IPS İletişim Vakfı/Atölye BİA’nın Beyoğlu’ndaki ofisinde düzenlenen Çocuk Odaklı Habercilik Atölyesi, 27 Ekim Salı günü gerçekleştirildi. Tek günlük atölye, katılımcıların tanışması ve Atölye BİA Koordinatörü Ceyda Sungur’un programı tanıtmasıyla başladı.
Atölyede katılımcılar, çocuk odaklı haberciliğin temel ilkelerini, çocuk haklarının hukuki çerçevesini ve medyada çocukların temsil edilme biçimlerini ele aldı. Gün boyunca yapılan uygulamalarda haberlerin dili, başlıkları, spotları ve görselleri çocuk hakları açısından değerlendirildi.
Çocuk Odaklı Habercilik Atölyesi ilk gün: Temsil, medya dili, haberde ihlal
Çocuk Odaklı Habercilik Atölyesi’nde ikinci gün: Haber pratiği, editör masası, röportaj simülasyonu
Atölyenin programı şöyleydi:
Çocuk Odaklı Haberciliğe Giriş (Nalin Öztekin)
Hukukta Çocuk ve Çocuk Hakları (Kardelen Ateşci)
Uygulama: Hak İhlallerini İhlalleri Bul (Nalin Öztekin)
Uygulama: Editör Masası (Nalin Öztekin)
Bu gönderiyi Instagram'da gör
“Çocukla görüşürken öncelikle güvenli bir ortam oluşturmalıyız”
Atölyenin ilk oturumunda bianet editörü Nalin Öztekin, çocuk odaklı haberciliğin temel ilkelerini ve çocukların medyada temsil edilme biçimlerini ele aldı.
Öztekin, çocukların hak ve özgürlük sahibi bireyler olarak görülmesi gerektiğini vurguladı. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin gazeteciler için yol gösterici olduğunu belirtti. Haberlerde çocuğun üstün yararının gözetilmesine, katılım hakkının korunmasına ve yeniden mağdur edilmemesine dikkat çekti.
Çocukların haberlerde kendi görüşleriyle yer almasının önemini vurgulayan Öztekin, şöyle konuştu:
Temelde gazetecilerin çocuğa zarar verme riskini gözetmesi gerekiyor. Sempati öğesi ve damgalayıcı ifadelere yol açabilecek anlatımlardan kaçınıyoruz. Bununla birlikte çocukları haberin nesnesi değil öznesi hak sahibi bireyler olarak görmeyi tercih ediyoruz. Bunu yaparken katılım hakkını ıskalamamayı önemsediğimiz kadar bunun sağlıklı bir biçimde gerçekleşmesi için çocuklarla görüşmelerde güvenli bir ortam oluşturulması ve bilgilendirilmiş onam alınması gerekiyor.
Öztekin, suça sürüklenen çocuklarla ilgili haberlerde toplumsal arka plana, kök nedenlere odaklanılması gerektiğine dikkat çekerek kurumların sorumluluklarının da sorgulanması gerektiğini belirtiyor:
Çocuk bu aşamaya gelene kadar hangi kurumlar, hangi görevleri yapabilirdi?
Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme nedir?
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1989’da kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocukların temel haklarını güvence altına alan uluslararası bir insan hakları sözleşmesidir. Türkiye, sözleşmeyi 1990 yılında imzaladı ve 1994 yılında onayladı.
Sözleşme; çocukların yaşama, gelişme, eğitim, sağlık, korunma ve katılım haklarını güvence altına alır. Ayrımcılık yasağı, çocuğun üstün yararı ve çocuğun görüşlerine saygı gösterilmesi temel ilkeleri arasında yer alır.
Bu gönderiyi Instagram'da gör
Çocuk adalet sisteminde toplumsal sorumluluk
Atölyenin ikinci oturumunda İstanbul Barosu Çocuk Hakları Merkezi Başkanı Kardelen Ateşci, çocuk haklarının hukuki çerçevesini ve çocuk adalet sistemini ele aldı.
