Dicle Toplumsal Araştırmalar Merkezi (DİTAM), Diyarbakır'da belediye hizmetlerine ilişkin ihtiyaçları ve sivil toplumun yerel yönetim süreçlerine katılımını ele alan iki rapor yayımladı.
Dr. Cuma Çiçek tarafından hazırlanan “Sivil Toplum Saha Araştırması Raporu” ile “Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi 2027 Yılı Planlama Sürecine Yönelik Sivil Toplum Önerileri Raporu”, kentte konut, ulaşım, altyapı ve karar alma süreçlerine katılımın öncelikli sorunlar arasında bulunduğunu ortaya koydu.
DİTAM'ın yürüttüğü “Diyarbakır Kent Sorunlarının Çözümünde Sivil Toplumun Katılımı Projesi” kapsamında hazırlanan çalışmalar, belediyenin 2027 yılı eylem planı ve performansa dayalı bütçesine sivil toplumun görüşlerinin yansıtılmasını amaçlıyor.
1. Dicle Toplumsal Araştırmalar Merkezi (DİTAM) tarafından Diyarbakır Kent Konseyi ile ortaklaşa düzenlenen “Yerel Hizmetleri İzleme Ağı” toplantısı gerçekleşti. 2. Toplantının açılış konuşmasını DİTAM Başkanı Mesut Azizoğlu yaptı. Azizoğlu, Diyarbakır Yerel Hizmetleri İzleme Ağı kapsamında yürütülen “Diyarbakır Kent Sorunlarının Çözümünde Sivil Toplumun Katılımı Projesi” hakkında bilgi verdi. Konuşmasını, sivil toplumun karar alma süreçlerindeki rolüne dikkat çekerek şu sözlerle tamamladı: “Kürt meselesine ilişkin gelişmelerin yaşandığı bugünlerde siyasetçilerin sivil toplumun bilgisine ve katkısına her zamankinden daha fazla ihtiyacı var. Diyarbakır’ın yoğun politik gündeminde, gündelik yaşamda karşılaşılan sorunların ve eksikliklerin de daha fazla konuşulması gerekiyor. Yaşanan mağduriyetlerin giderilmesine yönelik çözüm önerileri geliştiren bir ‘ortak akla’ ihtiyaç var. DİTAM’ın Yerel Hizmetleri İzleme Ağı çalışmasındaki temel hedef de budur.” 3. Toplantıda söz alan Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Serra Bucak, “Hedefimiz; adil, eşitlikçi, ekolojik ve kadın özgürlükçü bir Amed. Kentin geleceğini planlarken kadınların, gençlerin, çocukların ve tüm kent sakinlerinin ihtiyaçlarını gözeten; ortak akla ve katılımcılığa dayalı bir yerel yönetim anlayışını güçlendirmeliyiz” ifadelerini kullandı. 4. Kent Konseyi Eşbaşkanı Dilan Aydın, “Sürdürülebilir ve yaşanabilir kentler, kentte yaşayan herkesin söz sahibi olduğu bir anlayışla mümkün. Kent konseyleri ve sivil toplumun katılımı, ortak ihtiyaçların belirlenmesi ve kent politikalarının birlikte geliştirilmesi açısından önemli bir rol oynuyor” dedi.
— DİTAM (@DitamDiyarbakir) October 27, 2026
217 aktivistin önceliği: Katılımcı planlama ve konut
Saha araştırması, Diyarbakır'da faaliyet gösteren sivil toplum çevrelerinden 217 aktivistin katılımıyla gerçekleştirildi.
Araştırmada katılımcıların belediye hizmetlerine ilişkin değerlendirmeleri, sosyoekonomik durumları ve yerel politika öncelikleri incelendi.
Sonuçlara göre katılımcı planlama ve kentleşme yüzde 31,8 ile ilk sırada yer aldı. Konut ve temel hizmetleri öncelikli görenlerin oranı yüzde 28,6, sürdürülebilir ulaşımı öne çıkaranların oranı ise yüzde 18,9 oldu.
Araştırmaya katılan sivil toplum aktivistlerinin yalnızca mevcut belediye hizmetlerini değil, kentin nasıl planlandığını ve kararların kimlerle birlikte alındığını da önemsediklerini söyledi.
Diyarbakır’da Demokratik Kürt Hukukçular Konferansı Bildirgesi Açıklandı: "Geçiş Hukuku ve Çerçeve Yasa Çıkarılmalı"
Sosyal konut yüzde 46, kentsel dönüşüm yüzde 43
Araştırmanın konut politikalarına ilişkin bölümünde sosyal konut ve kentsel dönüşüm talepleri öne çıktı.
Katılımcıların yüzde 46'sı sosyal konutu, yüzde 43'ü ise kentsel dönüşümü öncelikli alanlar arasında değerlendirdi.
Bu sonuçlar, Diyarbakır'da barınma sorununa yönelik politikaların yalnızca yeni yapı üretimiyle sınırlı kalmaması; mevcut yerleşim alanlarının ihtiyaçlarının da dikkate alınması gerektiğine işaret ediyor.
Raporlarda konut politikalarının yanı sıra plansız kentleşme, temel hizmetlere erişim ve kentsel eşitsizliklerin giderilmesi de ele alındı.
