Fransa'da dört haftadır gündemde kalan lise öğrencileri hareketi, 13 Ekim Salı günü Paris, Lyon, Marsilya, Lille, Nantes ve ülkenin diğer kentlerinde düzenlenen yürüyüşlerle sürdü. Öğrencilerin öğretmen, personel ve eğitim bütçesi yetersizliğine karşı başlattıkları protestolar, hükümetin verdiği tavizlere karşın sona ermedi.
Dünkü haberlerde kapsandığı şekilde, hareketin önceki etkinliklerinde yaşanan ağır yaralanmalar ve polis müdahaleleri, öğrencilerin eğitimden kaynaklanan taleplerine güvenlik güçlerinin hesap vermesi talebini de eklemişti. Salı günkü gösterilerde bu iki gündem birlikte öne çıktı.
Fransa | Öğrenciler geri adım atmıyor: Bugün ülke çapında grev var
Katılım azaldı mı, arttı mı?
İçişleri Bakanlığı, ülke genelindeki gösterilere 161 bin 500 kişinin katıldığını açıkladı. Bakanlığın verilerine göre 6 Ekim'de 266 bin kişi gösterilere katılmıştı. Paris'te ise geçen haftaki 56 bin kişilik katılım 41 bin 500'e geriledi.
Buna karşılık lise ve üniversite öğrenci örgütlerinin oluşturduğu sendikalar arası birlik, katılımın geçen haftaki 450 binden 480 bine yükseldiğini bildirdi.
Hareketin sayısal seyri konusunda hükümetle düzenleyicilerin sayıları arasındaki büyük farka karşın iki tarafın açıklamaları da gösterilerin ülke çapında yüz binlerce kişiyi harekete geçirdiğini doğruluyor.
Eğitim Bakanlığı salı günü 214 lisenin kapandığını bildirdi. Geçen hafta yaklaşık 800 okulun etkilendiği belirtilmişti. Bakanlık bazı kapanmaların doğrudan öğrenci blokajlarından değil, güvenlik önlemlerinden kaynaklandığını da açıkladı.
Üniversiteler hareketin içinde
Salı günü, başkent Paris'te sabahın erken saatlerinden itibaren üniversitelerin ve liselerin önünde barikatlar kuruldu.
Yükseköğretim Bakanlığına göre salı günü öğle saatlerinde yükseköğretim kurumlarının yüzde 35'inde eğitim faaliyetleri aksadı. Öğrenci örgütleri ise daha geniş bir hareketlilik yaşandığını bildiriyor.
Rennes, Marsilya ve Lyon'da sabah saatlerinden itibaren okul girişleri kapatıldı. Paris'te öğrenciler Place d'Italie'den Eğitim Bakanlığı yakınlarındaki Invalides semtine yürüdü.
Hareketin bu aşamasında üniversitelilerin katılımı önem kazandı. Hafta sonunda başlayacak okul tatili, lise blokajlarını kesintiye uğratabilecek olsa da üniversitelerin ve sendikaların katılımı protestoların devamına olanak sağlayabilir.
Paris'te polis müdahalesi
Salı günü, gösterilerin büyük bölümü barışçıl geçmesine rağmen Paris ve bazı kentlerde polisle göstericiler arasında çatışmalar yaşandı.
Paris'te güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Invalides çevresinde polisle göstericiler karşı karşıya geldi. Bazı göstericiler polise çeşitli nesneler fırlatırken bir otomobil ateşe verildi.
Lyon ve Nantes'ta da çatışmalar yaşandı. Ancak polis müdahaleleri yalnızca bu olaylarla sınırlı kalmadı. Paris'teki Hélène-Boucher Lisesi önünde öğrenciler, veliler ve öğretmenlerden oluşan insan zincirinin karşısına çevik kuvvet birlikleri çıkarıldı.
Polis şiddetine yönelik soruşturmalar da çoğaldı. Ulusal Polis Genel Müfettişliği (IGPN), hareketin başlangıcından bu yana güvenlik güçlerinin eylemleriyle ilgili 36 soruşturma açıldığını bildirdi.
