Arayüz Kampanyası, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın (GSB) 2027 yılı bütçe teklifini gençlik politikaları, yükseköğretim, spor, bağımlılıkla mücadele ve bütçe şeffaflığı açısından inceledi.
“Gençlik ve Spor Bakanlığı 2027 Yılı Bütçesi Üzerine Değerlendirme” başlıklı bilgi notuna göre Bakanlık için 399 milyar 705 milyon liralık ödenek öngörülüyor. Bu tutar 2026 başlangıç ödeneğinin yüzde 33,1 üzerinde. Ancak artışın büyük bölümü Yükseköğretim Programı’na yöneliyor.
2027’de bütçeye eklenen yaklaşık 99,4 milyar liranın yüzde 84,2’si Yükseköğretim Programı’na, yüzde 10,8’i spora, yüzde 3,7’si ise Gençlik Programı’na ayrıldı.
Gençlik Programı'nın payı yüzde 4,41
Gençlik Programı için 17 milyar 647 milyon lira ödenek öngörülüyor. Programın Bakanlık bütçesindeki payı 2024’te yüzde 4,99, 2025’te yüzde 4,85, 2026’da yüzde 4,67 iken 2027 teklifinde yüzde 4,41’e geriledi.
Program bütçesindeki nominal artış yüzde 25,95’te kalırken Bakanlığın toplam bütçesi yüzde 33,1 arttı. Arayüz Kampanyası, bu tabloyu gençlik hizmetlerinin bütçe büyümesinden orantılı pay alamaması olarak değerlendirdi.
Rapora göre Gençlik Programı kapsamında genç başına yıllık yaklaşık 1.057 lira, aylık ise 88 lira düşüyor. Spor programına ayrılan kaynak ise Gençlik Programı bütçesinin 3,2 katı.
Bütçe 2027, bölüşüm ve sınıfın yelkeni
Gönüllülük ve proje katılımı hedeflerin gerisinde
2025’te eğitimlere katılan gençlerin sayısı 1 milyon 821 bini aşarak hedefin yüzde 73 üzerine çıktı. Buna karşılık gençlerin doğrudan katılımını ölçen göstergelerde hedefler tutmadı.
Gönüllülük faaliyetlerine katılım 13 bin 200 kişilik hedefe karşı 1.139’da kaldı. Desteklenen proje sayısı 550 hedefe karşı 142 olurken, projelere katılan gençlerin genç nüfusa oranı yüzde 3 hedeflenmesine rağmen yüzde 0,5 olarak gerçekleşti. Bakanlık, 2027-2029 dönemi için bu hedefi yüzde 1’e düşürdü.
Psikososyal destek verisi "0" olarak raporlandı
2026 bütçe teklifinde psikososyal destek platformunun 2025’te 98 bin gence ulaşması öngörülürken, 2025 gerçekleşmesi bütçe belgelerinde “0” olarak yer aldı.
Arayüz Kampanyası, platformun hizmete girip girmediğinin veya verilerin derlenip derlenmediğinin açıklanmasını istedi.
Bütçede eğitime ayrılan pay daha fazla olmalı
Gençlik merkezlerinde ölçüm sorunu
Gençlik merkezi faaliyetlerine 2025’te 16 milyon katılım hedeflenirken gerçekleşme 44,6 milyon oldu. Ancak bu sayı benzersiz kişi sayısını değil toplam katılımı gösteriyor.
Raporda, kaç farklı gencin hizmetlerden yararlandığının anlaşılabilmesi için benzersiz yararlanıcı ve tekrar katılım verilerinin ayrı ayrı yayımlanması gerektiği belirtildi.
Gençlik kamplarındaki memnuniyet oranı da 2023’te yüzde 88, 2024’te yüzde 85, 2025’te yüzde 83’e geriledi.
Engelli sporcular için antrenör hedefi düştü
Sporun Geliştirilmesi ve Desteklenmesi Programı için 55,9 milyar lira ödenek ayrıldı.
2025 bütçe teklifinde 2027 yılı için engelli sporculara hizmet verecek 5 bin 500 antrenörün eğitilmesi hedeflenirken, yeni teklifte bu sayı 700’e indirildi. Arayüz Kampanyası, yüzde 87’lik düşüşün gerekçesinin açıklanmasını istedi.
Spor Okulları ve Engelsiz Spor Okulları için 2025’te 5,1 milyon katılımcı hedeflenmesine karşın gerçekleşme yaklaşık 1,94 milyon oldu. 2026 için 5 milyonluk hedef konulurken yıl sonu tahmini 1,6 milyon olarak kaydedildi. Buna rağmen 2027 hedefi 5,2 milyon olarak belirlendi.
Bütçenin yüzde 80'i yükseköğretime
GSB bütçesinin 319,8 milyar lirası, yani yüzde 80,01’i Yükseköğretim Programı’na ayrıldı.
Öğrenim kredileri için ayrılan kaynak 36,2 milyar liradan 53,7 milyar liraya çıkarıldı. Artış oranı yüzde 48,2 oldu.
2027’de 914 bin 501 öğrencinin kredi, 713 bin 844 öğrencinin ise burs alması hedefleniyor. Buna göre kredi alan öğrenci sayısı burs alanlardan yüzde 28 fazla olacak.
Arayüz Kampanyası, bu tabloyu gençlere verilen doğrudan desteğin giderek borç biçimine dönüşmesi olarak değerlendirdi.
Bütçe 2027: AKP'nin sınıfa saldırısı ve erken seçim "sinyali"
Yurt kapasitesindeki artış yavaşlıyor
Yeni açılan yurt kapasitesi 2023’te 62 bin 894, 2024’te 51 bin 747, 2025’te ise 49 bin 736 yatak oldu.
2026 için 30 bin yeni yatak hedeflenmesine rağmen gerçekleşmenin 10 bin 736’da kalacağı tahmin ediliyor. 2027-2029 dönemi için yıllık 25 bin yatak hedefi belirlendi.
Kız öğrenci yatak kapasitesinin de 2026’da 632 bin 463’ten 631 bin 251’e düşmesi bekleniyor.
Bütçenin üçte ikisinin kullanım ayrıntısı izlenemiyor
Bakanlığın yaklaşık 264,9 milyar liralık kaynağı il müdürlüklerine aktarılıyor. Bu tutar toplam bütçenin yüzde 66,3’üne karşılık geliyor.
Rapora göre bu kaynağın hangi program ve faaliyetlerde kullanıldığı bütçe belgelerinden izlenemiyor. Arayüz Kampanyası, il müdürlüklerine ve sivil toplum kuruluşlarına aktarılan kaynakların alıcı, amaç ve tutar bazında açıklanmasını istedi.
Geçen yılki 10 öneriden sekizi karşılanmadı
Arayüz Kampanyası, 2026 bütçesine ilişkin daha önce sunduğu 10 öneriden sekizinin 2027 teklifinde karşılık bulmadığını, ikisinin ise kısmen karşılandığını belirtti.
Karşılanmayan öneriler arasında Gençlik Programı’nın payının artırılması, bağımlılıkla mücadeleye rehabilitasyon ve akran desteğinin eklenmesi, gönüllülük için yeni mekanizmalar oluşturulması ve yurt kapasitesinin bölgesel dağılımının açıklanması yer aldı.
Kampanya, Gençlik Programı’nın Bakanlık bütçesindeki payının en az yüzde 5’e çıkarılmasını, bursların krediler karşısındaki payının artırılmasını ve bütçe verilerinin cinsiyet, bölge ve engellilik durumuna göre yayımlanmasını önerdi.
(NÖ)
