KHK ile ihraç edilen Barış Akademisyeni Prof. Dr. Ayşen Uysal, kişilik haklarına saldıran Turkuvaz Medya’nın sahibi olduğu Yeni Asır gazetesine açtığı davayı dört buçuk yıl sonra kazandı.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, Yeni Asır yazarı Erhan Gülenç, Turkuvaz Medya ve şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Faruk Kalyoncu’nun, 20 bin lira manevi tazminatı 18 Ocak 2022’den itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte Uysal’a ödemesine hükmetti.
Mahkeme kararı 27 Ekim 2026’da oybirliğiyle verdi.
Üç gün art arda karalayıcı haber
Uysal, davayı Yeni Asır’ın 16, 17 ve 18 Ocak 2022’de kendi hakkında yayımladığı üç haber üzerine açtı.
Gazete 16 Ocak’ta “Paris’te yaşayıp Soyer’den maaş alıyor”, 17 Ocak’ta “Soyer’in maaş bağladığı profesörün skandalları”, 18 Ocak’ta ise “Devletin kovduğunu Tunç Soyer besliyor!” başlıklı haberleri yayımlandı. Üç haberde de Erhan Gülenç’in imzası vardı.
Haberlerde Uysal, “PKK’ya destek veren sözde barış bildirgesini” imzalayan “HDP’li” akademisyen olarak tanımlandı. Ayrıca haberlerde “PKK yandaşı bildiri”, “ihanet bildirisi”, “skandal vukuatlar”, “PKK destekçisi akademisyen” ve “Tunç Soyer'den torpilli akademisyen” gibi ifadeler vardı.
Erhan Gülenç, Yeni Asır’daki karalamalarına bu yayınlardan sonra da devam etti. Uysal’ın izni olmaksızın sosyal medya hesaplarından aldığı fotoğrafları kullandı. Ayrıca üzerinde adresi yazılı bir mektup görüntüsünü de yayımladı.
Yeni Asır’da çıkan karalama haberlerin ardından Sabah, A Haber, Takvim, Star ve Yeni Akit gibi AKP iktidarı ile ilişkili mecralar da aynı haberleri yaptı.
"Basın özgürlüğü, kamuoyunun doğru bilgi edinmesini için var"
Bunun üzerine Uysal avukatı Arif Ali Cangı vasıtasıyla Erhan Gülenç, Turkuvaz Medya ve Ömer Faruk Kalyoncu’ya karşı dava açtı.
Uysal’ın avukatı dava dilekçesinde, haberlerde kullanılan dilin basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceğini, akademisyenin “terör örgütü destekçisi” olarak hedef gösterildiğini ve kişilik haklarının ihlal edildiğini belirtti. Uysal’ın hakkında açılan davalardan beraat ettiğini hatırlattı.
“Basın özgürlüğü, kamuoyunun doğru bilgi edinmesini için vardır. Bu özgürlük adı altında kimsenin hakaret ve iftirada bulunma hakkı bulunmamaktadır. Basın özgürlüğü adı altında kişilik haklarına saldırı meşrulaştırılamaz” dedi.
20 bin lira manevi tazminatın yanı sıra davanın kabulüne ilişkin kararın Yeni Asır’da ve ülke çapında dağıtılan bir gazetede yayımlanmasını talep etti.
İlk mahkeme “basın özgürlüğü” dedi
İzmir 10. Asliye Hukuk Mahkemesi, 4 Temmuz 2023’te davayı reddetti.
Mahkeme, haberlerin kamuoyunu bilgilendirme ve kamusal yarar içeren bir tartışmaya katkı sağlama amacı taşıdığını savundu. Gazetecilikte dikkat çekici başlıklar kullanılabileceğini belirten mahkeme haberlerde Uysal’ı aşağılayan veya küçük düşüren ifadeler bulunmadığına hükmetti.
Mahkeme ayrıca, haberlerin Uysal’a zarar verme kastıyla yayımlandığının kanıtlanmadığını belirterek yayınlar için “basın özgürlüğü” dedi.
