65+ Yaşlı Hakları Derneği, en düşük emekli aylığının artırılmasını öngören ve TBMM Başkanlığı’na sunulan Kanun Teklifi’nin, milyonlarca emeklinin yaşam koşullarını iyileştirmek açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirterek, başta TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu üyeleri olmak üzere tüm milletvekillerini bu fırsatı değerlendirmeye çağırdı.
Dernek yaptığı açıklamada, en düşük emekli aylığında öngörülen artışa rağmen mevcut düzeyin hâlen açlık sınırının altında kaldığına dikkat çekerek, bu durumun “yoksullaşmadan, yoksunlaşmadan ve yalnızlaşmadan onurlu yaşlanma hakkı”nın fiilen kullanılmasını zorlaştırdığı söyledi.
İlk aşamada Kanun Teklifi’ni görüşecek olan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu üyelerine çağrı yaptı. Onurlu yaşlanma hakkının yalnızca sosyal bir talep değil; Anayasa ve Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış temel bir hak olduğunu hatırlattı.
Hukuki Dayanaklar Hatırlatıldı
Dernek açıklamasında şu hukuki düzenlemelere dikkat çekti:
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın Başlangıç bölümünde, her vatandaşın onurlu bir hayat sürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hakkına doğuştan sahip olduğu belirtilmektedir.
- Anayasa’nın 60. maddesi, herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olduğunu; 61. maddesi ise yaşlıların devletçe korunacağını hükme bağlamaktadır.
- Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 22. ve 25. maddeleri, sosyal güvenlik hakkını ve yaşlılık döneminde refah ve güvenlik içinde yaşama hakkını temel bir insan hakkı olarak tanımlamaktadır.
- Türkiye’nin 2007 yılında kabul ettiği Avrupa Sosyal Şartı’nın 23. maddesi, taraf devletlerin yaşlı bireylerin iyi bir yaşam sürmelerini ve toplumsal hayata etkin biçimde katılmalarını sağlayacak yeterli kaynakları temin etmeyi taahhüt ettiğini belirtmektedir.
- Birleşmiş Milletler Yaşlı Bireylere İlişkin İlkeler (1991), yaşlı bireylerin toplumsal kaynaklara erişimini ve itibar ile güven içinde yaşamalarını temel ilke olarak kabul etmektedir.
- Türkiye’nin 1985 yılında taraf olduğu Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi (CEDAW), özellikle yaşlı kadınların yoksulluk, izolasyon ve her türlü ayrımcılıktan korunması için devletlerin özel önlemler almasını öngörmektedir.
Emekliler büyümeden pay almadı
Dernek açıklamasında ayrıca Plan ve Bütçe Komisyonu’nun önünde emekli aylıklarının onurlu yaşlanma hakkını gözeten bir düzeye yükseltilmesi için kritik bir fırsat bulunduğu kaydetti.
Ülke ekonomisinin 21 çeyrektir kesintisiz büyüdüğünü hatırlatarak, bu imkânların partilerüstü bir anlayış ve toplumsal dayanışma bilinciyle değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
Milletvekilleri emeklileri de temsil ediyor
65+ Yaşlı Hakları Derneğı, emeklilerin seçmenler içindeki ağırlığının, toplam nüfus içinde 65 yaş ve üstü kesimin ağırlığından çok daha fazla olduğuna dikkat çekiyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan yaşlılık aylığı alan 12 milyon 171 bin 739 emekli, son seçim dönemindeki kayıtlı yaklaşık 58 milyon seçmenin yüzde 21’ini oluşturuyor.
Bir örnek vermek gerekirse, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Milletvekilleri bulunan Denizli, İstanbul, İzmir, Bursa ve Karabük’te her 100 seçmende 19’unu yaşlılık aylığı alanlar oluşturuyor. Samsun’da her 100 seçmenden 15’i, Antalya’da 14’ü yaşlılılk aylığı alıyor.
(HA)