Ateşci, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni hatırlatarak çocukların hak sahibi bireyler olduğunu vurguladı. Çocuğun üstün yararı, katılım, mahremiyet ve şiddetten korunma haklarının habercilik açısından önemini anlattı.
Çocuk adalet sisteminin yetişkin adalet sisteminden farklı olduğunu belirten Ateşci, "Temel amacımız çocuğun yeniden toplumla bütünleşmesi olmalı" dedi.
Ateşci, “suça sürüklenen çocuk” ve “adli süreçteki çocuk” kavramlarını da değerlendirdi. Her iki kavramın taşıdığı sorunlara değindi. Çocukların suça sürüklenmesinde yoksulluk, ihmal, istismar ve dışlanma gibi toplumsal koşulların göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Oturumda çocukların kimlik bilgilerinin korunması, masumiyet karinesi ve haberlerin yeniden travmatizasyona yol açma riski de tartışıldı. Ateşci, gazetecilerin hızlı ve çarpıcı haber üretme kaygısıyla çocukları damgalayan ifadelerden kaçınması gerektiğini belirtti.
ÇOCUK ODAKLI HABERCİLİK ATÖLYESİ
Kardelen Ateşci: "Adli süreçteki çocuk" kavramı, devletin sorumluluğunu görünmez kılıyor
Uygulama: İhlalleri Bul
Atölyenin üçüncü oturumunda Nalin Öztekin yürütücülüğünde uygulama çalışması yapıldı. Katılımcılar gruplara ayrılarak farklı medya kuruluşlarında yayımlanan haberleri çocuk hakları açısından inceledi.
Çocuk yaşta evlilik, cinsel istismar ve çocuklar arasındaki şiddetle ilgili haberler üzerinden kullanılan dil, görseller ve hak ihlalleri değerlendirildi. Katılımcılar, sorunlu ifadeleri belirleyerek haberleri çocuk odaklı habercilik ilkelerine göre yeniden yazdı.
Öztekin, haberlerde çocukların yaşadığı hak ihlallerinin normalleştirilmemesi ve hak arama yollarına yer verilmesi gerektiğini vurguladı:
Bu bilgilendirmeler, hak arama yolları haberlerin içine yerleştirildiğinde başkalarına da hak aramanın yolunu ve yöntemini gösterebiliyor. Okuyucuyu edilgen bir pozisyondan çıkarıp, başvuru mekanizmaları ile bilgilendirip "bu hak ihlaline karşı şuralara başvurabilirsiniz" demek ha odaklılığın da önemli bir parçası.
Oturumun devamında katılımcılar, daha kapsamlı haberleri inceleyerek haberlerin nasıl yeniden kurgulanabileceği üzerine çalıştı.
Bu gönderiyi Instagram'da gör
Çocuk hakları odağında haberleri yeniden yazmak
Atölyenin son oturumunda Nalin Öztekin yürütücülüğünde ikinci bir uygulama çalışması yapıldı. Katılımcılar, farklı medya kuruluşlarında yayımlanan haberlerin başlıklarını, spotlarını, içeriklerini ve görsellerini çocuk hakları açısından değerlendirdi.
Çocuklara yönelik cinsel istismar, okul saldırıları, çocuk işçiliği ve suça sürüklenen çocuklarla ilgili haberler üzerinde çalışıldı. Katılımcılar, haberlerdeki sorunlu ifadeleri düzeltti ve çocukların haklarını koruyacak görseller seçti.
Öztekin, haberlerde çocukların kimliklerinin korunmasının, faillerin sorumluluğunun görünür kılınmasının ve hak arama yollarına yer verilmesinin önemini vurguladı.
Atölye, katılımcıların hazırladıkları haberleri değerlendirmesi ve çocuk odaklı habercilikte editoryal sorumluluklar üzerine yapılan tartışmalarla sona erdi.
(EG)