Önceki gösterilerde bir öğrencinin elini, bir başkasının gözünü kaybetmesinin ardından kullanılan polis silahları tartışma konusu olmuştu. İçişleri Bakanlığı ağır yaralanmalardan biriyle ilişkilendirilen EF-SON bombasının kullanımını askıya aldı. Ancak Le Monde, polisin GL-304 olarak bilinen farklı bir mühimmatı kullanmayı sürdürdüğünü bildirdi.
Greta Thunberg Saint-Denis'de
İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg de salı sabahı Paris'in işçi sınıfı banliyölerinden Saint-Denis'deki Paul-Éluard Lisesi önünde öğrencilerle buluştu.
Thunberg, öğrencilerin gelecekleriyle ilgili kararlardan dışlandıklarını belirterek eğitim bütçelerindeki yetersizliği eleştirdi. Gençlerin kendilerini ilgilendiren politikaların belirlenmesine katılmak istediklerini söyledi.
Hükümetin 3 bin öğretmen vaadi öğrencileri ikna etmedi
Hükümet protestoları yatıştırmak amacıyla yeni önlemler açıkladı. Eğitim Bakanı Édouard Geffray, öğretmen açığının en ağır olduğu okullara acilen 3 bin yedek öğretmen gönderileceğini duyurdu.
Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon, görevlendirmelerin başladığını söyledi. Başbakan Sébastien Lecornu, 2027 bütçe tasarısına öğrencilerin taleplerinden bazılarını karşılayacak değişikliklerin getirileceğini bildirdi.
Bakanlık bütçesine bir milyar avro ek kaynak ayrılması da hükümetin açıkladığı önlemler arasında.
Ancak öğrenciler bu adımları yetersiz buluyor. Liseli Sendikalar Birliği (Union syndicale lycéenne), kamu liseleri için 10 milyar avroluk acil yatırım programı talep ediyor. Üniversiteye yerleştirme sistemi Parcoursup'un kaldırılması da hareketin temel talepleri arasında.
Başbakanla doğrudan görüşmek isteyen öğrenci örgütleri, talepler karşılanıncaya kadar protestolarını sürdüreceklerini açıkladı.
Siyasi partiler arasında da ayrışma
Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) lideri Jean-Luc Mélenchon, Paris'teki gösterilere katılarak öğrencilere destek verdi ve polis şiddetini eleştirdi.
Genel İş Konfederasyonu (CGT) Genel Sekreteri Sophie Binet de öğrenci taleplerinin karşılanması gerektiğini vurguladı.
Aşırı sağcı Ulusal Birlik'in (RN) lideri Marine Le Pen ise gösteriler sırasında meydana gelen maddi zararlara odaklandı. Le Pen, kamu malına zarar verenlerin, reşit değillerse anne babalarının zararı ödemesini istedi.
Adalet Bakanlığı, 9 Ekim'de yaptığı açıklamada gözaltına alınan çocukların anne babalarının hukuken sorumlu tutulmaları konusunda savcılıklara talimat verildiğini duyurmuştu.
Hükümetin eğitim bütçesi üzerindeki mali kısıtları vurgulamasıyla öğrencilerin kamu yatırımlarının artırılması talebi arasındaki çelişki, önümüzdeki dönemde tartışmanın merkezinde kalacak.
17 Ekim: Mücadeleler birleşecek mi?
Salı günkü gösterilerin ardından öğrenci örgütlerinin önündeki en önemli sorun, hafta sonunda başlayacak okul tatili boyunca hareketin sürekliliğini sağlamak. Liseliler, üniversite öğrencilerine, sendikalara ve Sarı Yelekliler hareketine çağrıda bulunuyor.
17 Ekim Cumartesi günü hayat pahalılığına ve satın alma gücündeki gerilemeye karşı düzenlenmesi planlanan gösteriler, öğrenci hareketinin daha geniş toplumsal kesimlerle buluşabileceği bir zemin olarak görülüyor.
Fransa Senatosunun yayın kanalı Public Sénat'ın Salı akşamı yayımladığı habere göre lise ve üniversite öğrenci sendikaları 17 Ekim eylemlerine resmî katılım kararlarını henüz açıklamadılar. Paris Emniyetine de bu kapsamda bir gösteri bildirimi ulaşmadı.
(AEK)
