Fransa'da eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle başlayan ve hayat pahalılığına karşı kitlesel protestolara dönüşen toplumsal hareket, 24 Ekim Cumartesi günü yeniden ülke çapında gösterilere hazırlanıyor.
İçişleri Bakanlığı, geçen hafta yaşanan çatışmaları gerekçe göstererek güvenlik önlemlerini artırırken sendikalar ve insan hakları örgütleri gösteri yasaklarına karşı harekete geçti.
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, cuma günü düzenlediği basın toplantısında cumartesi günü yaklaşık 70 bin polis ve jandarmanın görevlendirileceğini açıkladı. Görevlendirilenler arasında çevik kuvvet birimleri, özel harekât ekipleri ve eğitim merkezlerinden çağrılan personel de bulunuyor.
Geçen hafta, 17 Ekim'de ülke genelinde düzenlenen 110 gösteriye İçişleri Bakanlığına göre 550 bin, düzenleyenlere göre 800 bin kişi katılmıştı. Çoğunlukla barışçıl geçen yürüyüşlerin ardından bazı kentlerde polisle göstericiler arasında çatışmalar yaşanmış, kamu binaları ateşe verilmiş ve işyerleri yağmalanmıştı.
CGT: Hareket hayat pahalılığına karşı mücadeleye dönüştü
Fransa Genel Emek Konfederasyonu'nun (CGT) Paris örgütü, cumartesi günkü gösteri çağrısında hareketin geçirdiği değişimi şöyle anlattı:
“Liseli gençlerin başlattığı, üniversite öğrencilerinin katıldığı ve CGT'nin ilk günden beri desteklediği geniş toplumsal hareket, 24 Ekim Cumartesi günü yeni bir aşamaya giriyor. Gençlerin öğrenim koşulları için başlayan hareket, hayat pahalılığına karşı ve kamu hizmetlerini savunan bir harekete de dönüşüyor.”
CGT, gençlik örgütleri ve bölgesel sendika birlikleriyle birlikte Paris'te saat 14.00'te Bastille Meydanı'ndan başlayacak bir yürüyüş çağrısı yaptı.
Üniversite öğrencilerinin örgütü Union Étudiante de aynı yerde toplanma çağrısında bulunurken Sarı Yelekliler Macron'un istifası talebiyle gösterilere katılmaya hazırlanıyor.
Paris'te yürüyüş güzergâhı krizi
Paris Emniyet Müdürlüğü, 22 Ekim Perşembe günü sendikaların Bastille Meydanı'ndan Nation Meydanı'na uzanan yürüyüş güzergâhını onaylamıştı. Ancak cuma günü sendikalara, yürüyüşün Vincennes Kapısı ile İtalya Kapısı arasına taşınmasını önerdi.
CGT Paris örgütü Eş Genel Sekreteri Karl Ghazi, Agence France-Presse'e (AFP) yaptığı açıklamada, yeni güzergâhın güvenliğinin sağlanamayacağını belirtti.
Bölgesel sendika birlikleri ortak açıklamalarında “kabul edilemez” olarak niteledikleri öneriyi geri çevirdi:
“Bu tehlikeli oyunu reddediyoruz.”
Sendikalar planlandığı gibi Bastille Meydanı'nda toplanacaklarını duyurdu.
Polis ayrıca Sarı Yeleklilerin Bastille'den République üzerinden Opéra Meydanı'na yürüyüş talebini reddetti.
Paris Belediyesi, olası çatışmalara karşı kent genelinde özel önlemler alırken cumartesi öğle saatlerinde kriz yönetim merkezini faaliyete geçireceğini açıkladı.
Macron liselilerin örgütleriyle görüştü
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, cuma günü lise öğrenci örgütlerinin temsilcilerini Élysée Sarayı'nda kabul etti.
Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamada görüşmenin amacının öğrencilerin “taleplerini ve kaygılarını dinlemek” olduğu belirtildi.
Renouveau Lycéen adlı lise örgütünün başkanı Nathanaël Combary, görüşme öncesinde AFP'ye şunları söyledi:
“Cumhurbaşkanına her zamanki taleplerimizi sunacağız. Okul binalarının durumu ve Parcoursup sisteminin yeniden düzenlenmesi kaygılarımızın merkezinde.”
Parcoursup, Fransa'da yükseköğretime geçiş başvurularının yürütüldüğü merkezi yerleştirme sistemi.
Les Lycéens örgütünün başkanı Pierre Sourzat ise görüşmenin sonuç vereceğinden kuşku duyduğunu belirtti:
“Ne olacağını çok iyi biliyoruz. Bizi dinleyecek, bizi anlıyormuş gibi yapacak, sonra da hiçbir [şekilde] devamı gelmeyecek.”
Başbakan Sébastien Lecornu'nün de pazartesi günü öğrenci ve öğretmen örgütlerinin yanı sıra sendikalar, işveren örgütleri ve yerel yönetim temsilcileriyle de görüşmesi bekleniyor.
Lyon, Nice ve Montpellier'de gösteri yasakları
İçişleri Bakanlığının 23 Ekim tarihli genelgesi üzerine birçok kentte gösteri ve toplanma yasakları getirildi.
