Onlarca muhabir, Trump yönetiminin çalışmalarına getirdiği kısıtlamaları kabul etmeyip, önlerine konan taahütnameyi imzalamayı reddederek çarşamba akşamı Pentagon'dan çıktılar.
Muhabirlerin çoğu, Savunma Bakanlığı'nın binayı terk için belirlediği son saat olan 16:00'yı bekleyip hep birlikte ayrıldılar. 40-50 gazeteci ofislerindeki araç, gereç ve kırtasiye malzemesini otoparkta bekleyen araçlarına taşıdıktan sonra giriş kartlarını bakanlığa iade ettiler.
Savunma Bakanı Pete Hegseth ne istiyor?
ABD basınında aralarında Trump yandaşı FoxNews'tan The New York Times, Associated Press ve Reuters'a kadar varan köklü medya kuruluşları bulunan 56 haber grubunu temsil eden 101 üyeli Pentagon Basın Birliği Savunma Bakanlığı karşısında muhabirlerine yeni düzenlemeleri imzalamak yerine istifa etmelerini tavsiye etti.
ABD ana akımının yekvücut olarak karşı çıkmasına neden olan yeni kuralların esasını Pentagon'un gazetecilerden bakanlıkta çalışmak için “yetkisiz bilgi” (unauthorized material) talep etmeme, edinmeme ya da elinde bulundurmamaya yönelik bir taahhütnameyi imzalama zorunluluğu oluşturuyor.
Ayrıca gazetecilere binada dolaşabilecekleri, erişime sahip olup girip çıkabilecekleri yerler için de fiziksel sınırlamalar getirildiği; kimi alanlara refakatçi olmadan girememe ve girişlerin izne bağlanması gibi koşullar dayatılıyor.
Bu kurallara uymayan -ya da ihlal ettiği iddia edilen- gazetecilerin kimlik kartlarının iptal edilerek erişim haklarının elinden alınabileceği de müeyyideler arasında yer alıyor.
Yeni düzenlemelerin Pentagon’a “onayı olmayan” haberlere 1. Anayasa Değişikliği'nde güvence altına alınan ifade özgürlüğünü aşarak müdahale yetkisi tanıdığı konusunda hukukçu ve gazeteciler arasında tam bir görüş birliği var.
Savunma Bakanlığının adının gayri resmi olarak "Savaş Bakanlığı"na çevrilmesini izleyen bu politika değişikliği, Hegseth’in basınla ilişkileri “güvenlik”i öne çıkararak düzenlemek ve eleştirel haberleri baskı altına alarak otoriterleşmeyi kurumlaştırma eğilimi kapsamında değerlendiriliyor.
“Yetkisiz bilgi” neyin nesi?
Pentagon’un yeni kurallarında, gazetecilerden “yetkisiz bilgi edinmeme, elinde bulundurmama, yayımlamama” taahhüdü isteniyor. Bu kurala göre:
Basın mensupları, Pentagon’un “onayı olmayan” ya da “public release / officially released” (resmî olarak yayımlanmasına izin verilen) bilgi dışındaki materyalleri talep etmemeli, edinmemeli, saklamamalı veya ifşa etmemelidir.
“Söz konusu bilgi”nin, yalnızca gizli (classified) materyallerle ilgili olması gerekmiyor; resmi olarak yayımlanmamış, iç erişimi sınırlandırılmış ya da Pentagon’un izniyle dışa açılmamış (“unclassified but non-public”) materyaller de yasak kapsamına alınmak isteniyor.
Kurala aykırı davranılması durumunda, basın kimlik kartlarının iptali, Pentagon içi erişimin kesilmesi gibi yaptırımlar gündemde.
Kuralların yorumlanmasında, her vaka özelinde değerlendirme yapılacağı ibaresi var. Ancak neyin “yetkisiz bilgi” ihlali sayılacağına ilişkin belirgin sınırlar yok. Pentagon “yetkisiz bilgi” kavramını kendi takdirine bağlı, keyfi bir kavram olarak kullanıyor.
Medyanın kolektif tepkisi
Hegseth'in, Başkan Trump'ın da açık desteğiyle giriştiği bu düzenlemeler, halkın kamunun önemli kurumlarını denetlemesi ve eleştirel bilgi akışının sağlanmasının güvencesi kabul edilen gazetecilik mesleğinin temel işlevinin ayaklar altına alınması olarak görüldü. Yeni uygulamaların, basın üzerindeki kontrolü artırma ve “resmi anlatı”nın önünü açmaya yönelik olduğu konusunda yaygın bir mutabakat oluştu.
Birçok büyük medya kuruluşu bu anlaşmayı imzalamayı reddetti: örneğin Fox News, The New York Times, CNN, NBC, CBS, The Washington Post gibi bilinen kuruluşlar kurallara "basın özgürlüğünü tehlikeye attığı" gerekçesiyle meydan okudu.
Haber takip eden gazeteci sayısının 100’ü aşkın olduğu bildirilen Pentagon'da Hegsteh'in dayatmalarının altına girmeyi kabul eden gazeteci sayısının 15 kişiyle sınırlı kaldığı bildirildi.
Bu kararla birlikte, ABD medyası için Pentagon’un içinden haber takibi imkânı neredeyse sona ermiş oldu. Gazeteciler bundan böyle haberleri “dışarıdan" izleme yollarını kullanacak ya da başka yollar gündeme gelecek.
Kimler imzaladı?
“Kuralların gazeteciliği kısıtlamadığı, sadece standart prosedür” olduğu yönünde açıklamalar yaparak Hegseth'in emirlerine uymayı kabul edenler arasında Epoch Times, OAN, The Federalist gibi MAGA Cumhuriyetçi yayınlar var ancak Fox News, Newsmax, Washington Examiner, Washington Times ve Daily Caller gibi Trump dostu yayınlar taahhüt altına girmeyi reddetti.
Diğer imzacılar arasında Anadolu Ajansı gibi yabancı devlet ajansları ve Akşam gazetesinin yanısıra Türkiye'den üç serbest muhabir de bulunuyor.
Eylemler, ABD medya panoramasında ve kamuoyunda hem simgesel hem pratik anlamda etkili oldu: Basın kartlarının iadesi ve bakanlık ofislerinden çekilinmesi Pentagon’un habercilik ve gazetecilik üzerindeki baskı politikasına karşı güçlü bir tepkinin cisimleşmesi olarak görülmeye devam ediyor.
(AEK)
