Fransa hükümeti 19 Ekim Pazartesi günü ülkenin kuzeyindeki Lille, Douai, Wattignies ve Denain'in belirli bölgelerinde iki gece uygulanacak sokağa çıkma yasaklarını duyurdu.
Yerel yöneticilerin onayıyla alınan kararlar 19 ve 20 Ekim geceleri 20.00'de başlayıp 06.00'da sona erecek. Bölgede açıklanan kısıtlamalar özellikle 18 yaşından küçükleri evde tutmaya yönelik. Bütün nüfusu kapsamıyor.
Galatasaray-Lille maçı yasaktan etkilenmiyor
Lille'deki gelişme, Galatasaray'ın 21 Ekim Çarşamba günü Şampiyonlar Ligi'nde Lille ile karşılaşacak olması nedeniyle Türkiye'de de gündeme geldi. UEFA'ya göre maç, Lille kent merkezinde değil, komşu Villeneuve-d'Ascq'daki Pierre-Mauroy Stadı'nda Fransa saatiyle 18.45'te başlayacak. Açıklanan iki gecelik yasak maç günü sabah 06.00'da sona eriyor; karşılaşmanın ertelendiğine ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.
Kısıtlamalar başka kentlere yayıldı
Rejimin önlemleri kuzeydeki dört belediyeyle sınırlı kalmadı. Başkent Paris'in Cumhuriyet Meydanı ve Les Halles çevresinde de 19 Ekim saat 23:00–20 Ekim 06:00 arasında gece yasağı uygulanacak. Paris'te belirli bölgelerde gösteri ve toplantılar saat 20:00'den itibaren yasaklandı. Lyon'un Presqu'île kesiminde 21:00–06:00 saatleri arasında benzer yasak açıklandı. Nice'in bazı merkezî mahallelerinde ise 21:00'den başlayarak çocuk ve gençlerin sokağa çıkışı kısıtlanacak. Marsilya'da da pazartesi günü 12:00–20:00 arasında toplantı ve gösterilere izin verilmedi.
Başbakan Sébastien Lecornu, valilerden yerel ve sınırlı yasaklar uygulanmasını istediğini, şu aşamada bütün kentleri kapsayan bir yasağı tercih etmediğini açıkladı. Olağanüstü hâl seçeneğini ise gerekli görülmesi durumunda kullanılabilecek bir önlem olarak açık bıraktı.
550 bin mi, 800 bin mi?
17 Ekim Cumartesi günü ülke çapındaki 110 yürüyüşe, İçişleri Bakanlığı'na göre 550 bin, gösterileri düzenleyen öğrenci ve sendika örgütlerine göre ise 800 bin kişi katıldı. Bakanlığın Paris için açıkladığı sayı 110 bindi.
Yürüyüşlerin büyük bölümü olaysız tamamlandı; ancak Paris, Lille, Lyon, Marsilya ve başka kentlerde bazı gruplar polisle çatıştı, kamu binaları ateşe verildi ve mağazalar yağmalandı. Limoges'da tarihî belediye binasının çatısı yangında çöktü.
Adalet Bakanı Gérald Darmanin'in 19 Ekim akşamı açıkladığı son bilançoya göre, hafta sonundan bu yana 2 bin 513 kişi gözaltına alındı ve 67 kişi cezaevine gönderildi. Yetkililer 3 binden fazla işyerinin zarar gördüğünü veya yağmalandığını bildirdi. Darmanin, bazı dosyalarda “örgütlü suç” suçlamasıyla gözaltı süresinin 48 saatten 72 saate çıkarılmasını savundu.
Hareket Paris'in yoksul banliyölerinden yayıldı
Protestolar eylül ayında Paris'in işçi sınıfının ağırlıkta olduğu kuzey banliyölerinde başladı. Liseliler öğretmen açığına, yıpranmış okul binalarına ve eğitimdeki eşitsizliklere karşı harekete geçti.
Ardından üniversite öğrencileri, eğitim çalışanları, sendikalar ve hayat pahalılığından yakınan kesimler gösterilere katıldı. Hükümet kadro açığını azaltmak için henüz göreve başlamamış yaklaşık 3 bin nitelikli öğretmenin okullara gönderileceği sözünü verdi; eğitim bütçesinde kapsamlı bir artış açıklamadı.
Genel İşçi Konfederasyonu (CGT), 19 Ekim tarihli açıklamasında eğitim, ücret ve yaşam koşullarına ilişkin talepleri sıraladı: Lise ve üniversitelere daha çok kaynak, ücretler ve asgari ücrette artış, emekli aylıklarının ve bursların yükseltilmesi, fiyatların dondurulması, sağlık ve diğer kamu hizmetlerinde kesintilere son verilmesi.
CGT açıklamasında şöyle dedi:
"Bir toplumsal harekete güvenlikçi ve baskıcı önlemlerle yanıt verilmez. Yanıt siyasi çözümlerdir.
Sendika, zarara uğrayan işyerlerinde çalışanların ücretlerinin eksiksiz ödenmesini de istedi.
Polis şiddeti de soruşturma konusu
Güvenlik güçlerinin müdahaleleriyle ilgili iddialar da büyüyor. Saint-Étienne'de 17 yaşındaki bir göstericinin elini kaybetmesinin ardından polis müdahalelerini soruşturan birim IGPN devreye girdi.
CGT, son eylemlerde bir başka 17 yaşındaki göstericinin gözünü kaybettiğini ve Toulouse'da sendikaların yürüyüş kortejindeki dört kadın yöneticinin yaralandığını belirterek bağımsız bir araştırma istedi.
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, bazı kentlerde polisin olaylar üzerindeki denetimini kaybettiğini kabul etti. Güvenlik hazırlıklarındaki yetersizliklerin sorumluluğunu üstlenerek istifasını sundu; Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron istifayı reddetti ve polis planlamasıyla istihbarat çalışmalarındaki aksaklıkların incelenmesini istedi.
Macron, şiddet olaylarından “aşırı sol” grupları ve yağmacıları sorumlu tuttu. CGT ise barışçıl göstericilerin de polis müdahalesinde yaralandığını savunarak “hükümetin kaos stratejisini” eleştirdi.
Paris Belediye Başkanı Emmanuel Grégoire, güvenliğin sağlanmasının devletin görevi olduğunu belirterek hafta sonu yaşananlardan merkezi yönetimi sorumlu tuttu.
Yeni eylemler: 24 Ekim ve 5 Kasım
Öğrenci örgütleri 24 Ekim Cumartesi için yeniden sokak çağrısı yaptı. Öğrenci Birliği (L'Union étudiante), Macron'un konuşmasında burslar, barınma, beslenme ve öğrencilerin sağlık hizmetlerine erişimi konusunda yanıt verilmediğini açıkladı.
Liselilerin örgütleri 22 ve 24 Ekim ile 3 ve 5 Kasım için yeni eylemleri tartışıyor.
CGT de 5 Kasım'ı ülke çapında grev ve gösteri günü olarak duyurdu. Başbakan Lecornu, sendikaları 21 Ekim Çarşamba sabahı görüşmeye çağırdı.
Hükümetin 2027 bütçesinde kamu harcamalarında kesinti planları parlamentoda tartışılırken, öğrenci ve emek örgütleri yeni protestolar için hazırlık yapıyor.
(AEK)
