Fransa’da lise öğrencilerinin eğitim koşullarına karşı başlattığı protestolar büyüyor.
21 Eylül’de Paris’in güneydoğusundaki Créteil’de bulunan Saint-Exupéry Lisesi’nde, doldurulmayan öğretmen kadrolarına karşı başlayan eylemler önce Île-de-France bölgesine, ardından ülkenin farklı kentlerine yayıldı. Le Monde’a göre hareket 29 Eylül’de ülke genelinde yaklaşık 410 liseyi etkiledi.
Lise öğrencileri sendikası Union syndicale lycéenne (USL), öğretmen ve eğitim personeli eksikliği, bakımsız okul binaları, kalabalık sınıflar, ağır ders programları ve üniversiteye geçiş sistemi Parcoursup’un yarattığı baskıyı temel sorunlar arasında sıralıyor. USL Başkanı Ryad Rani, AFP’ye yaptığı açıklamada hareketi ülke çapına yayma kararlarını, “bunların ülkenin tamamında yaşanan sorunlar” olmasıyla açıkladı.
Öğretmen yok, bilgisayar çalışmıyor, sınıflar 35 kişi
Le Monde muhabirleri Rémi Ducasse ve Eléa Pommiers, 29 Eylül’de Seine-Saint-Denis’deki Aubervilliers ve Montreuil’de lise öğrencileriyle konuştu.
Aubervilliers’deki Le Corbusier Lisesi’nde son sınıf öğrencisi Wiam, Le Monde’a matematik alanındaki öğretmen eksikliğinin ders saatlerini azalttığını anlattı. Haftada bir saat daha az matematik dersi gördüğünü söyleyen Wiam, bunun bakalorya sınavına hazırlığını etkileyebileceğinden endişe ettiğini belirtti.
Aynı okulda teknoloji bölümünde son sınıfta okuyan Antoine ise yine Le Monde’a, okul bilgisayarlarının modelleme yazılımlarını çalıştıracak güçte olmadığını, hatta bazılarının açılmadığını söyledi. Bu nedenle bazı bilişim derslerinin iptal edildiğini ya da yapılamadığını anlattı. Öğrenciler ayrıca okulda su sızıntıları bulunduğunu ve bazı sınıfların sıcak havalarda aşırı ısındığını söyledi.
Montreuil’deki Jean-Jaurès Lisesi’nde Le Monde’un görüştüğü 16 yaşındaki Mariam, 17 yaşındaki Samira ve 15 yaşındaki Nerlhyne ise 35 kişilik sınıflarda bazen masa ve sandalye bile bulunmadığını anlattı.
Üç öğrenci, uzun ders günlerinin yanı sıra ulaşım sürelerinden ve 1.200 öğrencinin bulunduğu okulda yemek sırasında geçirilen zamandan da şikâyet etti.
🇫🇷 Things are getting out of hand in France after High school riots across France . 7 High schools are affected as of now .
— Adnanos (@A_SX100) October 1, 2026
The students claim they lack resources in their High Schools . pic.twitter.com/fq0XJNb83j
Parcoursup baskısı
Nerlhyne, Le Monde’a üniversiteye geçiş sistemi Parcoursup’un kendisinde yarattığı baskıyı da anlattı.
Parcoursup, Fransa’da lise son sınıf öğrencilerinin üniversite ve diğer yükseköğretim programlarına başvuru yaptığı merkezi çevrimiçi yerleştirme platformu. Öğrenciler sistem üzerinden tercihlerini oluşturuyor; lise notları, akademik değerlendirmeler ve başvurdukları programa göre istenen diğer bilgiler dosyalarına ekleniyor. Üniversiteler ve yüksekokullar da adayları bu dosyalar üzerinden değerlendiriyor.
Sistem, özellikle not baskısı, başvuru sürecinin yarattığı stres ve öğrenciler arasındaki eşitsizlikleri artırdığı yönündeki eleştiriler nedeniyle uzun süredir tartışılıyor. Bu nedenle Fransa’daki son lise protestolarında Parcoursup da öğrencilerin dile getirdiği başlıklardan biri oldu.
Notlarını gün boyunca okulun dijital sistemi Pronote üzerinden kontrol ettiğini söyleyen öğrenci, her notun Parcoursup açısından önemli olduğunu düşünmenin üzerinde “çok fazla baskı” yarattığını ifade etti.
Öğrencilerin taşıdığı pankartlarda da aynı talep görülüyor. Jean-Jaurès Lisesi önündeki eylemde “Parcoursup’a hayır” ve ders programlarına gönderme yapan sloganlar yer aldı.
“Paris’teki öğrencilerle aynı şansı istiyoruz”
Paris banliyölerindeki öğrencilerin öne çıkardığı başlıklardan biri eğitimdeki eşitsizlik.
Le Corbusier Lisesi son sınıf öğrencisi Farah, Le Monde’a yaptığı açıklamada, protestolarının kendi koşullarıyla Paris merkezindeki liselerdeki öğrencilerin koşulları arasındaki eşitsizliğe karşı olduğunu söyledi.
