Kosova eski Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi ile Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (UÇK) 3 eski üst düzey yöneticisinin savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan yargılandığı davada hüküm, 16 Eylül Çarşamba günü Lahey’de açıklanacak.
Lahey’deki Kosova Özel Daireleri’nin (KSC) II. Yargılama Heyeti karar duruşmasının Orta Avrupa saatiyle 10.00’da başlayacağını ve halka açık yapılacağını duyurdu. Duruşma Arnavutça, İngilizce ve Sırpça olarak internetten de canlı yayımlanacak.
Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi ve Jakup Krasniqi’nin ana savaş suçları davasına bakan II. Yargılama Heyeti'ne Yargıç Charles Smith III başkanlık ediyor; diğer asil üyeler Christoph Barthe ve Guénaël Mettraux ile yedek üye Fergal Gaynor.
Savcılık dört sanığın da 45’er yıl hapis cezasına çarptırılmasını talep ediyor. Savunma ise beraat istiyor.
On ayrı suçlama
İddianamede dört sanığa insanlığa karşı altı suç yöneltiliyor: zulüm, hürriyeti tahdit, diğer insanlık dışı eylemler, işkence, cinayet ve zorla kaybetme.
Bunlara savaş suçu kapsamında dört suçlama daha ekleniyor: hukuka aykırı veya keyfi yakalama ve gözaltı, zalimane muamele, işkence ve cinayet. Savcılığa göre suçlar Mart 1998 ile Eylül 1999 arasında Kosova’nın çeşitli bölgelerinin yanı sıra Arnavutluk’un kuzeyindeki Kukës ve Cahan’da işlendi.
İddianame, UÇK mensuplarının UÇK’ya karşı olduğu düşünülen yüzlerce sivili ve çatışmalara katılmayan kişiyi hedef aldığını ileri sürüyor. Mağdurlar arasında Sırpların yanı sıra UÇK’nın siyasi rakibi veya Sırp güçlerinin işbirlikçisi olarak görülen Kosovalı Arnavutlar da bulunuyor.
Savcılık, Thaçi ve diğer üç sanığın UÇK’nın Kosova üzerindeki siyasi denetimini sağlamaya yönelik ortak amaçla hareket ettiklerini ve 100’den fazla kişinin öldürülmesinden sorumlu olduklarını savunuyor. Reuters’a göre savcılığın temel tezi, şiddetin yalnızca Sırp güçlerine karşı yürütülen bağımsızlık savaşının sonucu olmadığı, UÇK'nın muhalif veya işbirlikçi saydığı kişileri ortadan kaldırmaya yönelik siyasi bir boyut da taşıdığı yönünde.
Thaçi ve diğer sanıklar suçlamaların tamamını reddediyor. Thaçi’nin avukatları savcılığın iddialarını destekleyecek yeterli kanıt bulunmadığını ve davanın Kosova savaşının tarihini yeniden yazma girişimine dönüştüğünü savunuyor.
134 tanık dinlendi
Dört eski UÇK yöneticisi Kasım 2020’den beri Lahey’de tutuklu. Dava 3 Nisan 2023’te başladı.
Savcılık delillerini nisan 2025’te tamamladı. Mağdurların avukatları temmuz 2025’te delillerini sundu; savunmanın delil aşaması aralık 2025’te sona erdi. Mahkeme kayıtlarına göre duruşmalarda 134 tanık dinlendi: Bunların 125’ini savcılık, 2'sini mağdurların avukatları, 7'sini ise savunma çağırdı. Kapanış beyanları 9-18 Şubat 2026 arasında yapıldı.
Davaya halen 156 mağdur resmen katılıyor.
Yargıçlar karar için öngörülen süreyi, delillerin hacmi ve davanın karmaşıklığı nedeniyle uzatmıştı. Mahkeme bu ek sürenin kanıtların “adil, kapsamlı ve gerekçeli” biçimde değerlendirilebilmesi için gerekli olduğunu açıkladı.
Kosova’da mahkemeye tepki
Çarşamba günkü karar Kosova’da yalnız hukuki değil, güçlü bir siyasi ve tarihsel anlam taşıyor.
Thaçi ve diğer eski UÇK yöneticileri Kosova toplumunun önemli bir kesimi tarafından Sırbistan yönetimine karşı verilen bağımsızlık savaşının liderleri ve ulusal kahramanlar olarak görülüyor. Davanın yaklaşması üzerine hafta sonunda Priştine’de binlerce kişinin katıldığı bir destek gösterisi düzenlendi. Göstericiler davanın UÇK’nın bağımsızlık mücadelesini suç haline getirdiğini savundu.
Buna karşılık dava, savaş sırasında ve sonrasında öldürülen, işkence gören veya zorla kaybedilen Sırpların ve UÇK karşıtı Kosovalı Arnavutların yakınları açısından uzun süredir beklenen bir hesaplaşma niteliğinde.
Kosova Özel Daireleri de bu gerilimin ürünü. Mahkeme Kosova hukuk sisteminin bir parçası olmakla birlikte Lahey’de faaliyet gösteriyor; yargıçları, savcıları ve personeli uluslararası görevlilerden oluşuyor. Kosova Meclisi mahkemenin kurulmasını 2015’te yoğun uluslararası baskı altında kabul etmişti.
Mahkemenin Kosova dışında kurulmasının temel nedenlerinden biri de tanıkların güvenliği konusundaki kaygılardı. Ana davada çok sayıda tanığın kimliği gizlendi ve ifadelerin bir bölümü kapalı oturumlarda alındı. Bu uygulama tanıkların korunması açısından gerekli görülürken, davanın kamuoyu nezdindeki şeffaflığı konusunda da eleştirilere yol açtı.
Thaçi hakkında ikinci dava da sürüyor
Çarşamba günü sonuçlanacak savaş suçları davasından ayrı olarak Thaçi, tanıklara müdahale ve adaletin işleyişini engellemekle suçlandığı ikinci bir davada da yargılanıyor.
Bu dosyada Thaçi ile birlikte Bashkim Smakaj, Isni Kilaj, Fadil Fazliu ve Hajredin Kuçi sanık. Savcılık, Thaçi’nin savaş suçları davasındaki tanıkları etkilemeye yönelik girişimlerde bulunduğunu ileri sürüyor. Savunma suçlamaları reddediyor.
İkinci davanın kapanış beyanları 10, 11 ve 14 Eylül’de görüldü. Dolayısıyla Thaçi çarşamba günü ana davada beraat etse bile Lahey’deki hukuki süreç sona ermeyecek.
Savaştan cumhurbaşkanlığına
Thaçi, 1998-99 savaşında UÇK’nın siyasi liderlerinden biriydi ve 1999 Rambouillet barış görüşmelerinde Kosova heyetine başkanlık etti. Savaşın ardından Kosova Demokratik Partisi’ni (PDK) kurdu; başbakanlık ve dışişleri bakanlığının ardından 2016’da cumhurbaşkanı oldu.
Kosova 2008’de Sırbistan’dan bağımsızlığını ilan ettiği dönemde ülkenin başbakanıydı.
Özel Savcılığın hakkındaki iddianameyi 2020’de kesinleştirmesinin ardından cumhurbaşkanlığından istifa ederek Lahey’e gitti. O tarihten bu yana tutuklu bulunuyor.
(AEK)
