Suriye’nin en büyük ikinci kenti olan Halep’in kuzeyinde yer alan Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahalleleri, büyük oranda Kürt nüfusa ev sahipliği yapıyor. Mahallelerde ayrıca, savaş nedeniyle yerinden edilen Hristiyan azınlıklar ile Arap aileler de yaşıyor.
Kuzeydoğu Suriye’de yerleşik, bağımsız ve gönüllülerden oluşan bir kuruluş olan Rojava Information Center, 2016 yılında nüfusu 30 bin olan mahallelerin, 2020 yılı itibarıyla 30 bin aileye ev sahipliği yaptığını; bunun da yaklaşık 100 bin kişilik bir nüfusa karşılık geldiğini aktarıyor.
Suriye’deki insan hakları ihlallerini belgeleyen bağımsız kuruluş Hakikat ve Adalet için Suriyeliler (Syrians for Truth and Justice) ise 2022 tarihli raporunda, yerel yöneticilere atıfla nüfusun en az 200 bin olduğunu belirtiyor.
8 Aralık 2024’te, Esad ailesinin 53 yıllık yönetimi ve Baas Partisi’nin 61 yıllık hâkimiyetinin sona ermesinin ardından, bu bölgeler aylar süren silahlı çatışmalara ve yoğun bir kuşatmaya sahne oldu.
Mahallelerin güvenliğini sağlayan Halk Savunma Birlikleri (YPG), Kadın Savunma Birlikleri (YPJ) ve İç Güvenlik Güçleri (Asayiş) ile geçici hükümete bağlı güçler arasındaki çatışmalar, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Genel Komutanı Mazlum Abdi ile Suriye Geçiş Dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara arasındaki 10 Mart Anlaşması sonrasında büyük ölçüde azaldı.
Suriye Demokratik Güçleri ve Şam yönetimi arasında anlaşmaya varıldı
Mahallelerin statüsüne ilişkin olarak Şeyh Maksud ve Eşrefiye Genel Meclisi ile Eş-Şara’nın görevlendirdiği komite arasında yürütülen görüşmeler, 1 Nisan 2025’te anlaşmayla sonuçlandı.
14 maddelik anlaşmanın tam metni şöyle:
- Kürt çoğunluğa sahip Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahalleleri idari olarak Halep kentine bağlıdır. Bu iki mahallenin korunması, toplumsal ve kültürel özgünlüklerine saygı gösterilmesi ve barış içinde bir arada yaşamın teşvik edilmesi açısından esastır.
- Bu geçici anlaşmanın hükümleri, ortak merkez komiteleri kalıcı bir çözüm üzerinde mutabık kalana kadar yürürlükte kalacaktır.
- İçişleri Bakanlığı, İç Güvenlik Güçleri [Asayiş] ile işbirliği içinde, mahalle sakinlerinin korunmasından ve onlara yönelik her türlü ihlal veya saldırının önlenmesinden sorumludur.
- İç barışın ve sivillerin güvenliğinin korunması amacıyla, iki mahallede silah taşınması yasaklanacak; silah bulundurma yetkisi yalnızca Suriye İç Güvenlik Güçleri’ne ait olacaktır.
- İki mahallede güvenlik ve istikrar sağlanıncaya kadar, ana kontrol noktaları Suriye İç Güvenlik Güçleri’nin denetiminde olacak, ana ve tali yollardaki beton ve toprak bariyerler kaldırılacaktır.
- Şeyh Maksud ve Eşrefiye’de bulunan askeri güçler [YPG-YPJ], Fırat Nehri’nin doğusundaki bölgelere çekilecektir.
- Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerinde, Suriye İç Güvenlik Güçleri’ne bağlı iki güvenlik merkezi kurulacaktır.
- Mahalle sakinlerinin serbest dolaşım hakkı güvence altına alınacak; anlaşmadan önce aranan olup Suriyelilerin kanına bulaşmamış kişiler hakkında herhangi bir takibat yapılmayacaktır.
- Halep kenti ile Suriye’nin kuzey ve doğu bölgeleri arasındaki geçişi kolaylaştırmak amacıyla bir koordinasyon komitesi oluşturulacaktır.
- Bu anlaşmanın sahada uygulanmasını sağlamak üzere her iki mahallede komiteler oluşturulacaktır.
- İki mahalledeki sivil kurumlar, kentteki kurumlarla koordinasyon içinde çalışacak ve Halep’in diğer mahallelerinden ayrım gözetmeksizin, Şeyh Maksud ve Eşrefiye’de bulunan belediye şubeleri aracılığıyla hizmet sunacaktır.
- Her iki tarafa ait tutuklular serbest bırakılacak ve kurtuluştan sonra esir alınan tüm kişiler karşılıklı olarak takas edilecektir.
- Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerine, yürürlükteki yasalara uygun şekilde, Halep İl Meclisi, ticaret ve sanayi odaları ile tüm alanlarda tam ve adil temsil hakkı tanınacaktır.
- Ortak merkezi komiteler tarafından kalıcı bir çözüme ulaşılana kadar, iki mahalledeki hizmet, idari, eğitim, belediye ve yerel meclisler faaliyetlerini sürdürecektir.
Anlaşmanın ardından, 3 Nisan’da taraflar geçmişte esir aldıkları sivil ve askerî unsurları serbest bırakırken; 4 Nisan’da ise YPG ve YPJ güçleri mahallelerden çekildiklerini ve güvenliği Asayiş’e devrettiklerini açıkladı.
YPG ve YPJ, Halep’teki iki mahalleden çekildi
(VC)