Lyon, Nice ve Montpellier'de geniş alanları kapsayan yasaklar ilan edildi. Limoges'da ise 23–26 Ekim arasında gece sokağa çıkma kısıtlamaları uygulanacak. Kentin geniş bir bölümünde cumartesi sabahından pazar sabahına kadar 10 kişiden kalabalık toplulukların bir araya gelmesi yasaklandı.
Paris'te République Meydanı ve Les Halles çevresinde gece 23:00 ile sabah 06:00 arasında uygulanan kısıtlamalar pazartesi sabahına kadar uzatıldı.
Mulhouse'da kent merkezindeki yürüyüşler yasaklanırken sendikalar ve yerel bir öğrenci örgütünün bildirdiği sabit toplanma eylemine izin verildi.
Marsilya'da ise valilik, bütün gösterileri yasaklayan ilk kararını sendikaların itirazları üzerine kısmen değiştirdi. CGT, Eğitim Sendikaları Federasyonu (FSU) ve Solidaires'in düzenlediği yürüyüşün cumartesi saat 14.00'te Réformés Meydanı'ndan başlamasına izin verildi.
İnsan Hakları Birliği yasakları yargıya taşıdı
Fransa İnsan Hakları Birliği (Ligue des droits de l'Homme – LDH), cuma günü yayımladığı açıklamada, valiliklerin ülke genelinde uyguladığı gösteri yasaklarına itiraz etti.
Birlik açıklamasında şöyle dedi:
“Bu kararlar dolaşım özgürlüğünü, barışçıl toplanma özgürlüğünü, düşünce ve görüşlerin kolektif ifade özgürlüğünü ve etkili başvuru hakkını ihlal ediyor.”
LDH, aralarında Le Mans, Brest, Quimper, Marsilya, Caen, Lille, Avignon ve Montpellier'in bulunduğu kentlerde yasakların iptali için hukuki girişimlerde bulunduğunu açıkladı.
Marsilya'da FSU, CGT, LDH, Fransa Avukatlar Sendikası ve Yargıçlar Sendikası'nın da aralarında bulunduğu örgütler, gösteri yasağını idare mahkemesine taşıdı.
İçişleri Bakanı: “Taviz vermeyeceğiz”
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, cuma günü yaptığı açıklamada, güvenlik güçlerinin özel harekât birimleri RAID, GIGN ve BRI ile destekleneceğini duyurdu.
Nuñez, helikopter, zırhlı araç ve tazyikli su araçlarının da kullanılacağı müdahale düzenini şöyle tanımladı:
“Son derece hareketli, esnek ve etkili olmasını istediğim bir düzenek kurduk.”
Bakan, aşırı sol grupların sosyal medyada şiddet çağrısı yaptığını ileri sürdü ve şiddete karışanlara karşı “kesinlikle taviz verilmeyeceğini” söyledi.
Adalet Bakanı Gérald Darmanin ise 17 Ekim hafta sonundaki olaylar nedeniyle 232 kişinin cezaevine konulduğunu, 1.144 kişinin savcılık önüne çıkarıldığını açıkladı. Savcıların örgütlü suç kapsamında 263 ayrı işlem başlattığını da bildirdi.
Geçen haftaki gösterilerde bazı protestocuların ağır yaralanması polis müdahalelerini de tartışmaya açmıştı. Mulhouse'da bir kız çocuğunun gözünü kaybetmesi üzerine polis müfettişliği soruşturması açıldı.
Paris'te müzeler kapanıyor
Cumartesi günü alınacak güvenlik önlemleri kapsamında Louvre, Orsay ve Picasso müzeleri ile Grand Palais ziyaretçilere kapatılacak.
Grand Palais'de düzenlenen ve 211 uluslararası galerinin katıldığı Art Basel Paris'in hafta sonu programı da iptal edildi.
Paris Belediyesi, sokaklardaki inşaat malzemeleri ve hareketli bariyerlerin kaldırılması için belediye çalışanlarını görevlendirdi. Gösterilerden sonra temizlik ve onarım çalışmaları için binden fazla personel hazır tutulacak.
Orléans'da aşırı sağa karşı ayrı gösteri
Cumartesi günü Orléans kentinde ise Ulusal Birlik'in (Rassemblement national – RN) kongresine karşı geniş katılımlı bir gösteri düzenlenecek.
Sendikalar, sol partiler, öğrenci ve ırkçılık karşıtı örgütlerin çağrısıyla düzenlenen gösteriye 20–30 bin kişinin katılması bekleniyor.
Loiret CGT temsilcisi Pascal Sudre, valiliğin yürüyüş güzergâhını kent merkezinden uzaklaştırmasının ardından AFP'ye şöyle konuştu:
“Önemli olan güvenlik içinde gösteri yapabilmek.”
Gösteriye CGT Genel Sekreteri Sophie Binet, Sosyalist Parti lideri Olivier Faure ve Boyun Eğmeyen Fransa'dan (LFI) Bally Bagayoko'nun da katılması bekleniyor.
Orléans'daki eylem, hayat pahalılığına ve eğitim koşullarına karşı ülke çapındaki protestolarla aynı güne rastlasa da doğrudan RN'nin kongresini hedef alan ayrı bir siyasi çağrı niteliğinde.
Fransa'da 24 Ekim gösterileri öncesinde sendikalar, öğrenci örgütleri ve hükümet arasında görüşmeler sürerken yasaklar, yürüyüş güzergâhları ve güvenlik önlemleri üzerindeki anlaşmazlıklar da devam ediyor.
(AEK)