Diyarbakır, Arzoxlî köylüleri direnişte: AKP il yöneticisinin şirketine köy merasında 49 yıllığına GES lisansı verildi
Ulaşımda raylı sistem talebi
Saha araştırmasında ulaşım politikaları da önemli başlıklardan biri oldu. Katılımcıların yüzde 45'i raylı sistemi ulaşım alanında öncelikli gördü.
Diyarbakır'da toplu taşımanın geliştirilmesi, sürdürülebilir ulaşım seçeneklerinin artırılması ve kent içi erişilebilirliğin güçlendirilmesi, araştırmada ortaya çıkan talepler arasında yer aldı.
Çalışmalar, ulaşımın yalnızca trafik ve toplu taşıma araçlarıyla ilgili bir sorun olmadığını, kent sakinlerinin eğitim, sağlık, çalışma ve sosyal yaşama erişimiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
"Belediyenin bütçesine sivil toplum katılmalı"
DİTAM'ın ikinci çalışması, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin 2027 yılı planlama sürecine odaklanıyor.
Dr. Cuma Çiçek tarafından hazırlanan rapor, 5 Temmuz 2026'da akademisyenlerin ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin katıldığı toplantıda dile getirilen görüş ve önerilere dayanıyor.
Çalışmada, belediyenin 2027 yılı eylem planı ile performansa dayalı bütçesinin hazırlanması sürecinde sivil toplum kuruluşlarının daha etkin rol üstlenmesi hedefleniyor.
Öneriler arasında afet risklerinin azaltılması, iklim değişikliğine uyum, atık yönetimi, yeşil alanların korunması, kültürel ve doğal mirasın yaşatılması ile kırsal ve kentsel alanlar arasındaki eşitsizliklerin giderilmesi bulunuyor.
Raporların ortak yaklaşımında, yerel hizmetlerin hak temelli, eşitlikçi, şeffaf ve sürdürülebilir biçimde planlanması öne çıkıyor.
Diyarbakır Belediyesi'nin Kürtçe-Türkçe Tabelası Yenilendi
Çiçek: Sivil toplumun güçlü birikimi var
Raporların yazarı Dr. Cuma Çiçek, 2 Kasım'da yayımlanan değerlendirmesinde araştırmanın Diyarbakır'daki bütün sivil toplum çevrelerini temsil etme iddiası taşımadığını belirtti.
Çiçek'e göre Diyarbakır'da insan hakları, dil ve kimlik hakları etrafında oluşmuş güçlü bir mücadele birikimi bulunuyor.
Çiçek, sivil toplumun belediyelere yalnızca öneri sunmasının veya alınan kararları değerlendirmesinin yeterli olmadığını belirterek kent sakinlerinin karar alma, kaynakların paylaşımı ve uygulamaların denetlenmesi süreçlerine sürekli katılabileceği mekanizmaların oluşturulmasının önemine dikkat çekti.
Serra Bucak: 2027 planlaması yalnızca bütçe hazırlığı değil
İki raporun ele alındığı “Diyarbakır Yerel Hizmetleri İzleme Ağı” toplantısı, 24 Ekim'de Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası'nda gerçekleştirildi.
DİTAM ve Diyarbakır Kent Konseyinin düzenlediği toplantıya Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanları Serra Bucak ve Emin Ay, yerel yöneticiler, akademisyenler ve sivil toplum temsilcileri katıldı.
Toplantıda konuşan Serra Bucak, kentin konut, ulaşım, plansız kentleşme, iklim değişikliği ve kırsal alanların ihtiyaçları gibi kronikleşmiş sorunları bulunduğunu söyledi.
Bucak, 2027 yılı planlama sürecini yalnızca bütçe hazırlığı olarak görmediklerini belirterek kaynakların daha adil dağıtılmasını, kamu hizmetlerine erişimin iyileştirilmesini ve uzun vadeli yatırımların belirlenmesini amaçladıklarını ifade etti.
Kadınların, çocukların, gençlerin, yaşlıların ve engelli yurttaşların hizmetlere eşit erişiminin öncelikleri arasında bulunduğunu söyleyen Bucak, kentin geleceğinin ortak katılımla şekillendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Yerel Hizmetleri İzleme Ağı neyi amaçlıyor?
DİTAM'ın yürüttüğü çalışma, Birleşmiş Milletlerin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları arasında yer alan “Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar” hedefini temel alıyor.
Diyarbakır Yerel Hizmetleri İzleme Ağı'nın sekretaryasında DİTAM, Diyarbakır Barosu, Diyarbakır Tabip Odası, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası ile TMMOB Diyarbakır İl Koordinasyon Kurulu bulunuyor.
Ağ, belediye faaliyetlerinin izlenmesi, yerel politika önerilerinin geliştirilmesi ve sivil toplumun karar alma süreçlerine katılımının güçlendirilmesi için çalışmalar yürütüyor.
DİTAM, 2024 yılında 80 farklı sivil toplum kuruluşuyla gerçekleştirilen odak grup toplantılarında da kurumların bilgi ve deneyimlerinin yerel politika üretimine daha fazla yansıtılması gerektiğinin dile getirildiğini aktardı.
Proje kapsamında Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin 2025–2029 stratejik planlama sürecine sivil toplumun katılımının incelenmesi, belediyenin 2025 yılı faaliyetlerinin değerlendirilmesi ve 2027 yılı bütçe hazırlıklarına katkı sunulması hedefleniyor.
(FY)
