Hollanda Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz’ün donanmanın Doğu Akdeniz’de görev yapan Zr. MS. Evertsen fırkateynine 16 Mart’ta yaptığı günübirlik ziyaret, Lahey’de bir siyasal tartışmayı tetikledi.
Bakanın askeri ziyareti bir protokol faaliyeti olmanın ötesine geçerek, kamu kaynağıyla parlatılan kişisel bir askerî-siyasi gösteri olarak eleştiriliyor.
RTL Nieuws’un kapsadığı bilgilere göre ziyaret için hükümete ait bir uçak bulunamayınca Savunma Bakanlığı bir özel jet kiraladı; Bakanla birlikte seyahat eden dokuz kişilik heyetin toplam yolculuk maliyeti 92 bin 997 avro olarak hesaplandı. Heyetteki her kişi için 10 bin 333 avro harcanması anlamına gelen bu maliyet muhalefetin sert eleştirileriyle karşı karşıya.
Heyette bakanın yanı sıra üst düzey askerî yetkililer ve görüntü kaydıyla görevli bir bakanlık kameramanı da yer aldı. Uçakla Kıbrıs’a uçulup, oradan helikopterle firkateyne inilecek şekilde proramlanan tek günlük ziyaretten dönüşte kamu medyasına servis edilen görüntüler de tartışmanın bir başka boyutuydu.
Kati Piri'den sert tepki
Hollanda iç siyasetinde ilk sert tepki, ana muhalefet GroenLinks-PvdA (Yeşil Sol-İşçi Partisi) ittifakının tanınmış milletvekili Kati Piri’den geldi. Yayımlanan görüntülere doğrudan gönderme yapan Piri, bunun “muhtemelen bir Hollandalı siyasetçinin şimdiye kadarki en pahalı Instagram videosu” olduğunu söyledi.
Piri eleştirisini yalnızca israf ve gösterişle sınırlamadı. Ülkenin zaten tartışılmakta olan savunma politikasının bir sosyal medya vitrini ve kişisel siyasi imaj malzemesi olarak kullanılmasını da gündeme getirdi.
Koalisyon ortağı Hristiyan Demokrat İttifak (CDA) lideri Henri Bontenbal da nispeten daha yumuşak sözcüklerle olsa da aynı eleştiriyi paylaştı. Kendisinin böyle bir harcamayı tercih etmeyeceğini söyledi. Mart 2026 itibarıyla Hollanda’da Rob Jetten Başbakanlığında Jetten'in 66 Demokratları (D66), Yeşilgöz'ün Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD) ve Hristiyan Demokrat İttifak'ın (CDA) oluşturduğu koalisyon iktidarda.
Seçimlerden birinci çıkan Jetten'in D66'sına yakın bir oyla ikinci parti olarak çıkan Geert Wilders'in ırkçı ve sağcı Özgürlük Partisi (PVV) de çok sayıda yurttaşın geçim sıkıntısı çektiği bir dönemde hükûmetin daha dikkatli davranması gerektiğini vurguladı.
Muhalefetteki Sosyalist Parti (SP) milletvekili Sarah Dobbe eleştiriyi daha da ileri taşıdı: Sağlık, bakım ve sosyal güvenlik bütçelerinde kısıntıların konuşulduğu, yurttaşların artan enerji faturaları ve yaşam maliyeti baskısı altında olduğu bir dönemde, yüz bin avroya yakın bir meblağın bir savaş gemisi ziyaretine ve ziyaretin reklamına ayrılmasının "savunulamaz" olduğunu söyledi.
Yeşilgöz savunmada
Savunma Bakanlığıysa eleştiriler karşısında, kendisini her şeyin usule uygun yapıldığı gerekçesiyle savundu: Tarifeli uçuş veya bakanlığın kendi uçakları kullanılamadığı için ihale yoluyla sivil uçak kiralanmıştı; ayrıca yurtdışında görev yapan Hollandalı askerlerin görevlendirme sonrasında bakanlar ve üst düzey komutanlarca ziyaret edilmesi olağan bir uygulamaydı.
Savunma, eleştirileri daha da sertleştirdi
Ancak tartışma tam da buradan ilerlemeye devam etti. Muhalefet, eleştirilerinin, ziyaretin yasal olarak “mümkün olup olmadığına” değil, neden bu ölçekte, bu maliyetle ve bu görsel dille kurgulandığını vurgulamayı sürdürdü. Kati Piri’nin “Instagram videosu” sözü yaygın olarak dolaşıma girdi: Sorun, askerlerin ziyaret edilmesi değil, bunun kamu parasıyla bir reklam klibine dönüştürülmesiydi.
Hollanda'nın militarist siyaseti de hedefte
Tartışma öte yandan ziyaretin bağlamına da odaklandı. Hollanda hükümeti, Evertsen fırkateynini ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından artan bölgesel askerî gerilim içinde Fransa öncülüğündeki görev grubuna destek için Doğu Akdeniz’e göndermişti.
Resmî açıklamalarda donanmanın görevi, “Kıbrıs ve çevresinde güvenlik”, “müttefiklerin korunması” ve “deniz trafiğinin güvence altına alınması” başlıklarıyla sunulsa da fiili sonuç, Hollanda'nın Avrupa’nın bölgedeki askerî yoğunlaşmasına bir savaş gemisiyle katılmasına varmıştı.
Bu Hollanda başkentindeki tartışma, özel jet savurganlığının ötesine geçerek çatışma hattına askerî unsur gönderilmesinin bir imaj gösterisiyle rutin bir görev ziyaretinin ötesinde siyasal ambalaja büründürülmesi büründürülmesi konusuna odaklandı. Savunma bakanının özel jetle uçarak savaş gemisinde görüntü vermesi, görevlendirmenin yalnızca askerî ihtiyaçlar ile değil aynı zamanda siyasal gösterinin bir parçası olduğunu açığa çıkardı.
Eversten firkateyni esasen arızalıymış
Hollanda basınındaki haberlere göre Evertsen'in görevlendirmesi de zaten en baştan beri tartışmalıydı: Geminin toplarından biri faal değildi ve parlamentonun bu konuda yeterince açık biçimde bilgilendirilmemişti. Özel jet krizi bu arka plan üzerinde iyice büyüdü.
Yeşilgöz'ün kendisi, sorunun başka bir yüzü
Dilan Yeşilgöz Hollanda’da yalnızca savunma bakanı olarak değil, göç ve iltica alanında sertlik yanlısı siyasetin önde gelen savunucularından biri olarak tanınıyor.
Mark Rutte'den boşalan koltuğa çıkışı sırasında Yeşilgöz'ün profili göçü durdurma vaadi ekseninde özetleniyordu. Yeşilgöz'ün kendi göç geçmişine karşın göçü durdurma harekatının ön saflarına atılması onu liberal bir partinin otoriter sağa kayışının simgesi haline getirmişti.
Hollanda sağı göçmenlerin önünü Dilan Yeşilgöz-Zegerius'la kesmeyi umuyor
Dolayısıyla Lahey’deki tartışma, tek başına savunma bütçesi veya ulaşım tercihinde durmuyor. Dışarıda savaş gemisine özel jetle ziyaret, içeride sınır, göç ve iltica konularında güvenlikçi söylemle yürüyen, sermayenin ve militarizmin taleplerini önceleyen bir siyasal hattın devamı olarak okunuyor.
(AEK)