Bunun üzerine Uysal’ın avukatları kararı istinafa taşıdı.
BAM: Basın ve ifade özgürlüğünün sınırları aşıldı
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi ise ilk derece mahkemesinden farklı bir karar verdi.
Mahkeme basının kamuoyunu ilgilendiren konularda haber verme, eleştirme ve yorum yapma hakkı bulunduğunu ancak bu özgürlüğün sınırsız olmadığını kaydetti.
“Objektiflikten ayrılmak, haber sınırını aşmak, genişletici ve yanlış yorumlarda bulunmak, gerçek dışı haber vermek, yersiz şekilde onur kırıcı sözler kullanmak” gibi durumlarda yayının hukuka aykırı hale gelebileceğini belirtti.
Ayrıca haberde gerekli ve ilgili olmayan nitelemelerle “tahrik edici, kamuoyunda husumet ve kuşku yaratıcı, güveni zedeleyici” bir üslup kullanılmasının öz ile biçim arasındaki dengeyi bozduğunu ifade etti.
Mahkeme, Yeni Asır’ın haberlerinin Uysal’ın İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki Grand Plaza’dan ücret almasına ilişkin bir tartışmayı konu ettiğini, ancak haberlerde bunun ötesine geçildiğine karar verdi.
Uysal’ın altı yıl önce imzaladığı Barış İçin Akademisyenler bildirisinin haberlerde yeniden gündeme getirildiği ve bu bildiri nedeniyle yargılandığı davadan beraat etmiş olmasına rağmen hakkında suçlayıcı nitelemeler kullanılmaya devam edildiği sonucuna ulaştı. Şu değerlendirmeyi yaptı:
“…Haberde gerekli, yararlı ve ilgili olmayan davacının 6 yıl önce imzaladığı bildiri ve bu bildiri ile ilgili yapılan yargılama sonucu beraat ettiği halde davacı ile ilgili nitelemeler ve yorumlar yapıldığı, haberin içeriğine uygun düşmeyen, tahrik edici, kamuoyunda husumet ve kuşku yaratıcı, güveni zedeleyici bir üslubun kullanıldığı, özle biçim arasındaki denge haberin ve yazıların içeriğinden basın ve ifade özgürlüğü sınırlarının aşıldığı ve davacının kişilik haklarına saldırının gerçekleştiği anlaşılmaktadır.”
Daire, bu nedenle Uysal’ın “şeref ve itibarının korunmasını isteme hakkının”, davalıların basın ve ifade özgürlüğüne üstün tutulması gerektiğine hükmetti.
Mahkeme bu gerekçeyle de Erhan Gülenç, Turkuvaz Medya ve Ömer Faruk Kalyoncu’yu yasal faizi hesaplanmak üzere 20 bin lira manevi tazminata mahkum etti.
Gerekçeli kararın Yeni Asır’da ve ulusal bir gazetede yayımlanması talebini ise reddetti. Mahkeme buna gerekçe olarak aradan geçen süreyi ve artık hukuki yarar bulunmamasını gösterdi.
"Soyer'i siyaseten yıpratılmak için yapıldı"
Davayı yürüten Avukat Arif Ali Cangı, söz konusu haberlerin dönemin CHP’li Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer’i yıpratmak amacıyla yapılan, iktidarın siyasi operasyonunun bir parçası olduğunu söyledi. Soyer’i siyaseten yıpratılmak için Uysal’ın malzeme yapıldığını kaydetti. Şunları ekledi:
“Nefret söylemleriyle kişilik hakları ağır şekilde ihlal edildi. Cevap hakkı dahi kullandırılmadı, gönderilen cevap metni yayınlanmadı. Uzun uğraşlar sonunda bu kararın alınmış olması umut verici. Bölge Adliye Mahkemesi kararıyla ‘Bu Suça Ortak Olmayacağız’ başlıklı metninin imzacısı olan akademisyenler hakkındaki tahrik edici, kamuoyunda husumet ve kuşku yaratıcı, güveni zedeleyici bir üslupla yazılan yazıların basın ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceği kabul edilmiş oldu.”
(HA)
