başlıyor.
Plastik sorunu: Birileri kar ederken birileri sefasını sürüyor
Akdeniz’deki plastik kirliliği oturumunda Çukurova’daki ithal çöp krizinin çok ciddi sorunlar yarattığına değinildi. Çukurova Ekoloji Hafıza Derneği Genel Koordinatörü Umut Özşimşek, çöp ithalatına ilişkin “Birileri bu işin sefasını sürüyor, kar ediyor ama birileri de cefasını çekiyor. Birinci derece baktığımızda hayvanlar bunu çekiyor. Balıkçılar ‘Balığın içinden mikroplastik çıkıyor’ diyor. İkinci olarak tarım emekçileri bunu çekiyor. Tarım arazisinin sahibi ‘Mikroplastiğin deşarj edildiği sulama kanalı çok yağmur yağınca taşıyor ve tarım arazisinin tarafına geçmiş ve kendi arazisinin tarafındaki patlicanların hepsi öldü’ diyor” ifadelerini kullandı.
Özşimşek, ithal çöp ticaretinin acilen yasaklanması ve COP’ta bir eylem planı hazırlanması gerektiğini ifade etti. Plastiksiz Türkiye Platformu’ndan Dr. Çağrı Göcek, bu yaz yaşanan mikroplastik patlamasını hatırlatarak plastik atık ithalatının yasaklanması, üretimin kısıtlanması ve tek kullanımlık platiklerin yasaklanması gerektiğini ifade etti.
Greenpeace temsilcisi Angelica Carballo Pago’ya göre ise; plastik yalnızca her gün gördüğümüz bir atık sorunu değil, aynı zamanda dünyanın sürdürülebilirliği üzerindeki sistemik bir tehdit.
Halkların İklim Zirvesi'ni yerinde takip eden bianet'e konuşan Greenpeace temsilcisi Angelica Carballo Pago, şunları dile getirdi:
“Bu COP31’in sıfır atık yaklaşımı konusundaki mesajlara gerçekten büyük önem verdiğini duyduk; bence bu iyi bir adım ama bunun da ötesine geçmeli ve sıfır atığın gerçekte ne anlama geldiğini kendimize sormalıyız.
Umarım bu COP’ta, fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecinin plastik üretiminin azaltılmasını da içermesi gerektiğini tartışabiliriz ve tartışmalıyız. Daha önce de belirttiğimiz gibi, sektör -yani dev petrol şirketleri- ve fosil yakıt endüstrisi plastiği kendi ‘B planı’ olarak görüyor. Plastik yakma gibi açık kapılara izin vermemeliyiz. Fosil yakıtlardan adil bir geçiş, plastik üretiminin azaltılmasını da mutlaka kapsamalıdır.”
Av. Özlem Altıparmak da plastik kirliliğinin önünün kesilmemesinin temel sorununun hukuki düzenlemedeki eksiklik olmadığını, tamamen bir uygulama, denetleme ya da ihlal olduğundaki araçları, sistemleri etkin bir şekilde işletememe sorunu olduğunu belirtti:
“Akdeniz’i korumak dediğimde bir hukukçu olarak dört şey anlıyorum: Bir deniz kirliliğini önlemek, ikincisi insan hakkı ihlallerini gündeme getirmek, üçüncüsü ekolojik bütünlük olarak bu meseleye bakmak, dördüncüsü ise toplumsal adalet olarak görmek gerekiyor. Peki Akdeniz’le ilgili neden özel bir düzenlemeye ihtiyacımız var?”
Özlem Altıparmak, “Kirleten öder” değil de “ödeyen kirletir” gibi bir anlayışın söz konusu olduğunu ve yalnızca idari para cezası değil aynı zamanda iyileştirme yükümlülüğünün de düzenlemelerde yer alması gerektiğini vurguladı.
Sendikalardan ortak tutum belgesi
Ayrıca DİSK'e bağlı Basın-İş, Tümka-İş ve Dev Yapı-İş, Halkların İklim Zirvesinde, iklim krizine ilişkin ortak tutum belgesi açıkladı. Ortak tutumlar arasında özetle şu taleplere yer verildi:
“İşçiler ve sendikaların karar süreçlerine dahil edilmesi, adil geçişin ancak böyle kurulabileceği,
İstihdam güvencesi, yeni yeşil işlerin sendikalı ve kadrolu olması gerekliliği,
Yeni işçi sağlığı ve iş güvenliği risklerinin tanınması,
Yeni yeşil işlerde kadın istihdamını artıracak somut hedefler ve kotalar belirlenmesi
Barışı, yaşam hakkını ve sosyal adaleti temel alan adil geçiş politikaları…”
Ayrıca sendikalar taahhüt vererek her bir sendikada adil geçiş çalışma grubu/komisyonu kurulacağını, adil geçişin toplu iş sözleşmelerine eklenmesi, bunun iş güvencesi, ücret, eğitim, İSİG, sosyal koruma, toplumsal cinsiyet eşitliği ve sendikal temsil başlıklarıyla birlikte ele alacakları bildirdi.
(CA)







