Gençlik Örgütleri Forumu (GoFor), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) aracılığıyla yürütülmesi planlanan Gençliğin Üretim Çağı (GÜÇ) Programı’na ilişkin kapsamlı bir bilgi notu yayınladı.
6 Ocak 2026 tarihinde kamuoyuna tanıtılan GÜÇ Programı, üç yıllık bir dönem için 445,1 milyar TL’lik kamu kaynağı ayrıldığını ve yaklaşık 3 milyon gencin istihdama dahil edilmesinin hedeflendiğini açıklıyor. Program, Staj Desteği, Geleceğim Meslekte, NEET İşgücü Uyum Programı (NİUP), İşe İlk Adım Programı ve İŞKUR Gençlik Programı olmak üzere beş alt programdan oluşuyor.
"Genç işsizliği bireysel bir ‘uyum’ meselesi değil, üretim ve emek rejiminin yapısal bir sonucudur"
GÜÇ Programı’nın söylemsel çerçevesinde öne çıkan “uyum”, “erken başlangıç” ve “hazır işgücü” kavramları, genç işsizliğini piyasanın yapısal sorunlarından koparıyor.
Program, gençlerin işsizliğini, düşük katma değerli üretim yapısı, güvencesiz istihdam, kamusal planlama ve istihdam politikalarının zayıflığı yerine, gençlerin yeterince erken çalışmaması ve piyasa beklentilerine uyum sağlayamaması üzerinden açıklıyor.
GoFor’a göre bu yaklaşım, gençleri hak sahibi yurttaşlar olarak değil, mevcut güvencesiz emek rejimine entegre edilmesi gereken bir işgücü rezervi olarak konumlandırıyor.
"Erken yaşta istihdam vurgusu, çalışma hakkını gölgede bırakıyor"
Bilgi notunda, gençlerin erken yaşta işgücü piyasasıyla temasının tek başına bir politika hedefi haline getirilmesinin ciddi riskler barındırdığı vurgulanıyor. Stajlar, işbaşı eğitimleri ve yarı zamanlı programlar gençler için güçlendirici ve hak temelli bir geçiş mekanizması olmaktan ziyade; düşük ücretli, geçici ve güvencesiz çalışmanın normalleştirildiği bir ara aşama olarak kurgulanıyor.
GoFor’a göre ücret düzeyleri, iş sağlığı ve güvenliği, çalışma süreleri ve kalıcı istihdama geçiş gibi temel başlıkların program tasarımında ikincil hatta görünmez hale gelmesi, gençlerin çalışma hakkını erken yaşta aşındırıyor.
Kamu kaynakları gençler için mi, işveren maliyetleri için mi?
Bilgi notunda, kamu kaynaklarının istihdam yaratma amacıyla kullanılmasının ilkesel olarak sorunlu olmadığı, asıl meselenin bu kaynakların nasıl ve hangi koşullarla seferber edildiği belirtiliyor.
GoFor’a göre GÜÇ Programı kapsamında ücret ve prim desteklerinin, İşsizlik Sigortası Fonu gibi asli amacı işsizlere gelir güvencesi sağlamak olan bir mekanizma üzerinden karşılanması, kamu kaynaklarının işveren kârlılığını güvence altına alan bir araca dönüşmesi riskini taşıyor.
Bilgi notu, kamusal sübvansiyonların nitelikli istihdam, ücret düzeyleri, kalıcılık ve toplumsal fayda gibi açık koşullara bağlanmadığı durumlarda, özel sektör davranışlarını dönüştürmek yerine mevcut güvencesiz istihdam rejimini kamusal kaynaklarla desteklediğine dikkat çekiyor.
"Gençler uyum sağlayacak nesneler değil, hak sahibi öznelerdir"
GoFor’un yayımladığı bilgi notu, genç istihdamının gençlerin bilgi ve becerileriyle piyasanın talepleri arasında kurulacak teknik bir eşleştirme meselesine indirgenemeyeceğini açık biçimde ortaya koyuyor.
Bilgi notuna göre istihdam, yalnızca işe girişten ibaret değil; ücret düzeyleri, güvenceli çalışma, sosyal haklar ve kamusal planlama ile birlikte ele alınması gereken bütünlüklü bir hak alanı.
GoFor, gençlerin piyasanın değişken ihtiyaçlarına göre sürekli yeniden uyum sağlaması beklenen bir işgücü rezervi olarak değil, güvenceli çalışma koşullarına erişebilen, hakları tanınmış ve korunmuş özneler olarak merkeze alındığı bir gençlik politikasına ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
GoFor’dan çağrı: Genç istihdamı uyumla değil, dönüşümle ele alınmalı
GoFor, genç istihdamına yönelik politikaların geçici uyum mekanizmalarıyla sınırlı kalmaması gerektiğini vurguluyor.
Genç işsizliğinin kalıcı biçimde azaltılabilmesi için istihdam politikalarının; güvenceli çalışma, kamusal planlama ve üretim yapısının dönüşümünü merkeze alan bütüncül bir yaklaşımla yeniden ele alınması çağrısında bulunuyor.
GoFor’a göre gençler, güvencesizliğe uyum sağlaması beklenen bir işgücü değil; hakları güvence altına alınmış, nitelikli ve kalıcı istihdama erişebilen özneler olarak gençlik politikalarının merkezine yerleştirilmeli.
Rapora buradan ulaşabilirsiniz
Gençlik Örgütleri Forumu (GoFor) hakkında
Türkiye'deki gençlik örgütlerinin çatı kuruluşu olan Gençlik Örgütleri Forumu (GoFor), 2015 yılından bu yana gençlik politikasının hak temelli bir yaklaşımla ele alınmasını savunuyor. Gençlerin sosyal, ekonomik ve politik hayata eşit katılımlarını, karar alma süreçlerinde etkin ve anlamlı rol almalarını sağlamak için Türkiye’den 57 gençlik örgütü ile birlikte çalışıyor.
(HA)