Jean-Jaurès Lisesi öğrencisi Mariam da aynı gazeteye, Paris’teki öğrencilerle aynı fırsat ve ilgiyi hak ettiklerini, aynı bakalorya sınavına girdiklerini söyledi.
Protestoların büyümesiyle hükümet ile La France Insoumise (LFI) arasında eylemlerin siyasi olarak yönlendirilip yönlendirilmediği konusunda tartışma çıktı.
Hükümet yetkilileri LFI milletvekillerinin eylemleri büyütmeye çalıştığını savundu. Protestolara katılan bazı öğrenciler ise bu iddiayı reddetti.
Aubervilliers’deki Le Corbusier Lisesi öğrencisi Lina, Le Monde’a öğrencilerin “adaletsizliğe karşı şikâyetlerini dile getirdiklerini” söyledi.
Jean-Jaurès Lisesi öğrencisi Mariam ise siyasi görüşlerini kendi iradesiyle ifade ettiğini belirterek Le Monde’a şöyle konuştu:
Ne zaman konuşmaya ya da gösteri yapmaya çalışsak bizi çocuk yerine koyuyorlar; ama üzerimize polis gönderdiklerinde yetişkin muamelesi yapıyorlar.
Lille’de öğrenciler: “Haklarımızı savunmak için geldik”
Protestolar Paris bölgesiyle sınırlı kalmadı.
Lille’deki Montebello Lisesi öğrencisi Juan, 30 Eylül’de AFP’ye yaptığı açıklamada okulundaki öğrencilerin şiddet eylemleriyle arasına mesafe koydu.
Juan, “Vandalizmi desteklemiyoruz; haklarımızı savunmak için geldik” diyerek sabah 08.00’den akşam 18.00’e kadar uzanan ders programlarından şikâyet etti.
AFP muhabirleri 30 Eylül’de Paris, Bordeaux, Lyon ve Lille’deki eylemleri izledi. Ajans, Lille’de polisin eylemler sırasında yeniden göz yaşartıcı gaz kullandığını da aktardı.
BREAKING:
— Visegrád 24 (@visegrad24) October 1, 2026
83 police officers and 32 teachers injured in the school riots in France so far pic.twitter.com/bUQQN20FZD
30 Eylül’de 625 gözaltı
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez’in 30 Eylül akşamı açıkladığı resmi bilançoya göre o gün lise eylemlerinde 625 kişi gözaltına alındı.
Nuñez, eylemlerin 356 okulu etkilediğini, 83 polis ve jandarmanın yaralandığını açıkladı. Bakan, bazı okul önlerinde güvenlik güçlerinin hedef alındığını, polise cisim atıldığını ve kundaklama girişimleri yaşandığını söyledi. Bunlar Nuñez’in olaylara ilişkin değerlendirmeleri.
Bir gün önce, 29 Eylül’de İçişleri Bakanlığı 440 gözaltı bildirmişti.
Polis müdahalesine soruşturma
Saint-Ouen-l’Aumône’da kaydedilen bir videoda bir polis memurunun bir lise öğrencisine çok yakın mesafeden Cougar tipi bomba atarla ateş ettiği görülmesinin ardından Fransa Ulusal Polisi Genel Müfettişliği (IGPN) soruşturma başlattı.
Öğretmen sendikası SNES-FSU’nun Genel Sekreteri Sophie Vénétitay da Le Monde’a yaptığı açıklamada hükümet ile LFI arasındaki siyasi gerilimin öğrencilerin gerçek sorunlarının önüne geçtiğini söyledi.
Vénétitay, öğrencilere ve eğitim çalışanlarına yönelik şiddetin önlenmesi, “polis baskısının sona erdirilmesi” ve öğrencilerin taleplerini dile getirebileceği bir diyalog alanı oluşturulması çağrısında bulundu.
119 öğrenci ve eğitim çalışanı yaralandı
Eğitim Bakanı Édouard Geffray’in açıkladığı son bilançoya göre protestoların başlamasından bu yana 119 öğrenci ve eğitim çalışanı yaralandı.
İçişleri Bakanı Nuñez ise 30 Eylül günü 83 polis ve jandarmanın yaralandığını söyledi.
Geffray, öğrencilerin yeniden derslerine dönebilmesinin “zorunlu” olduğunu söylerken hükümet daha önce öğrencilerin eğitim koşullarına ilişkin bazı taleplerinin “meşru” olduğunu kabul etmişti.
Macron: “Gençlerin kaygılarını ve öfkesini anlıyorum”
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da 30 Eylül’de Madrid’de İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ile düzenlediği ortak basın toplantısında lise protestolarına değindi.
Macron, gençlerin “kaygılarını, kimi zaman da öfkelerini” anlayabildiğini söyledi; ancak bu tartışmaların hiçbirinin şiddeti meşrulaştırmadığını ifade etti.
(NÖ)
